Kobiety na fali

Wzbierająca fala słynnego politologa i socjologa Ronalda Ingleharta oraz politolog Pippy Norris idealnie wpisuje się w trwającą właśnie w Polsce dyskusję o parytecie płci w sejmie. Autorzy książki starają się wyjaśnić, jak modernizacja zmienia nastawienie ludzi do równouprawnienia, a także przewidzieć, czy i kiedy wzbierająca fala poparcia dla równości płci roztrzaska wreszcie „szklany sufit”.

Analizy przedstawione w książce bazują na materiale empirycznym ze Światowego Badania Systemu Wartości (World Values Survey) i z Europejskiego Badania Systemu Wartości (European Values Survey). Dane pochodzą z ponad 70 państw, w których żyje ponad 80 proc. ludności świata. Autorzy porównują rozmaite społeczeństwa, od tych najbiedniejszych, jak Pakistan, Nigeria czy Egipt, do społeczeństw dobrobytu, jak Japonia, Szwecja albo USA, od starych demokracji z gospodarką rynkową po państwa postsocjalistyczne i autorytarne. Analizie poddano również kraje nigdy wcześniej niebadane reprezentatywnym sondażem, jak Iran, Wietnam czy Maroko.

Wzbierająca fala to pierwsza książka na tak szeroką skalę prezentująca postawy różnych społeczeństw wobec równouprawnienia, roli płci w rodzinie, domu i miejscu pracy, aktywności obywatelskiej kobiet i mężczyzn, a także prezentująca szeroką gamę postaw i wartości wobec takich kwestii, jak aborcja, homoseksualizm, prostytucja i rozwody.

Zdaniem autorów, do coraz większego upowszechnienia postaw i wartości egalitarnych w sferze równości płci przyczynia się proces modernizacji, który obejmuje dwa stadia. Pierwsze stadium to przechodzenie od społeczeństwa agrarnego do industrialnego, z obniżającym się współczynnikiem płodności, rosnącym udziałem kobiet wśród osób pracujących czy też wzrostem powszechnej edukacji. Drugie stadium to przechodzenie od społeczeństwa industrialnego do postindustrialnego, czemu towarzyszy m.in. wzrost równości płci w sferze publicznej. Społeczeństwa agrarne są najbardziej tradycyjne w postrzeganiu ostro podzielonych ról płci, społeczeństwa postindustrialne – najbardziej egalitarne. Okazuje się nawet, że różnica postaw między tradycyjnymi społeczeństwami agrarnymi a egalitarnymi postindustrialnymi jest dużo większa niż różnica istniejąca między kobietami i mężczyznami wewnątrz tych społeczeństw.

Modernizacja sprzyja zmianom postaw, ale tempo tych zmian jest uwarunkowane spuścizną kulturową i strukturą instytucjonalną danego społeczeństwa, na przykład dziedzictwem islamu na Środkowym Wschodzie albo komunizmu w Europie Środkowej. Inglehart i Norris wykazują, że tradycje kulturowe kształtujące światopogląd kobiet i mężczyzn są bardzo trwałe, jednak wraz z postępującym procesem modernizacji i ze zmianą pokoleniową zachodzą w nich powolne przekształcenia, powodujące stopniową przemianę postrzegania ról płci z tradycyjnego w stronę bardziej egalitarnego. „W państwach zamożnych – piszą autorzy – różnica pokoleń okazała się silniejszym predykatorem wartości egalitarnych niż płeć, warstwa społeczna czy wykształcenie”, a to oznacza, że z pokolenia na pokolenie zachodzi tam długofalowa przemiana. Jak długa to fala?

Pozycja dla każdego zainteresowanego problematyką genderową, zmianą społeczną, opinią publiczną i ogólnie socjologią polityki i kultury.

Na koniec uwaga techniczna: książka jest bogata w czarno−białe mapy i wykresy. Może nie byłoby problemu, gdyby były zaznaczone paskami, kropkami czy kratką. Tutaj postawiono na różne odcienie czerni, co niestety czyni niektóre z nich nieczytelnymi.

