15 marca 2004 roku przedoyem pismo wczesnemu Prorektorowi ds. nauki prof. dr. hab. in. Piotrowi Wolaskiemu, w ktrym zwrciem uwag na opublikowanie w Oficynie Wydawniczej Politechniki Warszawskiej ksiki Elbiety Jarzbowskiej Mechanika analityczna. Podrcznik ten zawiera liczne bdy, a przy tym w 90 proc. jest kompilacj ksiek, z ktrych wiele nie zostao nawet umieszczonych w spisie literatury, co udokumentowaem w dwch zacznikach. Moja proba skierowana do Prorektora o wyjanienie, jak doszo „do opublikowania podrcznika, ktry zawiera wicej bdw ni stron”, pozostaa bez odpowiedzi. Ale pocigna za sob skutki. Ot Autorka podrcznika, po zapoznaniu si z moim pismem, zareagowaa oskareniem mnie i dr. hab. R. Maroskiego o mobbing i szykanowanie.
Te zarzuty s prb zmiany paszczyzny sporu z merytorycznej (istnieje dowd niekompetencji i plagiatorstwa w postaci ksiki) na obyczajow, opart na jednostronnym pomwieniu. Oskarenia te zostay uznane za bezpodstawne przez trzy komisje, ktre od 2004 r. podejmoway prby rozstrzygnicia konfliktowej sprawy.
Przyjmuj, e wobec uywania wycznie liczby mnogiej, list Pana przedstawia uzgodnione stanowisko Komisji Zakadowej NSZZ „Solidarno”.
W preambule Pan Przewodniczcy gani Autora artykuu za rzekom nierzetelno, piszc, e Jego artyku „oparty jest na relacjach jednej osoby” – Krzysztofa Arczewskiego. Jest to nieprawda, ale zapewne dr Wroski sam zajmie stanowisko w tej sprawie. Wiem natomiast, e Pan Przewodniczcy, formuujc potn list oskare, nie zada sobie trudu, aby porozmawia ze mn, prof. R. Maroskim, a take Dziekanem Wydziau MEiL, ktry dobrze zna spraw. Jak wic Pan wypeni wymg rzetelnoci, ktrym szermuje?
W mojej odpowiedzi ustosunkuj si wycznie do oskare skierowanych pod moim adresem. Na podstawie wasnego domniemania na temat procedur obowizujcych w PW wysnu Pan wniosek, jakobym ja, przed 2002 r. kierownik Zakadu Mechaniki, aprobowa wydanie skryptu Mechanika analityczna na podstawie gotowego maszynopisu. Zgoda na wejcie do planu wydawniczego jest wyrazem dobrej woli i wiary w rzetelno Autora osb aprobujcych moliwo wydania skryptu. Nie kontroluj oni zawartoci maszynopisu. Co wicej, gdyby zada Pan sobie trud zweryfikowania swej wiary w procedury, to dowiedziaby si Pan, e podrcznik wydano mimo zej pierwszej opinii autorytetu w zakresie mechaniki teoretycznej, prof. Bogdana Skalmierskiego i nader krytycznej prof. Andrzeja Tylikowskiego. Jak wic doszo do wydania dziea? O to wanie m.in. pytaem w pimie do prorektora Wolaskiego: „jak to moliwe, aby taka pozycja moga by wydana w Politechnice Warszawskiej – uczelni o ogromnych tradycjach i osigniciach”. Dzisiaj wiem, e byo to ominicie nie pierwsze i nie ostatnie w wykonaniu dr E. Jarzbowskiej. Ostatnie to wydanie pracy habilitacyjnej w Ziemi Woskiej, jakby nie mona byo opublikowa pracy w normalnym trybie, np. w OW PW, po standardowych recenzjach wydawniczych.
