Na pocztku grudnia 2007 do Sdu Okrgowego w Lublinie wpyn pozew dr. med. Leszka Markuszewskiego z odzi przeciwko redakcji „Forum Akademickiego” o ochron dbr osobistych. Zarzucono redakcji, e w artykule Marka Wroskiego Jak si zdobywa publikacje („FA” 9/2007) doszo do naruszenia dobrego imienia powoda. W czci artykuu Naukowa wydajno dyrektora miaem pomwi dr. Markuszewskiego o popenienie przestpstwa plagiatu i podaem nieprawdziwe informacje.
W przygotowanej przez redakcj obszernej odpowiedzi na pozew mona przeczyta: „Podsumowujc: podane w artykule fakty s prawdziwe. (…) Wbrew temu, co w pozwie zarzuca powd, nie ma w nim odautorskich sformuowa ocennych dotyczcych postpowania dr. Leszka Markuszewskiego. Nie uyto w nim te – wbrew zarzutom pozwu i daniu przeprosin – sowa „plagiat” i nie postawiono zarzutu plagiatu. Niemal poowa tekstu to cytowanie autentycznych dokumentw. Podstawowe stwierdzenie Komisji Senackiej, odnoszce si do wspautorstwa prac naukowych, ktre tylko przytacza dr Marek Wroski, brzmi: „mamy do czynienia z powanym i niedopuszczalnym naruszeniem dobrych obyczajw w nauce”. Naruszenie zasad etycznych stwierdza take rzecznik dyscyplinarny. Krytyka dalszego postpowania dyscyplinarnego prowadzonego w Uniwersytecie Medycznym w odzi i podjtych w nim wnioskw bya zasadna. Artyku – zwaszcza wobec caoci sprawy i ciaru zarzutw – jest stonowany i rzetelny. Stanowi, wraz z kolejnymi odsonami w numerach listopadowym i styczniowym, przede wszystkim krytyk dziaania instytucji – midzy innymi bdw popenionych w procedurze dyscyplinarnej. (…) Pozew przeciwko „Forum Akademickiemu” i jego wydawcy, Akademickiej Oficynie Wydawniczej, jest prb zablokowania przekazania opinii publicznej, a w szczeglnoci rodowisku naukowemu, zarzutw naruszenia przez dr. Markuszewskiego zasad etyki naukowej, ktre stwierdzia powoana przez rektora Komisja Senacka, a take – cho w innym ujciu i znaczco zminimalizowanej formie – rzecznik dyscyplinarny.”
Odpowied ta, po zaopatrzeniu w dowody, dokumenty i nazwiska ewentualnych wiadkw, trafia do sdu i do powoda. Rozpraw wyznaczono na 13 lutego 2008. Gdy przedstawiciele redakcji zjawili si na sali rozpraw, okazao si, i dr Markuszewski wycofa pozew, zgadzajc si na pokrycie kosztw procesowych, w tym naszych kosztw adwokackich!
auj, e rozprawa si nie odbya, bowiem mona by byo obnay przed sdem kulisy dyscyplinarnego postpowania wyjaniajcego i zada kilka pyta (na ktre cigle nie ma odpowiedzi) kierownictwu Uniwersytetu Medycznego w odzi. ywi nadziej, e okazja taka znw si pojawi, bowiem dr Markuszewski podobny pozew „o ochron dbr osobistych” skierowa do Sdu Okrgowego w odzi, pozywajc prof. Jana Henryka Gocha, kierownika tamtejszej Kliniki Kardiologii UM. Spraw bdziemy nadal ledzi.
Tych co wierz w przyszo polskiej nauki, ucieszy informacja, e dr Markuszewski zoy wniosek o otworzenie przewodu habilitacyjnego na Wydziale Medyczno−Wojskowym (dziekan: prof. dr hab. Jan Baszczyk) Uniwersytetu Medycznego w odzi. Co prawda, to prawda: nigdzie nie jest tak dobrze jak w domu. Mimo to, kiedy 26 lutego br. odbyo si gosowanie Rady Wydziau, okazao si, e 24 osoby gosoway przeciw otwarciu, 5 si wstrzymao, a tylko 5 profesorw byo za tym, aby dr Markuszewski si habilitowa.