Symbioza

Myśli o dawnej Polsce to jedno z dzieł Pawła Jasienicy, które można potraktować jako uzupełnienie jego Polski Piastów czy Polski Jagiellonów. Myśli… napisane zostały przepiękną, urzekającą polszczyzną, językiem, którym już nie władamy. Ale to nie wszystko. Po krótkim rozdziale Podglebie, będącym pochwałą współpracy pomiędzy historykiem a archeologiem, następuje zasadnicza treść, czyli dzieje związków polsko−ruskich i polsko−litewskich w okresie, wydawałoby się, mało ciekawym, kiedy nasi sąsiedzi usiłują tworzyć organizmy państwowe, a przeszkodą dla ich budowania stają się Mongołowie/Tatarzy oraz niekorzystne, a niekiedy wręcz destrukcyjne procesy wynikające z narastającego rozbicia dzielnicowego. Czytając Myśli… dopiero można zdać sobie sprawę, jak wiele szczęścia mieliśmy, że to właśnie na Rusi, a nie w rozbitej na szereg księstw Polsce „osiedli” Mongołowie, którzy potrafiąc umiejętnie lawirować i wykorzystywać do swych celów coraz bardziej skłóconych ruskich władyków, metodycznie, bez większego pośpiechu budowali swą ordę. Jej geografia poraża. Wpływy mongolskie przebiegały od ich azjatyckich siedzib po wschodnią granicę Cesarstwa Niemieckiego.

Uzależnieni od chana władcy Rusi starali się utrzymać więź z Polską. Z biegiem lat to nie Suzdal, Twer, Moskwa czy Połock, ale Kijów stał się najbliższym sąsiadem Polski w swojej najbardziej autonomicznej części, Księstwie Halickim. Oba kraje miały wspólne tradycje chrześcijańskie i rozdział Kościołów w 1054 roku nie miał tu znaczenia. Żywe były w dalszym ciągu powiązania rodowe, bo już: Izasław żonaty był z Polką, Gertrudą, siostrą Odnowiciela, „wypadał więc Śmiałemu pociotem. Sam zaś Śmiały rodził się z Rusinki, Dobroniegi Marii, i poślubił ruską księżniczkę (…) Kazimierz Odnowiciel rozpoczął serię ożenków trwającą aż do końca doby piastowskiej”. Zresztą Piastówny zasiadały na tronach Włodzimierza, Nowogrodu, Halicza, Czernihowa, Muromia, a najczęściej Kijowa. W Europie zwrócono uwagę na taką politykę matrymonialną i poinformowany o niej Grzegorz IX, papież w latach 1227−41, wzywał prowincjała naszych dominikanów, by ten zapobiegł dalszym małżeństwom mieszanym. Upomnienia szły nie tylko zresztą z Rzymu, ale i z Ławry Peczorskiej; posłuchu nie miały. Stara Ruś Kijowska – dowodzi Jasienica – pomimo tatarskiej niewoli starała się współżyć z Europą i stanowiła jej część składową. Zwalniała wtedy jeszcze Polskę z istotnej roli, jaką przyjdzie odegrać jej także, choć w późniejszych czasach – bycia „przedmurzem”.

Piastowska Polska miewała czasem kłopoty z Rusią. Książę Roman Halicki, rodzony wnuk Krzywoustego, wychowany w Polsce, przyzwyczaił się uczestniczyć w jej sprawach wewnętrznych. Pod Mozgawą w roku 1195 brał udział wespół z synem Kazimierza Sprawiedliwego, Leszkiem Białym, w walkach przeciwko Mieszkowi Staremu. W 1205 roku pod Zawichostem, uderzając tym razem na Leszka Białego i Konrada Mazowieckiego, śmierć znalazł. Zabicie Romana nie stanowiło przeszkody dla jego syna Daniela, by korzystając z protekcji Leszka Białego, szukać na Wawelu wsparcia w dążeniu do koronacji. W 1246 roku Daniel jedzie do chana i wraca jako lennik tatarski, ale kilka lat później, w 1254 roku w Krakowie legat papieski Opizon wręcza księciu koronę królewską. Po wahaniach wynikających z niepewności co do reakcji Tatarów na taki obrót rzeczy, ulegając namowom zięcia – Ziemowita mazowieckiego – koronuje się na pierwszego w historii króla Halicza.

