Agnieszka Olechnicka i Adam Poszaj s autorami ksiki Polska nauka w sieci? Przestrze nauki i innowacyjnoci. Raport z bada, pokazujcej osignicia nauki w Polsce w ujciu przestrzennym, regionalnym. W poprzednim numerze omwilimy cz przedstawionych przez autorw wynikw dotyczcych aktywnoci publikacyjnej, wsppracy z zagranic i profili poszczeglnych podregionw. Teraz kolej na regionalne ujcie cytowa polskich artykuw oraz poziom impact factor zawierajcych je czasopism.
Publikacje pisane w zespoach midzynarodowych i wsppracy krajowej s lepiej znane (bardziej wartociowe?) od tych, ktre powstaj w ramach jednej instytucji czy jednego podregionu. Podregiony, ktre duo publikuj, maj take wysok liczb cytowa. 92 proc. wszystkich cytowa skupia si w 10 (z 39) najsilniejszych podregionach. Najwyszy wskanik cytowalnoci maj woj. maopolskie i mazowieckie, dalej kujawsko−pomorskie, podlaskie, pomorskie i wielkopolskie. Najsabsze wyniki osigaj opolskie, warmisko−mazurskie i podkarpackie.
Wyniki badania wysokoci impact factor wskazuj na to, e wsppraca zagraniczna skutkuje publikacjami w bardziej prestiowych czasopismach, przekada si na lepsz rozpoznawalno wynikw i by moe wysz jako. redni IF jest istotnie zrnicowany regionalnie. W latach 2001 i 2006 wyszy ni przecitny IF miay tylko woj. mazowieckie i maopolskie. W roku 2001 powyej redniej sytuoway si jeszcze pomorskie i lubuskie, a w 2006 – witokrzyskie i kujawsko−pomorskie. Te dwa ostatnie odnotoway take najwikszy przyrost redniego IF w okresie 2001−06.
Ciekaw czci ksiki jest rozdzia powicony profilom wybranych podregionw. Mona w nim porwna: nakady B+R, zatrudnienie B+R, liczb zespow uczestniczcych w 6. PR, liczb publikacji indeksowanych w Web of Science i liczb instytucji pomostowych. Okazuje si np., e orodek warszawski koncentruje 41 proc. krajowych nakadw, majc 26,5 proc. zatrudnienia i uzyskujc 29,5 proc. publikacji (w latach 2005−2006). Dla odmiany podregion lubelski notuje 6−procentowy udzia w krajowym zatrudnieniu przy 3−proc. nakadach i 6−proc. udziale publikacji.
Powrt kompozytora
O ile historia literatury emigracyjnej zostaa po komunizmie do dobrze przyswojona, o tyle dzieje muzyki na emigracji nadal znane s w kraju sabo. Niewiele zrobiono, by twrczo tych artystw zaprezentowa.
Roman Palester jest przykadem tego zjawiska. Mamy wprawdzie wydan przed 10 laty monografi Zofii Helman Roman Palester. Twrca i dzieo, ale w 20 lat po mierci tego wybitnego twrcy nadal nie mamy pyt z wykonaniami jego muzyki. W porwnaniu z twrczoci Lutosawskiego, Panufnika i Grayny Bacewicz, kompozytorw nieco modszych, ale nalecych do tego samego pokolenia, utwory Palestra pojawiaj si dzi w repertuarze koncertowym rzadko.
Przed wojn upatrywano w nim nastpc Karola Szymanowskiego. Roman Palester (1907−89) okupacj spdzi w kraju, po wojnie by bardzo aktywny twrczo i organizacyjnie, a jego muzyka ceniona i popularna. Wyjecha do Francji w roku 1947, ale kilkakrotnie wraca. Zerwa z krajem w 1951, po konferencji w agowie i proklamowaniu socrealizmu w muzyce. Wyrzucono go wtedy ze Zwizku Kompozytorw Polskich, zatrzymano tantiemy, zakazano w kraju wykona, przemielono wydane partytury, a zapis cenzury na nazwisko utrzymywa si do 1977 roku. Palester pracowa w Radiu Wolna Europa (1952−72). W roku 1983 przyjecha na krtko do Polski. Zmar w Paryu.
