Dopiero co rozmawiaem z pewnym Publicyst na temat okropnego jzyka prasy. Przyznawa mi racj: nie jest z tym dobrze, ale mona to poprawi. Po kilku dniach (24 stycznia 2008) Malarz Pokojowy, ktry wanie odwiea mi kuchni, znalaz w „Dzienniku”, wspredagowanym przez owego Publicyst, taki oto tytu: „PO oferowaa Rokicie CBA”, i zapyta mnie, jako tak zwanego wyksztaconego, o co tu chodzi. Ktra instytucja ktr instytucj oferowaa „temu Rokicie”? Kilka stron dalej widnieje tytu: „Zakopane zaleje fala kibicw i turystw”. Kto kogo lub co zaleje?
Nic nowego. Pitego maja 2007 z tej samej gazety wyciem kilka informacji o rwnie zagadkowej treci, na przykad: „Tornado zabio miasto”, i napisaem notatk z wiadomoci radiowych: „W stanie Kansas siedem osb zabio tornado”. Potn moc miay te osoby!
Mam kilkadziesit podobnych enuncjacji znalezionych w innych czasopismach: „Sejm rozwiza prezydent”, „Czas goni sztab Wojska Polskiego”, „Ministerstwo zaprasza zwizek zawodowy do rozmw”. Nie jest to chyba bd przypadkowy. Wszed dziennikarzom i politykom w krew, a i z atwoci przenosi si na innych, niczym wirus, ktry zabija szare komrki. Czyby Polacy zapomnieli, e nasz fleksyjny jzyk wymaga stosowania kocwek i swoistego szyku wyrazw w zdaniu? Co w tym musi by, skoro jedna ze studentek bez trudu zaproponowaa nastpujcy tytu swojej pracy magisterskiej: „Artystyczny opis przedmiecia Marka Nowakowskiego”, a profesor, przecie polonista, nie zauway w tym niczego zego. Dobrze, e zauwaya rada instytutu i zadaa zmiany.
Malarz Pokojowy wie, e zbieram wycinki z prasy. W tej samej gazecie (z 24 stycznia) znalaz dla mnie ca seri niezrcznych skrtw mylowych, ktrych sens obaj jeszcze zrozumielimy, ale ktre nas rozmieszyy. Na przykad: „Oskar dla Wajdy moe wpyn na obraz Polski na Zachodzie”, w nastpnej linijce: „Katy” to szansa dla prawdy”, a zaraz potem: „A do „Katynia” Polacy nie mieli filmu, ktry oddawaby ich widzenie historii”. Nieszczcie „Dziennika” polega na tym, e kupuj go najczciej i w zwizku z tym z niego zwykle cytuj, ale noyczek lub skanera uywam take, kiedy wpadnie mi w rce „Gazeta Wyborcza”, „Rzeczpospolita” czy „Trybuna”. Pod wzgldem jzykowym niczym szczeglnym od „Dziennika” si nie rni. Zaczynam si zastanawia, czy jest to praca, ktr warto kontynuowa, bo teczki z wycinkami zajy ca pk. Klasyfikacj i opis typowych bdw (z przykadami) mona znale w podrczniku Hanny Jadackiej („Kultura jzyka polskiego. Fleksja, sowotwrstwo, skadnia”, PWN, Warszawa 2005), w pracach Andrzeja Markowskiego, Jana Miodka, Jerzego Bralczyka, Katarzyny Kosiskiej i innych znanych jzykoznawcw, wic czy jest sens dublowa ich wysiki? By moe jest. Zaoyem stron lpj.pl/bzdury.htm, na ktrej umieszczam co ciekawsze kski i ktr odwiedzaj tysice internautw. Przysyaj znalezione przez siebie idiotyzmy tekstowe. Strona jest ywa i staje si coraz ciekawsza.
Przed laty odbywa si doroczny konkurs na gazet bez bdw, ktry przypomina dziennikarzom o potrzebie pracy nad jzykiem, ale jeli si dobrze orientuj, konkursu tego ju nie ma. W innych mediach take zarzucono kontrol poprawnociow i lingwistyczne douczanie braci piszcej. Panuje bdne przekonanie, e czytelnik, suchacz i widz to ludzie proci, ktrzy nie zwracaj uwagi na to, jak si do nich mwi, a nawet – co si mwi. Wystarczy, e sensacyjnie. Wspomniany Publicysta prbowa mnie przekonywa, e samo mwienie to i tak dla publiki wiele. Publika jest prymitywna, my jestemy czwarta wadza, a wadza to wadza – dyktuje, publika za przyjmie wszystko, co wadza da jej do wierzenia. Najmniej wany jest tu – powiada Publicysta – styl, bo publika do kadego stylu si dostroi, sdzc, e to taka moda.
Nie jestem tego pewien. S granice, ktrych permanentne przekraczanie prowadzi do cakowitej niewiarygodnoci. A e wiarygodno mediw zostaa w ostatnich latach powanie naruszona, nie mam wtpliwoci. Dziennikarze zapewniaj, owiadczaj i twierdz, eby w jaki czas pniej tym samym zapewnieniom, owiadczeniom i twierdzeniom z rwnie niezachwian pewnoci przeczy. Ciekawa jest zagadkowo zasad dziaania czwartej wadzy. Niektrzy domylaj si tu regu propagandy i jej nowomowy, unowoczenionych co prawda, ale opartych na tych samych podstawach, co jzyk komuny. Byle zawiadcza, e si istnieje i e si jest wadz.