Wszystkie te średniowieczne fakty świadczą o dobrym sąsiedztwie, jeśli nawet nie o symbiozie dwóch narodów, o których w XIX wieku napisano: „Nienawiść wrosła w serca i zatruła krew pobratymczą”.

Myśli… zawierają także pogłębioną analizę relacji polsko−litewskich od samego zarania naszego historycznego sąsiedztwa aż do pierwszej unii. I rzeczywiście trudno o lepsze wprowadzenie do Polski Jagiellonów.

Prawda o przemijaniu

„Wszystko jest bez sensu/ Wszystko pogmatwane [...] Bo sens nie w szarpaniu/ Ani jest w radości, Ale w cierpliwości/ I wielkim czekaniu” – ten fragment utworu Jarosława Iwaszkiewicza z tomu Elegie pozwala wejść w klimat książki Zdzisławy Mokranowskiej. Młodość i starość. Studia o twórczości Jarosława Iwaszkiewicza podejmują bowiem ten właśnie motyw – stosunku do czasu – pojedynczego, małego człowieka, jakim bywa nawet poeta powszechnie uznawany za wielkiego.

Skupiając się na kilku wybranych utworach Iwaszkiewicza autorka stara się naszkicować jego podejście do mijających momentów życia. Kreśli wizerunek wrażliwego artysty, który dotkliwie odczuwa odchodzące dni, wskazuje także na ślady, jakie przemyślenia poety na temat młodości i starości zostawiły w jego pracach. Mokranowska sięga przy tym nie tylko do bardziej znanych dzieł, ale i tych mniej popularnych, jednak ciekawych i pełnych interesujących rozwiązań powieści, liryków czy fragmentów prozy poetyckiej.

W swoich rozważaniach badaczka wychodzi od juweniliów poety. Wyszukując interesujące ją wątki we wczesnych prozach stylizowanych, zwraca uwagę na wykorzystywanie w treści osobistych doświadczeń autora. Czytelnik dostaje przy okazji sporą dawkę detali interpretacyjnych, nie zawsze jednak związanych z deklarowaną w tytule książki tematyką. To odrobinę wyrywa z rytmu, choć z drugiej strony wzbogaca lekturę. Następnym analizowanym wątkiem jest młodość, erotyzm i nowa estetyka w opowiadaniach Iwaszkiewicza Zenobia. Palmura. Do głosu dochodzą emocje i żądze – tak charakterystyczne dla młodzieńczych lat. Pojawia się ekshibicjonizm i erotyka. Znaczenia nabiera naprzemienny cykl nocy i dni, a także zmieniających się pór roku. Można powiedzieć, że pisarz przedstawia wówczas życie w pełni, a świadomość przemijania ma dla niego wartość o tyle, o ile stanowi kontrast dla dotykającej bohaterów rzeczywistości.

Nieco inny charakter ma omawiane w kolejnym szkicu opowiadanie Wieczór u Abdona. Tu podejście do przemijania zyskuje jeszcze jeden wymiar. Pojawia się metafizyczny niepokój, lęk przed zmianą, przed tym, co nieznane. Pewność siebie, energia rozsadzająca ramy, zostają zastąpione melancholią.

Szczególnie interesujące wydają się refleksje płynące z powieści Księżyc wschodzi, o której Mokranowska mówi, że jest „lirycznym doświadczaniem siebie”. To jednocześnie powieść z kluczem o czasach młodości. Przy okazji pojawia się aspekt różnic między pisarstwem młodego, a doświadczonego twórcy. Autorka pracy cytuje opinię starszego już Iwaszkiewicza na temat książki, którą pisał 40 lat wcześniej: „Dziw mnie bierze, że można było tak tworzyć – konstatował pisarz. – Instynktem bardziej niż obmyślaniem, improwizacją niż staraniem. Dziś bym już tak nie potrafił. Pisało się, jak szło, jak dyktowało zachcenia, wspomnienie – i wiara”. Podczas ponownej lektury swej dawnej powieści w pisarzu rodzi się tęsknota. Mówi: „Trochę się uśmiecham, patrząc na tego pełnego zapału młodego człowieka, żal mi go się robi. Ale cieszę się, że byłem taki”. Te słowa pochodzą już z czasu, gdy starość i młodość stały się osobnymi, niepodległymi niejako tematami twórczości. Pisarz nie traktował ich „przy okazji” czy „mimochodem”, ale stawiał „w roli głównej”. Jak w lirykach, z których pochodzą bardzo osobiste fragmenty: „Poeta mówi:/ Żono/ Byliśmy kiedyś młodzi/ widzieliśmy ocean w Skagen i Barcelonę [...] byliśmy piękni [...] tańczyliśmy na chłopskich weselach/ teraz jesteśmy starzy/ jesteśmy sami”.