Pyta Pan: skd si wzio to nage oburzenie Profesora na „nierzetelno” dr Jarzbowskiej? Odpowiadam. Nie nage, lecz po uwanym przejrzeniu wydanego w 2003 r. dziea, a take w obliczu jego zawartoci. Na tyle uwanym, e w pierwszych czterech rozdziaach, liczcych 139 stron, tylko co do 15 nie udao mi si ustali rda ich pochodzenia. Pozostae 124 strony, czyli okoo 90 proc. tekstu, to plagiatorskie „zapoyczenia” z podrcznikw i monografii wydanych po polsku lub angielsku. Najdusze z nich licz: 34 [T&R], 26 [K&L] i 25 [G], krtsze za 11 [L], 5 [G&F], 5 [N] stron (wykaz skrtw na kocu pisma). Wikszo ksiek, z ktrych te cytaty pochodz, zostaa dyskretnie przez Autork pominita w bibliografii. Wszak nie owe zapoyczenia, lecz liczba i poziom bdw byy pierwsz przyczyn skierowania pytania do Prorektora wwczas odpowiedzialnego za wydawnictwa.
Po wnikliwym zapoznaniu si z dzieem nic Pan nie zauway poza fasad (o czym wkrtce), wic aby uwiadomi Panu, na jakim poziomie s bdy, posu si przykadem z dziedziny lepiej Panu znanej. Jak by Pan zareagowa, widzc w podrczniku taki wzr na prac prdu: W = Uit + kQl, gdzie w pierwszym skadniku symbole s powszechnie znane, a w drugim: k – staa mianowana, Q – adunek, a l – dugo przewodu? Osobliwe, prawda? A teraz prosz zajrze na str. 73 i zobaczy Pan wzr na prac mechaniczn podobnej klasy. Przykadw tego rodzaju bdw wyliczyem w Zaczniku nr 1 do pisma do Rektora z 15.03.2004 r. kilkanacie. W istocie jest ich duo wicej.
W kolejnym akapicie prbuje Pan epatowa wyliczank nazwisk (zreszt jedno, d’Alembert, podane z bdem) zwizanych z tytuami podrozdziaw, rwna czy metod. Ot to jest fasada, a za ni niezliczone bdy, niekonsekwencje i terminologiczne kurioza. Zwaszcza niekonsekwencje wynikajce z kompilowania tekstu z rnych rde, co doprowadza po wielekro do farsy. Oczekuje Pan przykadw – bardzo prosz. Na str. 51 rozwaane s tzw. sanie Carathodry’ego−Czapygina, dla ktrych najprostsza sprawa – poprawne wprowadzenie ukadu wsprzdnych uoglnionych – okazaa si zbyt trudna dla dr Jarzbowskiej. A jak jest poprawnie, mona sprawdzi na str. 82 podrcznika [G], z ktrego ten fragment dr Jarzbowska przepisaa. W rozdziale Zasada Jacobiego (str. 118−121) trzy powane bdy i dwie niekonsekwencje. Prawidowe wyprowadzenie i rysunek mona znale tam, skd ten fragment zosta splagiatowany: [T&R], str. 177−180 i [G], str. 136, 139−140. Ale, eby to robi poprawnie, nie mona wprowadza wasnych oznacze i skrtw (uczynionych wycznie dla kamuflau), bo mona si pogubi. I to ma miejsce na str. 118−121 dziea.
Jestem podobnego zdania, jak Pan – w podrczniku akademickim trzeba przekazywa znane skdind wzory, twierdzenia etc. Pod jednym wszake warunkiem: e bd one rzetelne i bezbdne, a identyczne fragmenty tekstu zasygnalizowane z powoaniem na rdo. A jak to wyglda w dziele dr Jarzbowskiej? W dolnej czci str. 37 jest skopiowany wywd ze str. 156 [N]. Autorka pisze: „Jeeli pocztki ukadw (x, y, z) i (???????) pokrywaj si (rys.1.10)...”. Gdzie jest ukad (???????)? A moe domyli si Pan, co przedstawia elipsa na rys. 1.10 oraz co oznacza symbol u (u x s”), stojcy przy wektorze ON? Jeli bdzie mia Pan problem ze zrozumieniem (jak kady czowiek znajcy zasady dziaa na wektorach), to prosz zajrze do rda – [N] str. 158, rys. 6.3 i 6.5. Na 1/2 strony „dziea” 3 bdy. Wena twrcza Pani Doktor zaowocowaa daleko bardziej kompromitujcymi bdami.
