Osiemnasty lutego, ranek, wreszcie niena zima za oknem. Ferie szkolne, akademicka przerwa semestralna. Naukowcy siedz w domu i intensywnie nadrabiaj zalegoci, pisz artykuy, ukadaj hipotezy oraz wprowadzaj przez Internet wyniki zalicze, tak jak przykaza dziekanat. Uniwersytecki System Obsugi Studentw (wielebny USOS, pan i wadca cyberprzestrzeni) co prawda wyklucza mnie i kolegw z grona osb dopuszczonych do wystawiania ocen, moemy oglda tylko tabelki z nazwiskami studentw, ale i tak mamy sporo uprawnie. Osobicie mog si zalogowa i wylogowa, ile razy tylko zechc, a nawet zmienia sposb wywietlania z obrazkowego na HTML i z HTML na obrazkowy oraz klika pozycje menu, ile razy tylko zechc, i denerwowa si, ile tylko zapragn. System bezprawnie sugeruje, e wywietlanie za pomoc jzyka HTML nie jest obrazkowe, a obrazkowe nie korzysta z jzyka HTML. Infantylnie napisana pomoc co pewien czas zawiadamia, e niektre jej pozycje bd wkrtce gotowe albo e po prostu dla danej funkcji s niedostpne. Jestem dosadnie informowany: „Pamitaj, e wszystkie ustawienia dziaaj tylko w czasie, kiedy jeste zalogowany”. Wprowadzam wic swoje ustawienia, ktrych jest zreszt co kot napaka i ktre, jak ju wiem, znikn, gdy wyjd z systemu. A tu pokazuje si napis: „Migracja danych, planowane uruchomienie za ok. 30 minut”. Mona i na spacer.
System jest intuicyjny i tolerancyjny, ale tylko w tym sensie, e nie stawia adnych ogranicze co do stanu nerww. Mona mie taki stan nerww, jaki si osobicie wybierze.
Autorom USOS−u trudno byo sobie wyobrazi, z jakimi problemami mog si zetkn uytkownicy. Dam gow, e nawet dowiadczeni komputerowcy musz si przez t barier przebija z mozoem czowieka poszukujcego prawdy o wszechwiecie.
Niestety, programy pisz informatycy. Gdyby pisa kto inny, rozumiaby, dla kogo pisze. Informatycy jednak s przekonani, e pisz dla siebie. Rozziew midzy radosn twrczoci informatykw a sposobem mylenia uytkownikw nie jest czym nowym. Stykamy si z tym zjawiskiem natychmiast po uruchomieniu komputera, kiedy system operacyjny maszyny zaczyna robi mnstwo rzeczy, ktrych nie chcemy, decydowa za nas odwrotnie ni chcemy i informowa kodem szesnastkowym. Proponuje usun niektre ikony z pulpitu, twierdzi, e s nieuywane, albo czy z Internetem, do ktrego nie mamy dostpu. Z cudown przenikliwoci myli za nas, ebymy przypadkiem nie zaczli myle. Jeli ju uyje normalnego jzyka, to tak niezrozumiaego, e czowiek intuicyjnie zaczyna si rozglda za barkiem z wdeczk. Na przykad wyskakuje komunikat: „Prba zapisania do pamici wewntrznej nieudana”. O co tu chodzi? Albo u dou okienka pokazuj przyciski: „Zatrzymaj” i „Wstrzymaj”. Nie wiem, jak wiedz o znaczeniu tych sw kierowali si polscy tumacze tego oprogramowania, ale prawie nikt nie jest w stanie odrni zatrzymania od wstrzymania i z reguy naciska nie to, co naley. Wstrzymywanie kojarzy si bardziej z czynnociami fizjologicznymi ni z okienkiem, a zatrzymywanie z pocigiem, ktry potem i tak moe sam ruszy, jedno i drugie za z komputerowym bdnym koem.
By moe to wszystko dziaa jak naley, ale pod tak zwan powok. To te cudowny wynalazek jzykowy. Biedni informatycy nie maj pojcia o tym, e uytkownika nie obchodzi, jak jest zbudowany program. Dla programisty program jest tym, co wykonuje czynnoci, ktrych uytkownik nie widzi, a dla uytkownika tym, co wanie widzi, a wic ow „powok”. Ot powoka w wydaniu wszystkich informatykw wiata jest zawsze w powijakach, niedopracowana, jzykowo zaniedbana, zagmatwana, baaganiarska, nieprzyjazna i zapyziaa. Rekordy bije nowe wydanie Microsoft Office (wersja 2007). Przez lata przyzwyczajalimy si do obsugi poprzednich wersji, a kiedy ju si jej nauczylimy, powoka si zmienia i teraz trzeba si uczy jej od nowa. Nie dziwi si, e brytyjskie wadze edukacyjne zakazay szkoom kupowania tego programu.
Caa niedziela mina na zgbianiu USOS−u, bez osigni. W poniedziaek rano w czasie niadania wczamy telewizj publiczn, program pierwszy. Idzie tak zwany poranek dla dzieci. Rzecz o tym, jak robi bawanka, kiedy nie ma niegu. Z plastykowych talerzykw sklejonych tam samoprzylepn, ze styropianu wycitego z opakowania po komputerze, z waty, szmaty i zapewne – taty. Przy kadym nowo budowanym z materiaw zastpczych bawanku powtarza si opis: bawanek skada si z trzech kul rnej wielkoci, na gowie ma stary kapelusz, pod pach miot, dwoje (zawsze dwoje!) oczu z wgielkw i nos (zawsze) z marchewki, a z przodu guziki z koralikw. Oczywicie wgielki mona zastpi koralikami, marchewk plastelin, a koraliki wgielkami czy jako tak. W kadym razie wszystko dlatego, e niegu nie ma, wic trzeba sobie radzi bez niegu tak, jakby nieg by, bo bawanek tak naprawd to jest ze niegu, a nie z talerzykw lub styropianu, mimo e niegu tak naprawd nie ma. Moe by take z gipsu!
A za oknem peno niegu. Padao przez ca noc.