Mamy problem zglobalnym ociepleniem, ktrego albo nie ma, albo ma zupenie inny charakter ni niektrzy staraj mu si przypisa. Podobnie jest ztzw. czyst energi. Okazuje si bowiem, e nawet energia soneczna, wodnaczy wiatrowa, nie s tak czyste iekologiczne, jak niegdy przedstawiano, anatym obrazie bazuj projekty rozwoju energetyki wszystkich cywilizowanych krajw. Pierwsza „pada” energia wodna. Ju nawet zagorzali dziaacze ekologiczni przekonali si, e budowanie elektrowni wodnych ma powane skutki negatywne dla rodowiska naturalnego. Teraz obiektem „ostrzau” naukowcw jest energia wiatrowa. Szczeglne cigi zbiera odornitologw ichiropterologw (badaczy nietoperzy).
Podczas jesiennej konferencji ornitologicznej, ktra odbya si wUniwersytecie Marii Curie−Skodowskiej, jeden zpaneli powicono rozwojowi energetyki wiatrowej. Nie waspekcie moliwoci pozyskanie „czystej” energii, ale uciliwoci farm wiatrowych dla rodowiska. Ornitolodzy zajli si wpywem rozwoju energetyki wiatrowej naptaki –drobny element rodowiska, ale bardzo wany. Jednym zproblemw rozwoju takich siowni jest ich lokalizacja: tamtdy, gdzie wieje wiatr, prowadz trasy ptasich migracji. Wcelu uniknicia kolizji, kada lokalizacja farmy wiatrowej musi mie pozytywn ekspertyz ornitologiczn.
Prowadzcy debat prof. Piotr Tryjanowski zUniwersytetu im. Adama Mickiewicza wPoznaniu zapodstawowe problemy zwizane ztworzeniem takich ekspertyz uzna m.in.: nisk ich jako, brak standardw prowadzenia obserwacji, analizy danych iprezentacji wynikw, kwesti oceny iprognozowania „znaczcego wpywu” oraz monitoring porealizacyjny.
Uczestnicy dyskusji uwaaj, e projekty rozbudowy energetyki wiatrowej stanowi powane zagroenie dla ptakw. Prowadzcy zawar to wtakim sformuowaniu: –Porealizacji obecnych planw Beskid Niski, ktry dotychczas by barier fizjograficzn, stanie si dla ptakw barier fizyczn nie dopokonania.
Wwojewdztwie podkarpackim ma stan 260 wiatrakw. Czterech niezalenych ekspertw przedstawio cztery odmienne opinie natemat ich wpywu narodowisko. Problemem jest rozbieno ocen dotyczcych skutkw budowy siowni wiatrowych wokrelonym miejscu, ale nie tylko. –Sami jestemy najbardziej winni –mwi prof. Tryjanowski, wskazujc nanierzetelno ekspertyz ornitologicznych, tworzonych wduej mierze take przez naukowcw. Wpogoni zapienidzem –„wszyscy dobrze natym zarabiamy”, przyznawali uczestnicy dyskusji –eksperci potrafi zmieni obraz sytuacji ornitologicznej wdanym miejscu. Odwiedzaj je np. wzimie, gdy ptakw zasadniczo tam nie ma lub jest ich niewiele, starannie unikajc wizyt wokresie jesiennych iwiosennych migracji ptactwa. Liczby niby s prawdziwe, anadaty wizyt terenowych nie kady zwraca uwag. Monaje zreszt wkocowym raporcie pomin.
Jak unikn nieuczciwych ekspertyz? –pytali uczestnicy dyskusji. Padao wiele odpowiedzi, m.in. taka: sporzdzi czarn list nieuczciwych raportw znazwiskami autorw inazwami firm. Najwaniejsza jednak jest mobilizacja samego rodowiska ornitologicznego. –Tylko oddolnainicjatywa moe to zmieni –powtarzano wielokrotnie.
Dyskutanci zwrcili te uwag nazupenie odmienne znaczenie siowni dla rnych gatunkw ptakw. Te bardzo liczne s mniej wraliwe naszkody wyrzdzane przez wiatraki. S jednak gatunki szczeglnie wraliwe. –WKalifornii nieszczsne farmy wiatrowe miel ptaki, cznie zorami przednimi –mwi jeden zuczestnikw. Badacz zPomorza Zachodniego dodawa: nie ma problemu, jeli ze stada liczcego kilka tysicy osobnikw, kilkanacie zginie wskrzydach wiatraka. Jeli jednak wregionie zginie jeden bielik, orlik lub sok, moe to by tragedia dla caej okolicznej populacji tego gatunku.
Zwrcono te uwag nazrnicowanie regionalne. Wgbi kraju ptaki lec wysoko inie wpadaj wskrzyda wiatrowni. Inaczej jest nadmorzem czy wgrach. rednio wgbi Europy wiatrak zabija p ptaka rocznie. Naukowcy, ktrzy prowadz monitoring powykonawczy, czyli badaj szkody wrd ptakw, s sceptyczni co dotego wyniku. Domylaj si, e te dane nie uwzgldniaj wiatrowni znajdujcych si natrasach przelotw ptakw, nadmorzem iwgrach. Pozatym, ornitologom polskim nie jest atwo sprawdzi, ile rzeczywicie ptakw ginie, bo pracownicy farm wiatrowych sprztaj martwe ptaki zokolic siowni, zwaszcza te due, czyli najwraliwsze. Wiatrownia bywa bardziej szkodliwa dla nietoperzy ni dla ptakw, dodaje kto zsali, jednak gos chiropterologw nie jest syszany przez decydentw.
Sytuacj zmienia te fakt, e wiele maych farm moe powsta wpobliu siebie. Wtedy ptaki omijajc jedn przeszkod, wpadaj wopaty ssiedniej farmy.
Problemw zwiatrakami nie rozwiza Don Kichot. Wyglda nato, e imy nie rozwiemy ich szybko, bo narazie potrzeba nam energii –tej drogiej, „czystej”. Asowo „czysta” zastpowane bywa coraz czciej okreleniem „odnawialna”. Zamiast szkodliwoci dla rodowiska, akcentujemy wwczas kwesti dostpnoci energii iodnowy jej rde. Drobne przesunicie akcentw, ale pozwala uzna zadobre to, co wprzypadku „czystoci” energii okazao si ewidentnie ze.