Przez ostatnich kilka miesicy istotnym elementem dziaalnoci KRASP byo przygotowywanie opinii dotyczcych kolejnych dokumentw opisujcych planowane zmiany w systemie szkolnictwa wyszego, przedkadanych przez ministerstwo pod wsplnym, niewiele mwicym, cho medialnie nonym tytuem Partnerstwo dla wiedzy. Dwa pierwsze dokumenty z tej serii byy przedmiotem dyskusji na posiedzeniu Prezydium KRASP 27−28 lutego w Akademii Humanistycznej im. A. Gieysztora w Putusku (odnotujmy przy okazji, e byo to pierwsze posiedzenie Prezydium w uczelni niepublicznej), a ostatni – na posiedzeniu Prezydium 17 kwietnia w Uniwersytecie Wrocawskim.
Przedstawiane przez KRASP opinie obejmoway stwierdzenia o charakterze oglnym oraz uwagi szczegowe, odnoszce si do konkretnych zapisw dokumentw. Nie ma tu miejsca na rozwaania szczegowe – ogranicz si zatem do uwag natury oglnej. Cz z nich sformuowalimy w uchwale z 17 kwietnia w sprawie zmian w szkolnictwie wyszym, zawierajcej nasze obserwacje wynikajce z dowiadcze zwizanych z koniecznoci recenzowania kolejnych elementw Partnerstwa dla wiedzy.
Zdaniem rektorw, zakrelone przez ministerstwo cele wprowadzanych zmian s godne poparcia, natomiast zaproponowane sposoby ich osignicia mog wzbudza wtpliwoci. W przedoonych dokumentach zawarte s zarwno cenne propozycje, w wielu przypadkach zbiene z oczekiwaniami rodowiska i zgodne z rozwizaniami wczeniej postulowanymi przez KRASP, jak i pomysy wyranie chybione, ktrych wprowadzenie w ycie doprowadzioby zapewne nie do poprawy, lecz do pogorszenia stanu szkolnictwa wyszego w Polsce.
Opiniowane dokumenty cechuje brak spjnoci – zawieraj one propozycje odnoszce si do spraw wanych, jak i mao znaczcych, przy czym pomijaj wiele kwestii o kluczowym znaczeniu dla przyszoci systemu szkolnictwa wyszego. Przykadowo, brakuje jakiegokolwiek sformuowania odnoszcego si do zakadanego stopnia „umasowienia” edukacji na poziomie wyszym, co w istocie uniemoliwia ocen szans realizacji wielu przedstawionych propozycji, dotyczcych zwaszcza zapewniania wysokiej jakoci ksztacenia. Brakuje te odpowiedzi na kluczowe pytania w sprawie sposobu finansowania uczelni, a w szczeglnoci ustosunkowania si do kwestii czesnego w szkoach publicznych oraz okrelenia kierunkw modyfikacji algorytmu rozdziau dotacji stacjonarnej w warunkach postulowanego samodzielnego okrelania przez uczelnie kierunkw prowadzonych studiw.
W opinii rektorw, tworzenie projektw nowych ustaw regulujcych dziaanie systemu szkolnictwa wyszego jest obecnie przedwczesne – propozycje znaczcych zmian powinny wynika z wczeniej przyjtej strategii rozwoju systemu. O powszechnym poparciu dla takiego podejcia wiadczy reakcja na apel o udzia we wspfinansowaniu wsplnego przedsiwzicia KRASP−FRP−KRZaSP zmierzajcego do opracowania Strategii rozwoju szkolnictwa wyszego do 2020 r.; deklaracj dobrowolnego przekazania rodkw na ten cel zoyo ju ponad 70 uczelni czonkowskich KRASP. Rwnie pozytywna bya reakcja KRePSZ – konferencji stowarzyszonej z KRASP.
Jest oczywiste, e szkolnictwo wysze w Polsce potrzebuje zmian, a pewne nowe regulacje ustawowe s niezbdne do tworzenia moliwoci rozwoju uczelni w warunkach dynamicznie zmieniajcego si ich otoczenia. Reforma wymaga jednak spojrzenia caociowego – dziaania wyrywkowe i fragmentaryczne nie przynios zamierzonych efektw, proporcjonalnych do wysiku organizacyjnego uczelni przy opracowywaniu i wdraaniu zmian. Warto przy okazji zauway, e niektre z przedstawionych przez ministerstwo propozycji s elementami obecnie obowizujcego prawa, a wiele innych moe by zrealizowanych bez zmian ustawowych, przez wydanie odpowiednich rozporzdze. Zakres zmian ustawowych niezbdnych do rozwizania biecych problemw – w oczekiwaniu na opracowanie i przyjcie strategii rozwoju szkolnictwa wyszego – nie jest wielki i zmiany takie mona wprowadzi w drodze nowelizacji obecnie obowizujcych ustaw.
Dla rodowiska akademickiego due znaczenie maj nie tylko zakres i harmonogram zmian legislacyjnych, ale take zasady i tryb przygotowywania projektw ustaw i rozporzdze. Reformowanie szkolnictwa wyszego wymaga cisego, partnerskiego wspdziaania ministra i reprezentatywnych przedstawicieli szk wyszych, opartego na przewidywalnoci i przejrzystoci postpowania. Konsultacje z konferencjami rektorw na wczesnym etapie prac w ministerstwie s warunkiem wzajemnego zaufania i skutecznoci dziaania.
Dowiadczenia ostatnich miesicy wyranie wskazuj, e – w zakresie dziaa zmierzajcych do reformowania systemu szkolnictwa wyszego i nauki w naszym kraju – rola KRASP nie powinna si ogranicza do recenzowania propozycji przedstawianych przez ministerstwo. Powinnimy take proponowa wasne rozwizania. Obok zaangaowania si w opracowanie strategii rozwoju szkolnictwa wyszego do 2020 r., przygotowalimy zatem, wsplnie z PAN, dokument cieka kariery akademickiej (czytaj obok). Zaproponowany w nim model kariery obejmuje doktorat, habilitacj i profesur i zawiera szereg elementw, ktre nie wystpuj w obecnie obowizujcych regulacjach. Mam nadziej, e nasze opracowanie wniesie znaczcy wkad w dyskusj nad przyszoci szkolnictwa wyszego i nauki w Polsce oraz stanowi bdzie przykad partnerskiego wspdziaania ministra i reprezentatywnych przedstawicieli szk wyszych, o ktrym czsto mwimy, a ktre rzadko realizujemy.