Niniejszy artyku dotyczy sprawy, ktra od 4 lat nie zostaa waciwie zaatwiona w Politechnice Warszawskiej. Tam wanie w 2003 roku wyszed skrypt−ksika Mechanika analityczna dr in. Elbiety Jarzbowskiej, adiunkta stabilizowanego Instytutu Techniki Lotniczej i Mechaniki Stosowanej Wydziau Mechanicznego Energetyki i Lotnictwa PW. Skrypt wydaa uczelniana Oficyna Wydawnicza, a jego recenzentem by wybitny uczony prof. Andrzej Tylikowski. Jego recenzja z 4 lipca 2002 dyplomatycznie stwierdzaa, i publikacja „spenia oglne warunki stawiane podrcznikom akademickim”, ale w obecnym ksztacie naley dokona skrtw rozdziaw 1, 3, 4 i 5, usun rozdzia 2 i znacznie poszerzy rozdzia 6. Autorka sugestii tych nie wprowadzia w ycie i wiekopomne dzieo poszo do druku tak, jak si urodzio.
W poowie marca 2004 prof. Krzysztof Arczewski, dyrektor Instytutu Techniki Lotniczej i Mechaniki Stosowanej Wydziau MEiL PW, zoy pismo−skarg do wczesnego prorektora ds. nauki – prof. Piotra Wolaskiego. W pimie tym poinformowa, e skrypt−ksika dr in. Jarzbowskiej jest „wiadectwem ignorancji i nierzetelnoci przede wszystkim Autorki”. Zdaniem Arczewskiego, publikacja taka „omiesza wydawnictwo, a take czyni szkod samej uczelni”. Ksika ma „liczne bdy i kuriozalne sformuowania”. Co wicej, w opinii prof. Arczewskiego pozycja ta „jest kompilacj na granicy plagiatu przynajmniej 10 podrcznikw i monografii. Ksika liczy 215 stron tekstu – reszta to spis treci, przedmowa i bibliografia. Po dokadnym przejrzeniu pierwszych 4 rozdziaw tych 139 stron, tylko w przypadku 15 stron nie udao si ustali rda pochodzenia. Pozostae 124 strony, czyli okoo 90 proc. tekstu, to przepisywane sowo w sowo lub tumaczone z ewentualnym retuszem fragmenty podrcznikw i monografii wydanych po polsku lub angielsku. Najdusze z nich licz 34, 26, 25 stron, krtsze za 11, 5, 6 stron.
Ksika zawiera dziesitki lub nawet setki bdw, cz z nich mona przypisa niechlujnej korekcie. Znajduj si take liczne bdy, ktrych nie sposb wytumaczy inaczej ni ignorancj Autorki. S to bdy na enujcym poziomie. (...) Czsto wynikaj one z braku rozumienia tekstu oryginalnego, jego bezkrytycznego tumaczenia, braku znajomoci elementarnych regu rachunku wektorowego czy samej mechaniki.”
Dalej autor pisma podawa, i w skrypcie s liczne niekonsekwencje wynikajce bd z faktu pomijania czci tekstw rdowych, bd z braku jednolitoci oznacze, gdy korzystajc z kilku rde Autorka nie zawsze bya w stanie konsekwentnie wprowadzi wasnych oznacze.
Prof. Arczewski podkreli „brak odwoa do pozycji, z ktrych Autorka tak obficie korzysta. W bibliografii Autorka „zapomniaa” przywoa takie pozycje, jak: B. Tabarrok, F.P.J. Rimrott, Variational methods and complementary formulations in dynamics, Kluwer Publishers, Dordrecht, 1994 – nie mniej ni 34 strony przepisane, a take C. Lanczos, The variational principles of mechnics, University of Toronto Press, Toronto, 1992 – nie mniej ni 11 stron, I.M. Gefland, S.W. Fomin, Rachunek wariacyjny, PWN, Warszawa, 1979 – nie mniej ni 5 stron, P.E. Nikrawesh, Computer−aided analysis of mechanical systems, Prentice−Hall, 1988 – nie mniej ni 4 strony przepisane.”