Przed trzema laty wadze rektorskie Uniwersytetu Medycznego w odzi (rektor Andrzej Lewiski i prorektor Pawe Liberski) wykryy i ujawniy liczne nierzetelnoci (faszerstwo danych i plagiat tekstu) w szeciu doktoratach, ktrych promotorem by dr hab. Mirosaw Janiszewski, wczesny kierownik Kliniki Rehabilitacji Medycznej UM. Za to nale si wielkie brawa! Piciu osobom ich prace doktorskie – po wznowieniu przewodw przez Centraln Komisj ds. Stopni i Tytuw – uniewaniono. Byli to: Marcin Dobrowolski, Ewa Gaczkowska, Magorzata Kronenberg, Witold Rezmer i Tadeusz Wojdyniak. Doktorat szstej osoby, p. Barbary Drd, zosta wznowiony w warszawskiej Akademii Pedagogiki Specjalnej, lecz nie moe by cofnity, bowiem obroniono go w 1995 r. i mino ponad 10 lat.
Dwie osoby z tej szstki nie uznay werdyktu ani Rady Wydziau Lekarskiego UM, ani opinii recenzentw CK i na kadym etapie postpowania administracyjnego odwoyway si.
I tak, dr Ewa Gaczkowska ze Skierniewic odwoaa si od negatywnej dla siebie decyzji CK do Wojewdzkiego Sdu Administracyjnego w Warszawie. Po przegranej sprawie zoya skarg kasacyjn w Naczelnym Sdzie Administracyjnym, ktry 8 stycznia 2008 uchyli zaskarony wyrok i poleci WSA rozpatrzy spraw ponownie. Dlaczego? Z powodu uchybie Rady Wydziau Lekarskiego i jej dziekana!
NSA oczywicie potwierdzi, e „praca Ewy Gaczkowskiej nie jest samodzielnym dzieem, bowiem zawiera szereg zapoycze z innej pracy, co kae zgodzi si z ocen organu, i zostay naruszone prawa autorskie, a zwaszcza dobre obyczaje w nauce, za te ostatnie musz by odczytywane take w wietle art. 13 ww. ustawy, statuujcego warunki, jakim ma odpowiada praca doktorska. Sd stwierdzi take, e w postpowaniu zakoczonym zaskaron decyzj, materia dowodowy zosta zgromadzony w sposb przewidziany przepisami, a wydane rozstrzygnicie znajduje w nich oparcie”.
Jednak Sd przychyli si do wniosku jej adwokata, ktry wskaza kilka wad prawnych, jakie wyszy na jaw z dokumentw przygotowanych dla Rady Wydziau.
NSA stwierdzi, e „ze znajdujcego si w aktach sprawy protoku z posiedzenia Rady Wydziau z tego dnia [w r. 2005, kiedy gosowano nad odebraniem doktoratu – MW] prowadzonego przez Dziekana Wydziau, wynika, i powoa on komisj skrutacyjn w skadzie czteroosobowym, za zacznikiem do tego protoku jest protok komisji skrutacyjnej skadajcy si z trzech osb, ale zupenie innych anieli powoane przez prowadzcego posiedzenie, wskazanych na wstpie protokou z posiedzenia tej Rady. Znajdujcy si w aktach sprawy protok z posiedzenia Rady zosta podpisany nie przez prowadzcego posiedzenie, ale inn osob.” NSA nakaza wic wyjani w sposb niebudzcy wtpliwoci te niecisoci w ponownym postpowaniu przed WSA i kasacj uwzgldniono.
Skarg kasacyjn zoy te dr Tadeusz Wojdyniak, ktremu czterech niezalenych recenzentw (dwch powoanych przez Rad Wydziau we wznowionym przewodzie doktorskim i dwch powoanych pniej przez CK, kiedy zoono odwoanie od decyzji RW) stwierdzio czne zapoyczenia ok. 50 stron z wczeniejszych prac doktorskich Eugeniusza Rudczyka i Elbiety Bittner−Czepiskiej (promotor: dr hab. M. Janiszewski). I tutaj w kasacji zarzucano dotychczasowym rozstrzygniciom naruszenie licznych przepisw KPA oraz przepisw prawa materialnego.