Młodość i starość, przemijanie – u Iwaszkiewicza pojawiały się w różnych kontekstach, zawsze jednak niosły ogromny ładunek emocjonalny. A im starszy był poeta, tym ogrom emocji skupiony za tymi zjawiskami wydawał się większy. Chętnych do ich zgłębienia odsyłam do lektury. Na pewno znajdą w niej inspirację do rozmyślań.

Z biochemią za pan brat

Na półkach księgarskich pojawia się wiele książek o tematyce biochemicznej, niejednokrotnie są to opracowania bardzo obszerne. Od wielu lat czytelnik ma do czynienia z publikacjami, które bombardują licznymi szczegółami oraz skomplikowanymi schematami dotyczącymi przemian biochemicznych, zatracając tym samym ich ogólny sens i znaczenie. Dlatego też wielu studentów poznających tajniki biochemii potrafi narysować wzór witaminy C, lecz nie pamięta, dlaczego związek ten jest tak ważny dla organizmów żywych. Niektóre podręczniki, zwłaszcza te będące tłumaczeniami z literatury obcojęzycznej, są przygotowane pod kątem zdawania egzaminów w formie testowej. Nabyta w ten sposób wiedza nie zawsze wiąże się z prawdziwym poznaniem tematu. Z drugiej strony, w skromniejszych opracowaniach może brakować ogólnych schematów przemian, bardzo istotnych dla procesu przyswajania wiadomości z dziedziny biochemii. Wiedza przedstawiona jest tam w sposób wyrywkowy, bez głębszego wyjaśniania sensu procesów biochemicznych, zmuszając tym samym czytelnika do nauki materiału ściśle na pamięć.

Zarys biochemii Joanny Berety i Aleksandra Koja doskonale wypełnia lukę, jaka istnieje na polskim rynku podręczników do nauki biochemii. Jest ona adresowana do studentów kierunków przyrodniczych, jak również doktorantów, pracowników naukowych, osób interesujących się biochemią oraz medycyną.

Już przy pierwszym kontakcie z książką widać różnicę w stosunku do innych opracowań, które niejednokrotnie, ze względu na swoją wagę, potrafią służyć w kuchni jako przycisk do andrutów przełożonych masą „krówkową”. Poręczny wymiar Zarysu biochemii sprawia, że trzymanie jej w ręce i czytanie nie sprawiają „technicznych” problemów. Pierwsze wrażenie – pozytywne.

W miarę zagłębiania się w lekturę czytelnik dochodzi do wniosku, że umiejętność przekazania szczegółowych informacji w przejrzysty sposób jest główną cechą tego podręcznika. Akcent humorystyczny, jakim autorzy ubarwiają przekazywane wiadomości, sprawia, że czytanie jest bardzo przyjemne. Obok szczegółowych procesów dotyczących biologii molekularnej znajdujemy tu np. fragment tekstu starej piosenki, wraz z zapisem nutowym, opracowanej na cześć odkrywców glikolizy. Drugie wrażenie – pozytywne.

Tematyka Zarysu biochemii podzielona jest na trzy główne rozdziały: Białka i enzymy, Metabolizm oraz Informacja biologiczna. Przedstawione zagadnienia podane są w przystępny sposób, a załączone schematy i tabele znacznie ułatwiają przyswojenie materiału. Mniej więcej jedna trzecia objętości dotyczy enzymów. Według mnie, jest to jedno z lepszych opracowań tego tematu, jakie są dostępne w polskiej literaturze. Czytelnik może znaleźć w nim odpowiedzi na wiele pytań, które zrodziły się podczas studiowania innych książek o podobnej tematyce. W pozostałych rozdziałach autorzy przedstawiają zagadnienia z biologii molekularnej, sięgając niejednokrotnie do tematów z patomorfologii, fizjologii i cytologii.

