Czowiek wyksztacony, obojtne: uniwersytecko, technicznie, medycznie, po akademii rolniczej czy po szkole ekonomicznej, to czowiek uczestniczcy w kulturze. Czyta powieci, wiersze i eseje, miesiczniki i kwartalniki. Chodzi do teatru, na wystawy i koncerty, oglda wartociowe artystycznie filmy i rozmawia o sztuce w gronie znajomych. Kompromituj go owiadczenia: „nie znam si na muzyce” lub „nie chodz do teatru”.
Takie deklaracje, czsto dzi syszane z ust ludzi uwaanych za wyksztaconych, bior si z przekonania, e „i tak yjemy przecie w wiecie kultury masowej”, wic opera, literatura, malarstwo czy teatr, to dziedziny na wymarciu. Ot nie. „Kultura masowa” to oksymoron. Kto poprzestaje wycznie na telewizji i kolorowych czasopismach, staje si prymitywem, mimo dyplomu. I byoby dobrze, gdyby uniwersytet upowszechnia ten pogld.
Rozejrzyjmy si. Nie ma ju dzi kultury popularnej. Jest popularna rozrywka, ktra kultury nie zastpuje. Mio posucha piosenek, ale od nich dopiero zaczyna si muzyka, mona obejrze „Batmana”, ale na nim nie koczy si kino, przyjemnie poczyta kryminay, ale to jeszcze nie literatura. Na brzegu gigantycznego basenu masowej rozrywki, w ktrym pywa wicej ni jestemy sobie w stanie wyobrazi, stoi wci szklanka czystej wody. To kultura – oferta dla wtajemniczonych.
Jeli popularna rozrywka jest kultur, to jest kultur ludzi niewprowadzonych albo leniwych. W naszym yciu powinna zaj nalene jej miejsce. Czowiek wyksztacony oglda wic czasem „kultowe thrillery”, gdy jest bardzo zmczony, przeglda kolorowe tygodniki w kolejce do dentysty, korzysta z zalet muzyki pop, gdy sprzta w kuchni lub kiedy wybierze si potaczy. Ale nigdy nie pomyli, e na tym mgby poprzesta. Popularna rozrywka, nazywana dzi powszechnie kultur, ma charakter uytkowy. Czasem tylko, w swych najwybitniejszych przejawach, ponad utylitarno si wzbija. Sztuka zaczyna si za tam, gdzie koczy si utilitas.
e co? e studia na wikszoci kierunkw maj niewiele wsplnego z takim ideaem absolwenta? No wanie.
Grzegorz Filip