Naukowcy obecni s w yciu spoecznym i czsto reaguj na niepokojce ich wydarzenia. Maj do tego prawo szczeglne. Nie tylko bowiem s obywatelami, ale take uchodz za ekspertw. Jeden z ostatnich protestw dotyczy okrojenia programu nauczania historii w szkoach ponadpodstawowych. List w tej sprawie podpisao wielu wybitnych historykw i nie jest to gos w obronie nienaruszalnoci wasnego podwrka.
Ale gosy naukowcw nie zawsze s zgodne. Prof. Maciej W. Grabski (ale take wielu innych uczonych) czsto powtarza, e nauka nie jest demokratyczna, e premiuje najlepszych, a nie daje po rwno. Rada Wydziau Studiw Midzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Jagielloskiego, wbrew dokonanej przez piciu ekspertw pozytywnej ocenie dorobku badawczego dr. Marka Migalskiego, w tajnym gosowaniu zdecydowaa, e nie jest on godzien by doktorem habilitowanym. Uczeni z rnych orodkw oprotestowali wynik gosowania nad otwarciem przewodu habilitacyjnego znanego politologa. Wkrtce potem w Internecie pojawi si anonimowy list kwestionujcy jego dorobek. Komu wierzy?
To nie pierwszy przykad na to, e w Polsce cieka awansu naukowego ma, wbrew pozorom, przebieg krty, eby nie powiedzie – pokrtny. Prof. Ryszard Horodecki, wybitny gdaski fizyk, przez dugie lata nie mg si „dosuy” tytuu profesorskiego. Dziesi lat temu mwi mi, e chyba przed emerytur si go nie doczeka. Niegdy niegodny by profesorem, teraz obsypany zosta prestiowymi nagrodami (m.in. FNP i Heweliusza) za swe osignicia badawcze. Jeli Pani Minister Nauki chce zmieni procedur awansu, dostaa wanie do rki znakomity argument na to, e trzeba to zrobi.
Co z wystpieniami naukowcw ma robi wadza pastwowa? Jak je traktowa, zwaszcza w kontekcie sprzecznoci midzy rnymi ekspertyzami? Najlepszym przykadem takich wtpliwoci s opinie na temat przyczyn zmian klimatu. cieraj si tu dwie hipotezy. Jedna ca win za zmiany klimatu obarcza czowieka. Inna, notabene podzielana przez ekspertw amerykaskich, widzi ich przyczyn w naturze. W Polsce bierze si pod uwag gwnie ekspertyz katastroficzn. Rwnoczenie te same osoby, ktre neguj opini o nikym wpywie czowieka na globalne zmiany klimatu, pod niebiosa wychwalaj zalety i osignicia nauki amerykaskiej. I bd tu mdry...
W tym miejscu warto przypomnie, e przy Prezydium PAN dziaa Komitet Prognoz, ktry, niestety, nie zyska naleytego wsparcia wadz pastwowych i ktrego ekspertyzy i opinie nie zostay w wystarczajcym stopniu wykorzystane do oceny i modelowania rnych aspektw funkcjonowania pastwa i spoeczestwa.
Piotr Kieraciski