Kolejnym interesującym elementem są ciekawostki dotyczące m.in. ważnych odkryć z dziedziny biochemii oraz etymologii nazw biochemicznych. Wydzielenie ich z tekstu i przedstawienie osobno w ramkach powoduje, że po przeczytaniu rozdziału są one bez trudu zapamiętywane. Autorzy zadbali również o klarowny opis wielu metod analitycznych stosowanych we współczesnej biochemii i biologii molekularnej. Trzecie wrażenie – pozytywne.

Obok tematów z biochemii klinicznej w książce można znaleźć omówienie niektórych procesów spotykanych w świecie roślinnym, które często są celowo pomijane w opracowaniach adresowanych do studentów uczelni medycznych. Reasumując, książka z całą pewnością ułatwi wszystkim zainteresowanym rozszerzenie i utrwalenie zdobytych wiadomości z zakresu biochemii.

Satysfakcja z pisania esejów

Niektóre kierunki studiów humanistycznych mają osobny przedmiot poświęcony bogaceniu wiedzy i języka studentów oraz doskonaleniu pisemnych form ich wypowiedzi. Do takiego przedmiotu np. stylistyki praktycznej na polonistyce, powstają poradniki w pewnym sensie bardzo podobne do tych, które adresowane są do uczniów niższych szczebli kształcenia. W systemie oświaty ta osobna grupa poradników dotyka najtrudniejszej, ale też najbardziej rzeczowo pojemnej i atrakcyjnej czytelniczo oraz warsztatowo spośród form pisarskich, gatunku eseju. Niestety, dla studentów pedagogiki nie było dotąd takiego podręcznika, który by umożliwił, w sytuacji braku specjalnego przedmiotu nauczania, rozszerzanie i doskonalenie umiejętności pisarskich przez kierowane samokształcenie. Nie ma też żadnego kompendium wiedzy tak o tekście, jak i czytaniu/studiowaniu literatury specjalistycznej, które byłoby ukierunkowane na specyfikę zainteresowań pedagogicznych.

Recenzowana publikacja ma właśnie takie aspiracje pomocy, zapełniającej lukę między wiedzą i umiejętnościami wyniesionymi uprzednio przez przyszłych pedagogów ze szkół, a wymaganiami podczas studiów wyższych, których podstawą są przecież pogłębione lektury opracowań naukowych, pisanych czasami nie tylko precyzyjnym, zwięzłym i „suchym” stylem naukowym, lecz także i barwnym – z pogranicza beletrystyki – stylem eseistycznym.

Tekst monografii składa się z trzech głównych, podobnych objętościowo części. Pierwsza nosi nadtytuł Radość czytania i zawiera rozdziały poświęcone: specyfice, rodzajom oraz funkcjom esejów literackich i naukowych oraz ich formom pogranicznym; podstawom teoretycznym: psychofizycznych, naukoznawczych, filozoficznych i kulturoznawczych przesłanek procesu czytania, analizowania i interpretowania tekstów literackich i naukowych. Szczególnie dużo miejsca poświęciła autorka hermeneutyce, jako aktualnie – przynajmniej werbalnie – preferowanemu w dydaktyce szkolnej paradygmatowi egzegezy w odbiorze dzieł literackich i naukowych. Własne wypowiedzi na ten temat oparła na celowo dobranej i najważniejszej, bogatej i aktualnej literaturze przedmiotu, zwłaszcza z kręgu szkolnej polonistyki i dydaktyki języka polskiego w liceum.

Druga część książki traktuje o doskonaleniu umiejętności samodzielnego pisania esejów. Nadano jej tytuł Trud pisania eseju. W pierwszym rozdziale podejmuje autorka temat obecności eseju w dydaktyce akademickiej, w następnym – przedstawia warsztat naukowy i zawodowy studenta pedagogiki z uwzględnieniem różnych innych gatunków pisarskich, potrzebnych pedagogom w studiowaniu i potem – w pracy zawodowej. Omawia ponadto składniki i etapy konstruowania tekstu oraz cechy języka i specyficznego stylu eseju. Rozdziały te zawierają cenne dydaktycznie informacje oraz porady, jak zabrać się do takiej roboty. Są one ilustrowane ciekawymi przykładami z rozmaitych opracowań specjalistycznych wybranych pedagogów.