NSA uzna cae postpowanie, jak i dowody, na podstawie ktrych cofnito stopie, za prawidowe i jednoznaczne, odrzucajc zarzut naruszania prawa materialnego. Plagiat jest bezsporny i odebranie stopnia byo uzasadnione przepisami prawa, stwierdzi Sd. Jednak wyrok uchylono i zwrcono spraw do ponownego rozpatrzenia, „nakazujc wyjani niejasnoci w materiale dowodowym sprawy. Dotyczy to prawidowoci w zakresie podpisania protokou z posiedzenia Rady Wydziau Lekarskiego z padziernika 2005 r. i podpisw czonkw komisji skrutacyjnej. W protokole Rady Wydziau podane s nazwiska czonkw komisji skrutacyjnej powoanych przez Dziekana. Protok z posiedzenia Rady Wydziau jest podpisany przez Prodziekana, a nie Dziekana. Podpisy na protokole sporzdzonym przez komisj skrutacyjn s inne anieli czonkowie powoani przez Dziekana. Sd obowizany jest na podstawie art. 106 3 powoanej ustawy Prawo o postpowaniu przed sdami administracyjnymi, rozpoznajc ponownie spraw przeprowadzi w tym zakresie dowody uzupeniajce w celu wyjanienia tych rozbienoci”.
Czyli to samo niedopilnowanie tzw. papierkw, spowodowao ponowne przeduenie czasu odbierania doktoratw. Wina dziekana, a jest nim prof. Kazimierz Stefan Jdrzejewski, jest tu bezsporna. Co do dr. Wojdyniaka, to nie jestem jednak w stanie zrozumie, jak mona mwi, e „to nie jest plagiat”, kiedy przepisao si 50 stron!
W kocu listopada 2007 r. w Sdzie Okrgowym w Szczecinie zapad nieprawomocny wyrok w procesie o ochron dbr osobistych, jaki w maju 2005 r. wytoczy „Kurierowi Szczeciskiemu” prof. Jerzy Eider, dyrektor Instytutu Kultury Fizycznej Uniwersytetu Szczeciskiego. Prof. Eider poczu si obraony tym, e „Kurier Szczeciski” oraz Polskie Radio Szczecin publicznie dociekay, gdzie i w jaki sposb powstaa jego habilitacja z wychowania fizycznego, obroniona w Pastwowej Biaoruskiej Akademii Kultury Fizycznej w Misku w 2001 r. Jest tam peno danych i dziesitki przebadanych dzieci w duszym okresie, ale brak informacji, gdzie i kiedy powstay te badania. Prbowano te dociec, co si stao z 50 egzemplarzami ksiki−skryptu, ktry dr Eider wydrukowa w wydawnictwie USz. w jzyku polskim w r. 2000, a ktry – poza egzemplarzem w Bibliotece Narodowej i egzemplarzem archiwalnym w oficynie – nie znalaz miejsca nawet na pce biblioteki macierzystej uczelni.
Skrypt ten, z niewielkimi zmianami, przedstawiono w maszynopisie w Misku jako prac habilitacyjn (na stopie „doktora nauk”). Ciekawostk byo, e recenzent polskiej edycji skryptu, prof. Aleksander Stua, protestowa, i nie mia go w rku. W uczelni nie znaleziono rachunku za recenzj, a teczk wydawnicz dokumentacji po 5 latach zniszczono. W publikacji prasowej zarzucono te prof. Eiderowi, e w swoich artykuach naukowych opublikowanych m.in. w „Zeszytach Naukowych USz.”, splagiatowa prace magisterskie dwch swoich magistrantw.
P. Urszula Mickiewicz, prokurator Prokuratury Rejonowej, 29 listopada 2005 umorzya ledztwo w sprawie powiadczenia nieprawdy w pracy habilitacyjnej i monograficznej dr. Eidera, bowiem „zgodnie z orzecznictwem Sdu Najwyszego, praca naukowa nie stanowi dokumentu”. Jeli chodzi o dwa plagiaty naukowe, to zdaniem Pani Prokurator, „faktem jest, e Jerzy Eider opublikowa pod swoim nazwiskiem artykuy, w ktrych wykorzysta prace magisterskie i w swoich publikacjach nie wskaza wspautorstwa byych studentw. Jednake powyszego nie mona oceni jako dziaanie polegajce na przywaszczeniu, albowiem Krzysztof Iwanw i Mariusz Mindziul wyrazili zgod na takie wykorzystanie swoich prac”. (sic!). Dla ciekawych – dali temu wyraz, piszc na egzemplarzu pracy magisterskiej odrcznie takie owiadczenie.
