Debata oglna na kwietniowym posiedzeniu Prezydium (16) i plenarnym (17) skupiaa si na kwestiach dostpu modziey do edukacji na wszystkich poziomach oraz edukacji polonistycznej. Zasadnicze problemy zarysowa prof. Dariusz Rott. W dyskusji wzili udzia liczni gocie, w tym prof. Jzef T. Pokrzywniak, przewodniczcy Konferencji Dyrektorw Polonistyk Uniwersyteckich. Problem dostpu do edukacji jest z jednej strony warunkowany moliwociami socjalnymi, a z drugiej – intelektualnymi. Wane jest wic ustalenie przejrzystych kryteriw dostpu do edukacji na poszczeglnych poziomach, w szczeglnoci do ksztacenia na studiach I, II i III stopnia. Istotne jest rwnie, aby ci, ktrzy speniaj kryteria, mieli rwne szanse ksztacenia si. Szczegln rol w ksztaceniu na wszystkich poziomach odgrywa edukacja polonistyczna. Liczne jej niedomagania przejawiaj si w tym, e absolwenci maj problemy z formuowaniem wypowiedzi, pisaniem tekstw czy komunikowaniem si. Prof. Rott obieca opublikowa swoje przemylenia oraz raport z dyskusji.
Na zaproszenie prof. Barbary Kudryckiej, minister NiSW, przewodniczcy i wiceprzewodniczcy Rady uczestniczyli w spotkaniu rodowisk naukowych i akademickich z prezesem Rady Ministrw Donaldem Tuskiem. Premier nakreli polityk rzdu w zakresie nauki i szkolnictwa wyszego oraz zasygnalizowa oczekiwania wzgldem obu sektorw. Poruszy rwnie wybrane problemy przygotowywanej reformy nauki i szkolnictwa wyszego. Nastpnie Pani Minister i przedstawiciele resortu prezentowali zasadnicze elementy Projektu zaoe reformy systemu nauki i szkolnictwa wyszego. Oczekuje si, e dyskusja na ten temat odbdzie si w obu rodowiskach. Rada zajmie si przygotowaniem opinii i sformuowaniem propozycji w maju. To dobrze, e dyskutujemy nad reform obu sektorw, gdy zmiany s nieuniknione. Powinny one jednak by kompleksowe.
Powraca problem habilitacji: ma by czy nie? Jest to kwestia drugorzdna. W systemie, jaki przyjmiemy, musz istnie mechanizmy selekcji i oceny kadry zatrudnianej w nauce i szkolnictwie wyszym. Stopie naukowy doktora powinien by warunkiem koniecznym do pracy w obu sektorach, ale nie jedynym. Jest on bowiem uwieczeniem ostatniego etapu ksztacenia na poziomie wyszym. Nigdzie na wiecie osobom, ktre dopiero co uzyskay stopie doktora, nie przyznaje si uprawnie naukowych. Musz najpierw zdoby dowiadczenie oraz wykaza, e s samodzielne i przygotowane do penienia rnych rl – w nauce i szkolnictwie wyszym. Selekcja takich osb odbywa si u nas – w znacznej mierze – poprzez uzyskanie doktoratu i habilitacji oraz tytuu profesora. Mona od tego odstpi po wdroeniu innego systemu – ktrego koncepcja jest mglista – oraz sprawdzeniu, czy si przyj.
W moim odczuciu, obowizujca u nas droga awansu naukowego/akademickiego jest mniej uciliwa ni w wielu krajach Europy i USA. Naleaoby wdroy mechanizmy konkurencji w zatrudnianiu w obu sektorach i otworzy uczelnie oraz instytucje naukowe na otoczenie, aby prac mogy uzyskiwa osoby kompetentne, rwnie z zagranicy. To wszystko bdzie moliwe, jeli instytucje naukowe i uczelnie bd dysponoway znacznie wikszymi funduszami. Problemem numer jeden jest zatem skierowanie do szkolnictwa wyszego i nauki odpowiednio duego strumienia finansowania budetowego i pozabudetowego. Wie si z tym konieczno stworzenia mechanizmw rynkowych i konkurencyjnych zdobywania funduszy na badania i ksztacenie na poziomie wyszym. Tylko tak drog bdzie mona wdroy reform. Naley te stworzy zachty do finansowania bada i ksztacenia przez instytucje gospodarcze i spoeczne, poprzez odpowiednie regulacje, a take zreformowa procedury zatrudnienia, oceny i awansu kadry.
18 kwietnia gociem w Uniwersytecie Mikoaja Kopernika w Toruniu na zaproszenie Europejskiego Forum Studentw. Na konferencji Studia po bolosku omwiem czynniki, ktre bd powodoway wzrost konkurencyjnoci polskich uczelni w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyszego. Z pewnoci s nimi nowoczesne ksztacenie oraz tworzenie sprzyjajcych studentom warunkw i przyjaznego otoczenia. Elementy nowoczesnego ksztacenia to: nowoczesne programy nauczania, system trjstopniowy, moliwo zmiany kierunku studiw/dyscypliny, moliwo uczestnictwa w rnych formach ksztacenia, wymiana krajowa i midzynarodowa, otwarto na otoczenie spoeczne i gospodarcze, wykwalifikowana kadra i waciwa infrastruktura. Przyjazne studentom warunki to: rozwinite systemy stypendialne i kredytowe, moliwo podejmowania pracy w czasie studiw oraz odpowiednia baza mieszkaniowa, socjalna i rekreacyjno−sportowa. Przyjazne studentom otoczenie to przychylno kraju, spoeczestwa i spoecznoci lokalnych, w ktrych uczelnie si znajduj. Czy kryteria te uczelnie nasze speniaj? Chyba nie, skoro mamy najnisze w Europie wskaniki mobilnoci studentw. Internacjonalizacja ksztacenia to wany element postrzegania systemu edukacji kraju. Jeli chcemy by liczcym si partnerem w zakresie szkolnictwa wyszego w Europie, musimy nowoczenie ksztaci, by otwarci na studentw oraz by przyjani studentom.