W dniach 23−25 padziernika w Rotterdamie, z udziaem grupy ok. 20 przedstawicieli uczelni czonkowskich KRASP, odbya si kolejna konferencja tematyczna Stowarzyszenia Uniwersytetw Europejskich (EUA). Jej celem byo znalezienie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposb uczelnie powinny reagowa na zmiany zachodzce w spektrum potencjalnych odbiorcw usug edukacyjnych i w zapotrzebowaniu na edukacj na poziomie wyszym w warunkach ksztatujcego si spoeczestwa opartego na wiedzy? W istocie podstawowym tematem obrad byy zatem rozmaite aspekty ksztacenia si przez cae ycie.
Uczelnie wnosz swj wkad do realizacji tej idei, tworzc ofert zaj dla osb w rnym wieku, o rnych potrzebach i moliwociach edukacyjnych. Dziaania wspierajce ksztacenie ustawiczne powinny si sta jednym z priorytetw uczelni w zakresie nauczania i trwaym elementem ich strategii rozwojowych. Znaczenie takich dziaa bdzie roso wraz w postpujcymi procesami demograficznymi.
Warto przy tym uwiadomi sobie, e ksztacenie si przez cae ycie nie jest nowym zjawiskiem; jest ono obecne w tradycji uniwersytetw europejskich od kilku wiekw. I nie ma sprzecznoci midzy siln orientacj uczelni na badania naukowe, a jej otwarciem na nowe, nietradycyjne grupy studentw. Co wicej, pozytywne postrzeganie uczelni w spoeczestwie jest dzi uwarunkowane bardziej tym, kogo uczelnia ta ksztaci, ni kogo nie ksztaci, na ile selektywna, sprzyjajca modelowi ksztacenia elitarnego jest procedura przyj na studia.
W ostatnim dniu konferencji zaprezentowano oficjalnie dokument European Universities Charter on Lifelong Learning, przygotowany przez EUA w odpowiedzi na apel premiera Francji Francoisa Fillona. Dokument ten zawiera 10 postulatw adresowanych do szk wyszych oraz 10 postulatw adresowanych do rzdw i partnerw spoecznych uczelni, ktrych realizacja stworzyaby odpowiednie warunki do wdroenia idei ksztacenia si przez cae ycie. Zosta on przygotowany m.in. na potrzeby posiedzenia ministrw ds. szkolnictwa wyszego krajw Unii Europejskiej w Bordeaux w listopadzie br.
Koczc wtek konferencji chciaabym poinformowa, e Zgromadzenie Oglne EUA dokonao wyboru nowego prezydenta EUA na lata 2009−12. Zosta nim prof. Marc Rapp, byy rektor Uniwersytetu w Lozannie i byy przewodniczcy Szwajcarskiej Konferencji Rektorw.
W wyniku licznych dyskusji na temat sytuacji w polskim szkolnictwie wyszym, toczonych w gronie polskich rektorw obecnych w Rotterdamie, podjlimy decyzj o zwoaniu nadzwyczajnego posiedzenia Prezydium KRASP. Odbyo si ono 3 listopada i powicone byo gwnie wypracowaniu stanowiska w sprawie projektu pakietu piciu ustaw z obszaru nauki, przedoonego przez ministerstwo. Projekt tego obszernego stanowiska przygotowali – starajc si w maksymalnym stopniu wykorzysta opinie przesane przez rektorw naszych uczelni czonkowskich – przewodniczcy Komisji ds. Nauki i Innowacji, rektor Wodzimierz Kurnik oraz przewodniczcy Komisji ds. Organizacyjnych i Legislacyjnych, prof. Jerzy Wonicki (prace nad projektem stanowiska odbyway si jeszcze przed ustaleniem skadu komisji staych KRASP). W przyjtym przez Prezydium dokumencie zawarlimy uwagi o charakterze oglnym oraz uwagi szczegowe dotyczce kolejnych ustaw.
W opinii KRASP diagnoza stanu systemu bada naukowych w Polsce, postawione przez ministerstwo cele reformy oraz kierunek proponowanych zmian systemowych, a zwaszcza przekazanie czci dotychczasowych kompetencji ministra Narodowemu Centrum Nauki i Narodowemu Centrum Bada i Rozwoju oraz zwikszenie puli rodkw na nauk przyznawanych w trybie konkursowym, s zasadniczo suszne. Zwrcilimy jednak uwag na brak rzdowej strategii rozwoju nauki w Polsce. W zwizku z tym nie jest oczywiste, czy zmiany, ktre zostay zaproponowane, stan si waciwym sposobem rozwizywania problemw „systemu B+R” w Polsce.
Szczegowe regulacje zaproponowane przez ministerstwo zawieraj zarwno zmiany uznane przez rektorw za korzystne, jak i propozycje ocenione krytycznie. Zawieraj take zapisy niejasne i budzce wtpliwoci co do ich zwizku z postawionymi celami. Stwierdzenie to zilustrowalimy przykadami.
Zwrcilimy uwag na to, e zmiany w ustawach regulujcych funkcjonowanie systemu nauki nie rozwi niektrych istotnych problemw, zwizanych zwaszcza z wykorzystaniem wynikw bada. Warunkiem skutecznego wdraania osigni nauki do praktyki, a take zwikszania udziau sektora prywatnego w finansowaniu prac badawczych jest bowiem take nowelizacja aktw prawnych regulujcych warunki funkcjonowania przedsibiorstw, takich jak prawo podatkowe, prawo o inwestycjach zagranicznych, prawo o fundacjach czy ustawa o partnerstwie publiczno−prywatnym.
W kocowej czci naszego stanowiska wyrazilimy dezaprobat dla przyjtego sposobu pracy nad tak powanym pakietem ustawodawczym. Oczekiwalimy bowiem, e – wzorem wczeniejszych dowiadcze – rektorzy bd informowani przez ministerstwo o postpach prac legislacyjnych i bd mieli okazj przekaza swoje opinie na ich wczeniejszym etapie. Konferencja nasza, jako ustawowa reprezentacja uczelni akademickich, skupiajcych najwikszy potencja naukowy w naszym kraju, ponownie zadeklarowaa gotowo udziau swoich przedstawicieli w tego typu pracach.