Część trzecia podejmuje temat równie trudnej Sztuki oceniania tekstu. Wychodząc od szkolnego oceniania osiągnięć, znanego studentom z wcześniejszych lat edukacji, autorka przypomina podstawowe wiadomości na temat procesu ich oceniania, ewaluacji oraz ocen. Dlatego prezentuje też różne kryteria oceniania prac pisemnych w ogólności oraz – na tym tle – sposoby oceniania samego eseju. Zgłasza też propozycje spójnej metodyki oceniania esejów studenckich. Rozdział ten poszerzają ponadto ćwiczenia dla studentów, przygotowane osobno dla każdej części opracowania.

Monografia jest napisana zajmująco, przystępnym językiem. Zawiera wiele obszernych streszczeń i cytatów, które ujawniają przede wszystkim głębię i rozległość erudycji oraz refleksji autorki. Istnieje więc szansa, że studenci jako główni adresaci będą chętnie sięgali po tę publikację, ale warto ją też polecić nauczycielom akademickim.

Książki nadesłane

Eli Zaretsky, Sekrety duszy. Społeczna i kulturowa historia psychoanalizy, tłum. Magdalena Trzcińska, wyd. prószyński i s−ka, Warszawa 2009.

Wioletta Turowska, Adam Węgrzyn, Rachunkowość, wyd. marina, Wrocław 2009.

Zygmunt Bauman, Sztuka życia, tłum. Tomasz Kunz, wyd. literackie, Kraków 2009.

Anna Jamrozek−Sowa, Życie powtórzone. O pisarstwie Zofii Romanowiczowej, stowarzyszenie literacko−artystyczne „fraza”, Rzeszów 2008, seria; Biblioteka „Frazy”.

Janusz Ryba, Oświeceniowe tutti frutti. Maskarady – konwersacja – literatura, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Historia Literatury Polskiej.

Anna Jawor, Kultura w mieście idealnym. Kultura – Zamość – uczestnictwo w kulturze, korporacja polonia, Warszawa 2009.

„Annales Mathematicae Silesianae”, 22 (2008), wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009.

Jadwiga Staniszkis, Antropologia władzy. Między Traktatem Lizbońskim a kryzysem, wyd. prószyński i s−ka, Warszawa 2009.

Bogdan Musiał, Na Zachód po trupie Polski, tłum. Mateusz Falkowski, wyd. prószyński i s−ka, Warszawa 2009.

Piotr Ślęzak, Ochrona prawa do wizerunku, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Ronald Inglehart, Pippa Norris, Wzbierająca fala. Równouprawnienie płci a zmiana kulturowa na świecie, tłum. Beata Hellmann, państwowy instytut wydawniczy, Warszawa 2009, seria: Biblioteka Myśli Współczesnej.

Katarzyna Kwapisz−Osadnik, Le verbe français dans un cadre cognítíf, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Anna Majkiewicz, Jolanta Tambor, Śpiewająco po polsku, wyd. III, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Leonard Niedźwiecki, Listy wybrane z lat 1832−1839, opr. Stanisław Makowski, sw „czytelnik”, Warszawa 2009.

Marian Grabowski, Podziw i zdumienie w matematyce i fizyce, wyd. prószyński i s−ka, Warszawa 2009, seria: Na Ścieżkach Nauki.

Anna Supruniuk, Mirosław Adam Supruniuk, Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie w fotografiach 1919−1939, wyd. Naukowe umk, Toruń 2009.

Joanna Przyklenk, Staropolska kronika jako gatunek mowy, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Wartości w muzyce. Tom 2. Wartości kształcące i kształtowane u studentów w toku edukacji szkoły wyższej, pod red. Jadwigi Uchyły−Zroski, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Robert Krzysztofik, Krzysztof Odoj, Przewodnik do ćwiczeń z geografii ekonomicznej, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Joanna Bereta, Aleksander Koj, Zarys biochemii, wydz. Biochemii, biofizyki i biotechnologii uj, Kraków 2009.

Douwe Draaisma, Rozstrojone umysły. Historie chorych i dzieje chorób, tłum. Ewa Jusewicz−Kalter, państwowy instytut wydawniczy, Warszawa 2009, seria: Biblioteka Myśli Współczesnej.