Na kocu tego pisma−listu autor prosi rektora o wyjanienie „jak doszo do opublikowania podrcznika, ktry zawiera wicej bdw ni stron, narusza prawa autorskie, a ponadto daje, niezasuenie ze, wiadectwo rodowisku, z ktrego wywodzi si Autorka. Pytanie, z ktrym zwracam si do Pana Rektora, jest dla mnie o tyle przykre, e opiniodawc pracy by bardzo szanowany przeze mnie prof. A. Tylikowski. Przypadek omwionej przeze mnie ksiki nie jest, niestety, odosobniony. Istniej take inne pozycje dotyczce mechaniki (tylko w tym zakresie mog si wypowiedzie) wydane przez nasz Oficyn Wydawnicz, ktre zawieraj podobnie poraajc liczb bdw wynikajcych z jednej strony z ignorancji Autorw, a z drugiej niezrozumiaego procesu opiniodawczego, koczcego si skierowaniem do druku.”
Pismo koczyo si apelem o skierowanie tej sprawy do Komisji Etyki w celu wywoania dyskusji w rodowisku na temat saboci krytyki naukowej. Towarzyszyy mu zaczniki, w ktrych dokadnie okrelono, skd przepisano cae fragmenty tekstu, jego kopi za skierowano do wiadomoci dziekana wydziau prof. Krzysztofa Kdziora.
List dotar na biurko prorektora Wolaskiego i... zapada gboka cisza. W rozmowie telefonicznej wiosn 2007 prof. Wolaski przyzna si, e nie podj adnych krokw, bowiem w par tygodni pniej wczesny rektor PW, prof. Stanisaw Makowski, zmieni jego zakres obowizkw i wydawnictwo politechniki przestao mu podlega. Na moje pytanie, dlaczego nie zbada tej oficjalnie zasygnalizowanej nierzetelnoci naukowej, ktr przecie jako prorektor ds. nauki mia ustawowy obowizek wyjani, zapado milczenie.
Niecay miesic pniej na rce dziekana Krzysztofa Kdziora wpyno pismo od dr in. Elbiety Jarzbowskiej, w ktrym opisaa, jak to dyrektor Instytutu, prof. Arczewski oraz kierownik Zakadu Mechaniki dr hab. Ryszard Maroski mobbinguj j i dyskryminuj, utrudniajc wykonywanie obowizkw zawodowych i sfinalizowanie pracy habilitacyjnej oraz blokuj dostp do konferencji naukowych.
Dziekan powoa 5−osobow Komisj Wydziaow pod przewodnictwem prof. Andrzeja Styczka, ktra zaja si skarg dr Jarzbowskiej.
Tymczasem 6 maja 2004 dr Maroski odpowiedzia dziekanowi, odpierajc szczegowo konkretne zarzuty, doczajc dokumenty na poparcie tego, i pretensje pani adiunkt nie maj faktycznych podstaw.
W poowie czerwca 2004 sprawozdanie zoya komisja, ktra nie potwierdzia zarzutw mobbingu i dyskryminacji. Wrcz przeciwnie, stwierdzia, e dr Jarzbowska pobiera jedno z najwyszych uposae spord adiunktw, otrzymaa 1,5−roczny „urlop habilitacyjny”, ktry spdzia w USA, a koszta podry zostay pokryte przez uczelni. Wielokrotnie korzystaa z finansowania jej uczestnictwa w rozmaitych konferencjach naukowych krajowych i zagranicznych, obecnie za otrzymuje stypendium habilitacyjne.
Komisja uznaa, e zarzutami prof. Arczewskiego pod adresem skryptu powinien si zaj rzecznik dyscyplinarny, bowiem sama nie ma kompetencji. Natomiast, jeeli mimo tych wszystkich faktw, dr Jarzbowska nadal uwaa, i jest „mobbingowana”, to powinna zoy skarg do sdu, ktry rozpatrzy spraw.
Dr praw Wojciech Nosek polecenie wszczcia wyjaniajcego postpowania dyscyplinarnego wobec dr Jarzbowskiej otrzyma od rektora Makowskiego 10 lutego 2005. I po miesicu umorzy je, bowiem jego zdaniem, „odkrycia, idee, procedury, metody i zasady oraz koncepcje matematyczne” nie s objte ochron prawa, wic nie mona stawia autorce skryptu zarzutu, i relacjonowaa idee czy metody rnych autorw. Poniewa zamiecia w skrypcie spis dzie, niczego nie podawaa za swoje. Dlatego stan faktyczny nie wskazuje na naruszenie praw innych autorw.
