
Na styczniowym posiedzeniu plenarnym Rady G³ównej Szkolnictwa Wy¿szego (15) odby³a siê debata na temat Uczelnie a ¶rodowiska gospodarcze i spo³eczne w wymiarze lokalnym, regionalnym oraz ponadregionalnym. Uczestniczyli w niej m.in. prof. Witold Jurek, podsekretarz stanu w Ministerstwie NiSW, oraz prof. Kazimierz Wiatr, przewodnicz±cy Komisji Nauki, Edukacji i Sportu Senatu RP. Wielow±tkowa dyskusja dotyczy³a: roli i misji uczelni w ¿yciu publicznym, prze³amywania barier w relacjach uczelni z otoczeniem, wspó³pracy uczelni z otoczeniem gospodarczym i spo³ecznym, roli uczelni w rozwoju ¶rodowisk lokalnych i regionalnych, roli uczelni w funkcjonowaniu pañstwa, a tak¿e odpowiedzialno¶ci uczonych za wykorzystywane publicznie ¶rodki finansowe. Podnoszony by³ problem spo³ecznej roli uczelni i instytucji naukowych oraz zwi±zanej z tym potrzeby s³u¿enia spo³eczeñstwu.
Najistotniejszym problemem jest pobudzenie wspó³pracy uczelni i instytucji naukowych z gospodark±. Aby to nast±pi³o, musz± siê dokonaæ przeobra¿enia zarówno w instytucjach akademickich i naukowych, jak i ¶rodowiskach gospodarczych. W wypowiedziach pad³o has³o partnerstwa naukowo−gospodarczego. Aby do niego dosz³o, w instytucjach akademickich i naukowych musi nast±piæ przewarto¶ciowanie kryteriów oceny prac badawczych. Badania dotycz±ce wykorzystania zgromadzonej wiedzy musz± byæ uznane za równie wa¿ne, jak badania s³u¿±ce pog³êbianiu wiedzy ogólnej. Formalnie dzia³alno¶æ naukowa mo¿e mieæ charakter poznawczy b±d¼ utylitarny. W praktyce nie zawsze dzia³alno¶æ badawcza dotycz±ca kwestii utylitarnych postrzegana jest jako naukowa. Wobec sporadycznych kontaktów uczelni z otoczeniem uczonym nie s± znane problemy instytucji gospodarczych. W tych z kolei panuje nieuzasadniony pogl±d, ¿e uczelnie nie s± w stanie rozwi±zywaæ problemów s³u¿±cych gospodarce czy spo³eczeñstwu.
Nadszed³ czas, aby prze³amaæ bariery we wzajemnych relacjach i uczyæ siê wspólnie, jak sobie pomagaæ. Stosunkowo ³atwe powinno byæ w³±czenie otoczenia spo³ecznego i gospodarczego w proces kszta³cenia poprzez wspólne formu³owanie programów nauczania oraz uczestnictwo w realizacji praktyk, prac dyplomowych, a nawet prac doktorskich. Ju¿ dzi¶ wiele przedsiêbiorstw oferuje miejsca praktykantom, w laboratoriach przemys³owych i na produkcji wykonywane s± prace dyplomowe, a w przemys³owych o¶rodkach badawczych prowadzone s± badania pod k±tem uzyskania stopnia doktora. Te dobre przyk³ady wspó³pracy powinny w perspektywie zaowocowaæ szerszym uczestnictwem uczelni we wspó³pracy z otoczeniem.
Nauka nie bêdzie siê rozwija³a, je¶li uczelnie i instytucje badawcze bêd± oczekiwa³y na wy¿sze finansowanie bud¿etowe, a gospodarka nie stanie siê nowoczesn± korzystaj±c z przestarza³ych rozwi±zañ. Innowacyjna gospodarka wymaga ¶cis³ego wspó³dzia³ania z nauk±. Wspó³dzia³anie to musi siê ukszta³towaæ w drodze wspomnianego wy¿ej partnerstwa naukowo−gospodarczego, które powinno byæ promowane poprzez sprzyjaj±ce regulacje prawne dla obu obszarów. Musi siê te¿ przebiæ przekonanie, ¿e w naukê warto inwestowaæ zarówno ¶rodki publiczne, jak i niepubliczne.
Prof. W. Jurek przedstawi³ Kryteria podzia³u dotacji na finansowanie badañ w³asnych w 2009 roku uczelni nadzorowanych przez ministra w³a¶ciwego do spraw szkolnictwa wy¿szego. Rada G³ówna pozytywnie odnios³a siê do przed³o¿onych zasad podzia³u. Tegoroczna dotacja na badania w³asne bêdzie o 18 proc. ni¿sza od ubieg³orocznej. W perspektywie ta forma finansowania badañ mo¿e w ogóle znikn±æ, gdy¿ nie przewiduje jej z³o¿ony przez rz±d w parlamencie pakiet ustaw dla obszaru nauki. To niedobrze, gdy¿ akurat ta dotacja by³a racjonalnie wykorzystywana w uczelniach na badania wspieraj±ce m.in. studia doktoranckie. Rada G³ówna optuje za utrzymaniem finansowania badañ w³asnych wspomagaj±cych kszta³cenie kadr naukowych.
8 stycznia odby³a siê w Sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i M³odzie¿y wstêpna dyskusja nad z³o¿onym przez grupê pos³ów projektem ustawy o Agencji Badañ Poznawczych. Projekt ten powsta³ na bazie projektu opracowanego przez poprzedni rz±d. Jego czytanie od³o¿ono do czasu wprowadzenia pod obrady pakietu piêciu ustaw rz±dowych dla obszaru nauki, które – jak o¶wiadczy³a prof. Barbara Kudrycka, minister NiSW – zosta³y przed³o¿one parlamentowi przez rz±d.
9 stycznia odby³o siê, pierwsze w kadencji 2009−12, posiedzenie plenarne komisji dyscyplinarnej ds. nauczycieli akademickich przy Radzie G³ównej. Prof. B. Kudrycka zarysowa³a oczekiwania resortu wzglêdem tej komisji. Przewodnicz±ca ustêpuj±cej komisji, prof. Zofia ¦wida, podzieli³a siê do¶wiadczeniami z kadencji 2006−08. Przewodnicz±ca nowo wybranej komisji, prof. Ewa Gruza, przedstawi³a koncepcjê funkcjonowania komisji.
15 stycznia uczestniczy³em w Seminarium Boloñskim zorganizowanym w Uniwersytecie Kardyna³a Stefana Wyszyñskiego. Skupione by³o ono na atrybutach nowoczesnego kszta³cenia na poziomie wy¿szym – to jest: programach nauczania opartych na efektach kszta³cenia, elastycznych systemach kszta³cenia i oceny efektów kszta³cenia oraz liberalnych regu³ach kszta³cenia. Przedstawi³em Regu³y kszta³cenia na studiach doktoranckich wraz z towarzysz±c± im uchwa³± Rady G³ównej z grudnia ub.r. Uczelnie chcia³yby mieæ czas na zapoznanie siê z nowymi regu³ami kszta³cenia i sukcesywne wdra¿anie zawartych w nich zasad – szczególnie ¿e zmianom bêdzie podlega³ nie tylko proces kszta³cenia, ale równie¿ ocena jego jako¶ci.