Pyta DVD zatytuowana Roman Palester, wydana w nakadzie 2 tys. egzemplarzy przez Bibliotek Uniwersyteck w Warszawie i Fundacj Uniwersytetu Warszawskiego, jest prb wypenienia biaej plamy. Wydawnictwo to zawiera materia multimedialny (teksty, zdjcia, fotokopie dokumentw, fragmenty muzyczne) przygotowany przez Zofi Helman, Lecha Dzieranowskiego i Piotra Maculewicza. Podzielono go na dziay: ycie, Kalendarium, Dziea, Felietony radiowe, Gwiazdozbir, Galeria. Cz zawartoci tekstowej pyty dostpna jest take w wersji angielskiej.
Biogram i kalendarium dobrze orientuj w yciorysie kompozytora, dziea uoone s chronologicznie i wedug gatunkw, kade z nich krtko omwione, niektre zaprezentowane we fragmencie audio. Rarytasem s felietony Palestra, wygaszane w RWE, tu zamieszczone w wersji tekstowej. Spord 600 audycji wybrano 65. Prawdziwy portret artysty daje dzia Gwiazdozbir, prezentujcy szczeglnie ciekawe wypowiedzi Palestra o poszczeglnych postaciach kultury polskiej i wiatowej, wyjte z felietonw radiowych. Jego lektura umoliwia nam rekonstrukcj pogldw politycznych, estetycznych i spoecznych artysty.
Materia wypeniajcy pyt pochodzi ze zbiorw Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Publikacj zrealizowao wydawnictwo Noyamundi. Rozprowadza si j bezpatnie.
(fig)
Lem – naukoznawca
Obraz nauki w twrczoci Stanisawa Lema rysuje Joanna Kamiska w nowym zeszycie kwartalnika „Zagadnienia naukoznawstwa”, nr 2 (176) 2008.
Nauka stanowi centrum zainteresowania twrczoci Lema. Namys nad specyfik ludzkiego poznania jest jednym z najwaniejszych wtkw jego twrczoci. Lem jest jedynym polskim pisarzem tak skoncentrowanym na dziaalnoci poznawczej czowieka – pisze autorka. Dla Lema nauka to przede wszystkim uczeni: heroiczni, wyidealizowani, wskazujcy rzdzcym kierunki dziaania w Astronautach, malowani satyrycznie w Cyberiadzie, wreszcie uczeni z krwi i koci w Gosie Pana. W tej ostatniej powieci maj oni swoje ograniczenia i saboci, ale celem ich dziaania jest poszukiwanie prawdy. By zaistnie w rodowisku, nie wystarcz same zdolnoci, trzeba szczcia, koneksji, protekcji i innych pozanaukowych czynnikw.
Spojrzenie pisarza na nauk ewoluowao, powiada autorka i wyrnia trzy etapy: modzieczy – idealizujcy (Astronauci, Obok Magellana), dojrzay, gdy dochodzi do gosu zwtpienie w moliwoci czystego poznania, jednak bez zakwestionowania misji nauki i jej bezinteresownoci (Gos Pana, Summa technologiae) oraz trzeci – schykowy – w ktrym pojawia si wizja nauki rozdrobnionej, skomercjalizowanej, chaotycznej (Okamgnienie, Bomba megabitowa, Tajemnica chiskiego pokoju).
Nauka obecna jest w ksikach Lema take jako racjonalistyczna baza, w ktrej maj rdo pogldy pisarza. Scjentysta, agnostyk, traktowa nauk tak, jak Hogarth, bohater Gosu Pana, jako azyl, wiecki koci i zarazem wyzwanie.