Oto na samym wstpie (str. 10) czytamy: „Dlatego „deus intellectualis” by podoem docieka filozoficznych Leibnitza i Spinozy. Chocia w pracach Leibnitza dostrzega si silne tendencje teologiczne, to...”. Prawda jakie to mdre? Ale co jest pomysem Autorki? Sigamy do [L], str. XXII i tam stoi: „Thus „deus intellectualis” was the basic theme of the philosophy of Leibnitz, no less than that of Spinoza. At the same time Leibnitz had strong teleological tendencies…”. Ot cywilizacja europejska rozrnia dwa pojcia: teologiczny (z gr. thes) oraz teleologiczny (z gr. tleos), ale dla niektrych osb owo rozrnienie jest poza zasigiem ich intelektu.
Ju na nastpnej stronie pojawia si „zasada oglnej wzgldnoci”. Czy Pan zna takie pojcie? A nieopodal czytamy o prawie Newtona: „Prawo to zostao sformuowane przy zaoeniu ruchu punktu w ziemskim polu grawitacyjnym, a wic ma take zastosowanie do ruchu planet wok Soca.” Czyby? Tu zdumienie moe ogarn przecitnego licealist wobec logiki tego zdania. Sigamy wic do rda [L], str. 3 i tam czytamy: „It was deduced from the motion of a particle in the field of’gravity on the earth and was then applied to the motion of planets under the action of the sun” – tu jest wszystko jasne. Jestem zdania, e kompilujc teksty wymagajce pewnego wyksztacenia, trzeba do nich intelektualnie dorosn. W przeciwnym razie wychodzi qui pro quo. Tego typu bdw jest w dziele kilkadziesit. Przez to jest ono pomiewiskiem nie tylko dla ekspertw, ale dla studentw take.
Teraz powiem co wicej ni w inkryminowanym pimie do Prorektora. Nierzetelno naukowa dr Jarzbowskiej nie polega wycznie na plagiatorstwie, popenieniu bdw, niekonsekwencji i wprowadzeniu dziwolgw terminologicznych. Te sprawy mona wytumaczy stanem wiedzy i wiadomoci Autorki. W ksice wszak mona znale miejsca celowego wprowadzania czytelnika w bd. Na str. 51 czytamy: „W pracy [13] zaproponowano, aby grup wizw niebdcych wizami materialnymi, a opisujcymi dodatkowe wymagania naoone na ruch ukadu, nazwa wizami programowymi.” Praca [13] jest autorstwa dr Jarzbowskiej. A prawda jest taka, e w wydanym w 1971 r. podrczniku [G] na str. 61 jest uyte to pojcie i podane rdo jego pochodzenia. Przykad inny ze str. 109. Czytamy: „Zasad prac przygotowanych wyprowadzilimy, korzystajc z...”. Nieprawda, ta zasada zostaa tylko sformuowana. Na str. 19−20 do tekstu pochodzcego z [G], str. 44, dodane zostay dwa sowa: „lub nieliniowymi”, majce sugerowa rozszerzenie rozwaa przez Autork. Wzr (1.2.1) nastpujcy po tym zdaniu przedstawia tylko liniow kombinacj prdkoci. Tak oto z „popraweczki” wzgldem oryginau wysza, w wyniku nierzetelnoci dr Jarzbowskiej, „pogorszeczka” w dziele. Tego rodzaju bdy liczy mona na pczki.
