Palenie tytoniu uwaane jest obecnie zajedno znajwaniejszych zagroe zdrowia. Wrd chorb, ktrych gwn przyczyn stanowi inhalacja dymu tytoniowego, s nowotwory, choroby ukadu krenia, ukadu oddechowego, atake szereg chorb matki i dziecka. Papierosy pali jednatrzecia dorosych Polakw. Niemal poowa wszystkich palaczy umiera zpowodu naogu. Choroby odtytoniowe s przyczyn przedwczesnej mierci prawie 50 tys. Polakw rocznie.
Zapioniera polskich bada nad szkodliwym wpywem dymu tytoniowego naorganizm ludzki uznaje si prof. Franciszka Venuleta (zm. 1967) zodzi. Jego badania dotyczce wpywu nikotyny naobnienie poziomu witaminyC stanowi istotny wkad dowiedzy medycznej.
Prof. Witold Zatoski, epidemiolog iekspert zdrowia publicznego, naley dogronanajbardziej wpywowych osb wpolskiej ochronie zdrowia. Od1979 r. kieruje Zakadem Epidemiologii iPrewencji Nowotworw wCentrum Onkologii wWarszawie. Zainicjowane przez niego badania nadzawartoci substancji toksycznych wdymie tytoniowym sprzedawanych wPolsce papierosw, doprowadziy napocztku lat 90. dozmniejszenia zawartoci substancji smolistych inikotyny wpolskich papierosach dopoziomu zgodnego ze standardami obowizujcymi wkrajach Unii Europejskiej. Przyczyni si te douchwalenia w1995 r. kluczowej dla polityki zdrowotnej pastwa ustawy oochronie zdrowia przednastpstwami uywania tytoniu iwyrobw tytoniowych. W2008 roku zosta mianowany koordynatorem rzdowego Programu Prewencji Pierwotnej Nowotworw, realizowanego wramach Narodowego Programu Zwalczania Chorb Nowotworowych.
Powoanazinicjatywy prof. Zatoskiego Fundacja „Promocja Zdrowia” stawia sobie zacel „zmniejszenie liczby zachorowa naraka, wszczeglnoci poprzez ograniczenie palenia iwymuszonej inhalacji dymu tytoniowego wrd Polakw”. Fundacja organizuje co roku wiatowy Dzie bez Tytoniu oraz wiatowy Dzie Rzucania Palenia Tytoniu wPolsce. Obecnie prof. Zatoski przewodzi pracom nadrealizowanym przez fundacj projektem TICI (Toward closing the gap in tobacco control and health burden between Eastern and Western Europe).
Wieloletnie badania prowadzone przez uczonego dowiody, i za znaczn rnic wstanie zdrowia mieszkacw zachodniej iwschodniej Europy odpowiadaj m.in. postawy wzgldem palenia tytoniu. Zmniejszanie owej rnicy to jedno znaczelnych zada projektu TICI, wramach ktrego podjte zostan dziaania narzecz wzmocnienia polityki antynikotynowej wpastwach Europy rodkowowschodniej.
Ograniczenie konsumpcji wyrobw tytoniowych wrd Polakw stanowi rwnie przedmiot wieloletniej dziaalnoci wybitnego pulmonologa, pracownika Instytutu Grulicy iChorb Puc wWarszawie, prof. JanaZieliskiego. 90 proc. przypadkw zachorowa naprzewlek obturacyjn chorob puc (POChP), ktrej badaniu ileczeniu powici wiele lat swojej zawodowej aktywnoci, jest bowiem spowodowanych wanie paleniem tytoniu. Szacujc, i ze wzgldu natowarzyszce POChP powikania, pod postaci niewydolnoci oddychania iniewydolnoci serca (tzw. serca pucnego), umiera rocznie ok. 14 tys. Polakw, prof. Zieliski podkrela spoeczn wag problemu profilaktyki POChP, ktrej jednym zelementw jest zwalczanie nikotynizmu.
Jako koordynator oglnopolskiego programu profilaktyczno−edukacyjnego Gboki oddech dy dopogbienia wiadomoci Polakw natemat zagroe zdrowotnych zwizanych zPOChP oraz przekonania ich opotrzebie wczesnego rozpoznawania tej choroby. Prof. Zieliski jest autorem poradnika POChP –pytania iodpowiedzi, ktry wramach programu Gboki oddech trafi dook. 10 tys. chorych naPOChP, stanowic dla nich rdo informacji ochorobie oraz metodach jej leczenia.
Chorzy naPOChP zawdziczaj prof. Zieliskiemu upowszechnienie wPolsce domowego leczenia tlenem oraz wprowadzenie dopraktyki klinicznej nieinwazyjnej metody wentylacji puc. Uczony by rwnie odpowiedzialny zaimplementacj Narodowego Programu Wczesnego Rozpoznawania iProfilaktyki POChP. Wpierwszej fazie programu, zrealizowanej wlatach 2000−02, prawie 92 tys. osb zostao poddanych badaniom spirometrycznym, stanowicym gwne narzdzie diagnostyczne wprzypadku POChP.
Zasugi prof. Zieliskiego zostay docenione przez midzynarodowe gremium, ktre postanowio przyzna mu w2003 roku prestiow nagrod Europejskiego Towarzystwa Oddechowego (European Respiratory Society).
Walk znikotynizmem jako cel swojej dziaalnoci obra rwnie prof. Jacek Jassem, kierownik Katedry iKliniki Onkologii iRadioterapii gdaskiego Uniwersytetu Medycznego, specjalista wdziedzinie radioterapii onkologicznej ionkologii klinicznej. Jako badacz ilekarz odwielu lat zajmuje si m.in. rakiem puca, jedn znajpowaniejszych chorb odtytoniowych, ktra stanowi przyczyn mierci a 9 na10 chorych. Jego szczeglne zasugi wpropagowaniu ycia wolnego odtytoniu wrd Polakw zostay wyrnione przez Fundacj „Promocja Zdrowia”, ktra w2007 roku przyznaa mu Zot Honorow Odznak.
Dziaalno gdaskiego uczonego wniedugim czasie wpyn moe nalos caej populacji palaczy wPolsce, gdy jako autor projektu nowelizacji ustawy oochronie zdrowia przednastpstwami uywania tytoniu iwyrobw tytoniowych, ktrej ksztat dyskutowany jest obecnie wsejmowej Komisji Zdrowia, opowiada si zawprowadzeniem cakowitego zakazu palenia wmiejscach publicznych. Istot projektu jest ochronaosb niepalcych przed szkodliwymi skutkami biernego palenia, ktre zostao zakwalifikowane przez Midzynarodow Agencj Bada nadRakiem doludzkich czynnikw rakotwrczych.