W caej tej historii jest wicej smaczkw i szczegw, po poznaniu ktrych zapewne kilku czonkw Prezydium CK zamienioby si w sup soli, mimo e niejedno ju widzieli. Musz tutaj oczywicie doda, e ocena poziomu biaoruskich i litewskich habilitacji zgodnie z prawem nie wchodzi w kompetencje CK, dlatego nauki wychowania fizycznego tak bujnie si rozwijaj w naszym kraju! Niestety, brak miejsca nie pozwala mi przytoczy historii pracy naukowej prof. Eidera w penej krasie. Musz tylko doda, e wyjaniajce postpowanie dyscyplinarne w USz. take umorzono, nie znajdujc prawdy w tych ohydnych potwarzach...
Na kanwie umorzenia prokuratorskiego Wysoki Sd pod przewodnictwem sdzi Danuty Olszewskiej, nakaza pozwanym dziennikarzom i radiowcom powiadomienie spoeczestwa miasta Szczecina i okolic, e „podczas obrony swojej pracy doktorskiej na prawach habilitacyjnej, profesor Jerzy Eider nie powiadczy nieprawdy i nie wyudzi stopnia naukowego, co zostao potwierdzone w prawomocnie umorzonym postpowaniu prokuratorskim. Podstaw pracy doktorskiej profesora Eidera jest jego monografia, co nie jest zabronione, natomiast opisany w pracy system edukacyjny przyjty zosta na yczenie i sugestie komisji habilitacyjnej i w aden sposb nie pomniejsza jej wartoci merytorycznej. Zdobycie stopnia naukowego przez prof. Jerzego Eidera odbyo si zgodnie z obowizujcym prawem”.
Redakcje „Kuriera Szczeciskiego” i Polskiego Radia od tego wyroku si odwoay do Sdu Apelacyjnego, wic emocje si jeszcze nie skoczyy.
A na koniec zdradz PT Czytelnikom ma ciekawostk: 12 marca 2007 Magorzata Wojciechowicz, prokurator Prokuratury Okrgowej w Szczecinie, zbadaa akta sprawy prokuratorskiej w trybie nadzoru. Stwierdzia, e decyzja prokurator Mickiewicz o umorzeniu postpowania przygotowawczego w czci dotyczcej plagiatu dwch prac zostaa oceniona jako przedwczesna (czytaj: popeniono bd). Obecnie z powodu przedawnienia tego przestpstwa [zgodnie z KPK nastpuje to po 5 latach – M.W.] brak jest prawnych moliwoci kontynuowania postpowania przygotowawczego.
Ja rwnie zbadaem te akta i zwrciem uwag na fakty, ktrych inni nie dostrzegli. Z kolei od prof. Macieja Grabskiego z Warszawy dowiedziaem si, e Zesp ds. Etyki w Nauce przy wczesnym KBN otrzyma jesieni 2001 anonim wyszczeglniajcy a 6 prac naukowych, ktre jakoby prof. Eider splagiatowa z prac magisterskich swoich magistrantw. Zesp, nie majc moliwoci wyjanienia sprawy, wysa ten poison letter do wczesnego rektora, prof. Zdzisawa Chmielewskiego, proszc go o zbadanie prawdziwoci zarzutw. Prorektorem ds. nauki by wtedy obecny rektor prof. Waldemar Tarczyski. List pewnie nie doszed, bowiem i odpowiedzi nie ma do dzisiaj...
Ze wzgldu na zmian prawa (plagiaty si ju dyscyplinarnie nie przedawniaj!) moe warto ponowi pytanie?
Dla ledzcych spraw plagiatu doktoratu rektora Wyszej Szkoy Kupieckiej w odzi Sawomira Owczarskiego troch nowych wieci. Ot rzecznik dyscyplinarny ministra NiSW prof. dr hab. Danuta Strahl z jeleniogrskiej filii Akademii Ekonomicznej we Wrocawiu, 18 grudnia 2007 zoya wniosek dyscyplinarny o ukaranie p. Owczarskiego zakazem wykonywania zawodu nauczyciela akademickiego przez okres 3 lat oraz zakazem zajmowania funkcji kierowniczych przez okres 5 lat. Rozpraw dyscyplinarn wyznaczono na 29 marca br. w siedzibie Odwoawczej Komisji Dyscyplinarnej Rady Gwnej Szkolnictwa Wyszego w Warszawie.