Ostatni akapit czci A Paskiego listu to „Himalaje nieroztropnoci”. Po pierwsze, pisze Pan o oskarycielskim pimie. To jest pismo drobiazgowo udokumentowane i wyraajce trosk o dobre imi uczelni i rodowiska nauczycieli akademickich w obliczu bdw w procesie wydawniczym. Po drugie, przedstawia Pan swoje credo, piszc: „trudno uwierzy, eby... dydaktyk mg popeni kilkaset bdw”. Ot ja nie kieruj si faszyw wiar, ale wiedz. Bdw i niekonsekwencji wynikajcych z kompilowania jest ponad 200. Dla przykadu, w dolnej czci str. 27 jest 9 bdw. To, jak powinno by, znajdzie Pan w [K&L], str. 46−47. Po trzecie, sugeruje Pan, e bdy s „edytorskie”. W przeciwiestwie do Pana, ja ogldaem maszynopis, jak te czytaem recenzj prof. Skalmierskiego w roku 2004 w Oficynie Wydawniczej. Wszystkie bdy to bdy autorskie, a nie edytorskie. Nie jest adnie z Pana strony obarcza win szanowane i skrupulatne Panie redaktorki z OW PW. Po czwarte, nie jest rzetelne budowa figur erystyczn na faszywej przesance (nie po raz pierwszy zreszt). Przecie mg Pan sprawdzi pytajc mnie, czy ogldaem maszynopis. Po pite, za jakie grzechy mam Autorce przedstawia list bdw? Gdy tylko zapoznaa si z dwoma zacznikami – pierwszym z list 11 przykadowych bdw i drugim z list 16 niekonsekwencji, miast zabra si za ich poprawianie, oskarya nie tylko mnie, ale te dr. hab. R. Maroskiego o mobbing. Czy wyobraa Pan sobie, co mogoby si sta, gdybym wskaza np. pierwsz setk bdw? Poza tym, czy ja jestem winien powstania stosu bdw? Moe to Autorka posprztaaby po sobie? Po szste, nieprawdziwe s wszystkie zarzuty zawarte w ostatnim zdaniu czci A Pana listu.
Wszystkie zarzuty postawione mi w czci C s te nieprawdziwe. Z kadym z nich mgbym si rozprawi rwnie atwo jak z tymi z czci A. Jako przykad podam, e jako kierownik egzaminu wymagam i oczekuj od wszystkich pracownikw powoanych do obsugi danego egzaminu rozwizania zada egzaminacyjnych. Na egzaminie z 24.06.2004 r. nie dopenia tego obowizku jedynie dr Jarzbowska spord trzech adiunktw zaangaowanych do obsugi. A powd by prozaiczny – dr Jarzbowska nie potrafia rozwiza zadania ze sterowania, co udao si kilku studentom biorcym udzia w tym egzaminie. Tak jak nie potrafia udzieli merytorycznej odpowiedzi na pytania z zakresu sterowania w czasie seminarium na Wydziale SiMR z 5.12.2007 r.
A co do wypowiedzi prof. Styczka oczekuj dowodw. Tym bardziej, e inkryminowane zadanie naley do elementarnych w zakresie teorii sterowania.
List Pana zawiera wystarczajc liczb dowodw, e zawarto i „walory” podrcznika Mechanika analityczna znane s Panu w stopniu umiarkowanym. Dziwi take Paskie przekonanie o zaistnieniu mobbingu, zwaszcza w wietle kocowych wnioskw komisji pod przewodnictwem prof. Masyk−Musia, cytuj: „Relacje midzy dr Jarzbowsk, profesorem Arczewskim i dr. Maroskim nie daj si opisa w kategoriach mobbingu...”. Wnioski te podpisali przedstawiciele obu zwizkw zawodowych.
Panie Przewodniczcy KZ NSZZ „Solidarno”, solidaryzowa si Pan z naukow nieuczciwoci oraz (tu uyj celowo eufemizmu) nieroztropnoci. Sam da Pan popis nieuczciwoci. Z lekkoci motyla i wdzikiem hipopotama oskary Pan mnie i dwch innych ludzi o liczne podoci. Czy cho raz poprosi Pan o opini oskaranych? Nie! Czowiek honoru wiedziaby, co dalej robi. Ciekawe, co zrobi Pan?
Z ograniczonym szacunkiem
prof. dr hab. Krzysztof Arczewski,dyrektor Instytutu Techniki Lotniczeji Mechaniki Stosowanej Politechniki Warszawskiej.