Cay powyszy wywd rzecznik Nosek opar na wyjanieniach wycznie obwinionej. „Oskarajcy” prof. Arczewski nie zosta przesuchany. Co wicej, nie powiadomiono go ani o wszczciu, ani o umorzeniu postpowania wyjaniajcego, co jest prawnym obowizkiem uczelni. Rzecznik take nie zauway, i postpowanie wyjaniajce nie miao adnych podstaw prawnych, bowiem caa sprawa ulega przedawnieniu po 4 miesicach od chwili wpynicia na biurko rektora, ktry od razu nie podj wymaganych prawem krokw. Takie wtedy byy zasady prawne…
W padzierniku 2006 nowy rektor, prof. Wodzimierz Kurnik, z powodu dalszych pism i odwoa dr Jarzbowskiej, powoa drug 5−osobow komisj dla wyjanienia tzw. konfliktu w Zakadzie Mechaniki. Przewodniczya jej prof. Ewa Masyk−Musia, a w skadzie znaleli si: prof. Andrzej Styczek, prof. Jan ebrowski oraz przedstawiciele Komisji Zakadowej „Solidarnoci” i Rady Zakadowej ZNP.
Swj raport komisja przedstawia na przeomie stycznia/lutego 2007. Uznano, e rdem konfliktu jest negatywna ocena skryptu dr Jarzbowskiej dokonana przez prof. Arczewskiego w 2004 r., dlatego konieczne jest rzeczowe rozpatrzenie jego zarzutw i zakoczenie sprawy jednoznacznym orzeczeniem. Z kolei ostateczna ocena jakoci dorobku dr Jarzbowskiej, zdaniem komisji, dokona si w Politechnice Krakowskiej, gdzie zainteresowana zgosia do druku prac habilitacyjn w jzyku angielskim.
Radca prawny w swojej opinii z 22 marca 2007 stwierdzi, e postpowania wyjaniajcego w tej sprawie nie mona wznowi. W zwizku z tym rektor Kurnik nie zdecydowa si na powoanie niezalenego recenzenta, ktry by krytycznie oceni skrypt dr Jarzbowskiej i orzek, czy jest lub nie jest plagiatem.
Proszony przeze mnie o formalne ustosunkowanie si do zarzutw prof. Arczewskiego, recenzent pechowej pracy, prof. Andrzej Tylikowski take nie zaj adnego stanowiska.
Na pocztku kwietnia 2007, pod naciskiem rektora, strony konfliktu zawary ugod, ktra miaa polega na powstrzymaniu si od dalszych, wzajemnych oskare. Dr Jarzbowska zobowizaa si poprawi materiay, ktre jej su do wykadw (a ktrym prof. Arczewski zarzuca liczne bdy). Rektor zobowiza si interweniowa w sprawie przeduonego procesu wydawniczego habilitacji w PK i dopilnowa, aby przewd habilitacyjny by przeprowadzony na jednym z wydziaw Politechniki Warszawskiej. Dziekan mia dooy stara, aby zaegna konflikt i zapewni stronom waciwe warunki pracy.
Przed wakacjami 2007, wskutek dwch negatywnych opinii recenzenckich: prof. Krzysztofa R. Kozowskiego z Politechniki Poznaskiej oraz prof. Jzefa Wojnarowskiego z Politechniki lskiej, Wydawnictwo PK zrezygnowao z druku habilitacji.
Na pocztku roku 2008 okazao si, e w sierpniu 2007 we Woszech wysza ksika Model based tracking control strategies for constrained mechanical systems, ktra bdzie podstaw przewodu habilitacyjnego dr Jarzbowskiej. Jak ustaliem, wydana zostaa przez komercyjne wydawnictwo Internationalsar w Palermo, ktre na prob autora wydaje kad ksik w terminie 6 tygodni, pod warunkiem zapacenia 1990 euro i odbioru 30 egzemplarzy. Ciekawe, e gdy w lutym 2008 Biblioteka Wydziaowa MEiL chciaa kupi kilka egzemplarzy ksiki, otrzymaa odpowied, i „pozycja jest niedostpna, zamwienie jest anulowane przez dostawc”.
W poowie marca br. Rada Wydziau Samochodw i Maszyn Roboczych PW (dziekan: prof. dr hab. Jerzy Bajkowski) otworzya przewd habilitacyjny na podstawie tej niedostpnej w Polsce publikacji.
Na moj prob prof. Arczewski sporzdzi dokadn konkordancj tekstu skryptu Mechanika analityczna. Zabrao to kilkadziesit godzin, ale kadej stronie tej ksiki odpowiada strona rdowa z oryginau. Jak na doni wida zatem zakres nierzetelnych zapoycze, jakich dokonaa autorka. Zdaniem dr. hab. Juliusza Grabskiego z Katedry Dynamiki Maszyn Politechniki dzkiej, „w sposb racy zosta naruszony kanon dobrych obyczajw w nauce”.
Profesorze Tylikowski, duej milcze nie mona. Modzi i starsi patrz na Pana…