Tym razem felieton bdzie mia charakter osobisty, za co przepraszam wszystkich ewentualnych czytelnikw. Zapomniaem o tym, e mija wanie 40 lat od „wydarze marcowych”, ktre jako tam wpyny na bieg mego ycia i ktrych skutki zapewne po dzie dzisiejszy stanowi wany wtek naszego publicznego dowiadczenia. I oto nagle przypomnia mi o tym Pan Prezydent, urzdzajc w Paacu uroczyste obchody tej rocznicy. Urzdzone one zostay zgodnie z recept „polityki historycznej”. Pominito Adama Michnika, a dowartociowano Jzka Dajczgewanda. To ostatnie mnie cieszy choby z tego powodu, e wanie z Jzkiem w miesicach Marzec poprzedzajcych wsptworzylimy w niewielkim krgu, spotykajcym si najczciej w willi ojca Wiktora Greckiego, rodzaj kka samoksztaceniowego, ktrego czonkowie niebawem na czas jaki zamieszkali przy ulicy Rakowieckiej 37 M w Warszawie.
„Polityka historyczna”, ktra dosza do gosu w czasie tegorocznych obchodw Marca, ma swoje dobre uzasadnienie i byoby naiwnoci udawanie, i nie wiadomo, o co chodzi. Klucz jest czytelny dla kadego, kto zna choby pobienie dzisiejsze realia. Modzie jednak – co wykazay badania socjologiczne – dzisiejsze realia zna sabo, a historycznych wcale; mona jej wciska kady kit, take ten, w ktrym przedstawia si „wydarzenia marcowe” bez ich gwnego bohatera. To taki pomys, jak przedstawianie powstania II Rzeczpospolitej z wyeksponowaniem roli Romana Dmowskiego i pominiciem postaci Jzefa Pisudskiego. Czy mona tak robi? Okazuje si, e mona. W zwizku z tym w napiciu czekam na podrcznik naszych dziejw napisany przez specjalistw od „polityki historycznej”. O tyle to interesujce, i ostatnio modne stao si pisanie „historii alternatywnych”; jedn z bardziej zajmujcych jest powie Jacka Dukaja „Ld”.
Ale pomimy „niedocignicia” w obchodach. Zakadam, e s to dziaania urzdnikw podejmowane za plecami Pana Prezydenta, ktry wszak w okolicznociowej mowie wspomnia o tym, jak wwczas wraz z bratem, jako „prosty onierz”, bra udzia w wiecu na dziedzicu Uniwersytetu Warszawskiego. Braem te udzia w tym wiecu jako zwyky student – raczej nie widz siebie w roli onierza. Par godzin pniej byem ju na doku w Paacu Mostowskich, dwa dni potem na Rakowieckiej, gdzie spdziem par wesoych miesicy, w czasie ktrych umilano mi ycie rozmowami z przedstawicielk – nawet adn, co ze smutkiem przyznaj – aparatu przemocy. Wylany z uczelni, z paroletnim zakazem studiowania – prbowaem zoy papiery w wczesnej Akademii Teologii Katolickiej, ale ich nie przyjto, zapewne w trosce o dobre imi tej szacownej uczelni, dzi ju w randze uniwersytetu. Po uzyskaniu zezwolenia na ponowne zdawanie na studia, ukoczyem je zaocznie i powoli, nie bez kopotw, dobrnem do stanowiska profesora uczelni, z ktrej mnie wylano, cho musz przyzna, e nie jestem pewien sukcesu. Studia bowiem, ktre mi przerwano, miay skierowa mnie na zupenie inn drog: chciaem si mianowicie specjalizowa w logice matematycznej, a konkretnie – interesowaa mnie dziedzina zwana logik pyta.
Nic z tego. Potworna machina komunistycznego ucisku zepchna mnie z obranej drogi i zmusia do studiowania polonistyki, w zwizku z czym znalazem si na grzskim gruncie humanistyki, a w dodatku, zamiast nauczy si angielskiego, poznaem jzyk niemiecki. W efekcie tej katastrofy yciowej podjem dziaania, ktre, jak powtarzaem to wwczas koleankom i kolegom, czyniem po to, by mc ich kiedy nie czyni. Polegay one na dostarczaniu tekstw – rnych zreszt, w tym take literackich – wydawnictwom „drugiego obiegu”, co zreszt zmusio mnie do posugiwania si spor garci pseudonimw, gdy nie zawsze byem pewien tego, czy chc, by zbrodnicza banda peerelowskich okupantw wiedziaa, i to ja jestem ich autorem. Jednym z tych tekstw – zbyt obszernym, by go mogo strawi ktre z podziemnych wydawnictw – bya historia naszej poezji po roku 1939. Maszynopis kry z rk do rk, a pewnego dnia zadzwonia do mnie dzi ju nieyjca pani profesor Irena Kwiatkowska zapraszajc na rozmow. Z rozmowy tej dowiedziaem si, e jest to w zasadzie gotowa praca doktorska. Pani Kwiatkowska nie do, e zaryzykowaa otwarcie przewodu w Uniwersytecie Warszawskim, to w dodatku, mimo rnych komplikacji, doprowadzia rzecz do uwieczonego sukcesem koca. Gdyby nie to, skoczybym pewnie jako podrzdny urnalista, a dziki temu w wolnej Polsce mogem by podj, na zaproszenie Uniwersytetu Szczeciskiego, prac naukow czy przynajmniej j przypominajc.
I oto w tej wolnej Polsce staj si wiadkiem maostkowych politycznych rozgrywek. Gupie to wszystko i niemoralne. Gdyby kto czterdzieci lat temu opowiedzia mi o tym, czego dzi jestem wiadkiem, nie bybym mu uwierzy. Nie byoby to ani rozsdne, ani mdre, gdy ju wwczas przecie mniej wicej wiedziaem, do czego suy polityka i na wasnej skrze poznawaem dziaanie jej mechanizmw. Moe kto powiedzie, e przesadzam i e przecie nie mona naszych politykw nawet porwnywa z tamtymi politykami. Ot odpowiem na to krtko: mona i naley ich porwnywa. I cieszybym si, gdyby te porwnania wychodziy na korzy tych naszych.