Wojciech Chudy, Filozofia wieczysta w czas przełomu. Gdańskie wykłady z filozofii klasycznej z roku 1981, red. Mirosława Chuda, towarzystwo naukowe kul jana pawła II, Lublin 2009, seria: Biblioteka „Ethosu”.

Tadeusz Styczeń SDS, abp Stanisław Dziwisz, The Prayer of Gethsemane Goes On, instytut jana pawła II kul, Lublin – Vaduz 2005.

Paweł Jasienica, Myśli o dawnej Polsce, wyd. prószyński i s−ka, Warszawa 2009.

Willi Lambert, Sztuka komunikacji odkrywana z Ignacym Loyolą, tłum. Ryszard Zajączkowski, wyd. jedność, Kielce 2009.

Leonar Mlodinow, Matematyka Przyszłości. Jak przypadki wpływają na nasz los, tłum. Paweł Strzelecki, wyd. prószyński i s−ka, Warszawa 2009, seria: Na Ścieżkach Nauki.

Krystyna Heska−Kwaśniewicz, Tajemnicze ogrody 2. Rozprawy i szkice z literatury dla dzieci i młodzieży, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Antoni Budniok, Eugeniusz Łągiewka, Problemy elektrochemii w inżynierii materiałowej, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Seweryn Miga, Nieliniowe właściwości dielektyczne wybranych kryształów ferroicznych, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Aleksandra Skrzypietz, Francuskie zabiegi o koronę polską po śmierci Jana III Sobieskiego, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Ewa Jarosz, Ochrona dzieci przed krzywdzeniem. Perspektywa globalna i lokalna, wyd. II, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Zastosowania nowoczesnej analizy danych w marketingu i badaniach rynku, StatSoft, Kraków 2009.

Analiza danych przemysłowych – Jakość i innowacyjność w praktyce, StatSoft, Kraków 2009.

Analiza danych w programie Statistica 9 – Przegląd, StatSoft, Kraków 2009.

Zastosowania statystyki i data mining w badaniach naukowych, StatSoft, Kraków 2009.

Richard Wrangham, Walka o ogień. Jak gotowanie stworzyło człowieka, tłum. Anna E. Eichler, Magdalena Kawalec, Piotr J. Szwajcer, wyd. CiS, Stare Groszki 2009.

Ian Steward, Oswajanie nieskończoności. Historia matematyki, tłum. Bogumił Bieniok, Ewa L. Łokas, wyd. prószyński i s−ka, Warszawa 2009.

Mieczysław Tomaszewski, Chopin. Fenomen i paradoks. Szkice i studia wybrane, wyd. archidiecezji lubelskiej gaudium, Lublin 2009.

Kazimierz Z. Sowa, Gdy myślę Uniwersytet, wyd. uniwersytetu jagiellońskiego, Kraków 2009.

Eugenia Ginzburg, Stroma ściana, tłum., przypisy i objaś. Andrzej Mandalian, sw czytelnik, Warszawa 2009.

Henryk Sienkiewicz, Latarnik. Janko Muzykant. Materiały pomocnicze do nauki języka polskiego jako obcego. Edycja dla początkujących Tom 2, wyd. III, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Czytaj po polsku.

Lokalne i regionalne funkcje uczelni wyższej, red. nauk. Józef Szabłowski, wyższa szkoła finansów i zarządzania w siedlcach, Siedlce 2009.

X−lecie Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania w Siedlcach 1999−2009, wyższa szkoła finansów i zarządzania w siedlcach, Siedlce 2009.

Jerry A. Coyne, Ewolucja jest faktem, tłum. Marcin Ryszkiewicz, Wiesław Studencki, wyd. prószyński i s−ka, Warszawa 2009, seria: Na Ścieżkach Nauki.

John Freeslow, Fizyka życia, wyd. qbs – Jak Kubań, Warszawa 2009.

Paul Veyne, Początki chrześcijańskiego świata (312−394), tłum. Ireneusz Kania, SW „czytelnik”, Warszawa 2009, seria: Pejzaże Kultury.

Społeczeństwo polskie wobec narodzin III Rzeczypospolitej (1988−1990), instytut problemów współczesnej cywilizacji, Warszawa 2009.

Nagie miasto. Antologia chorwackiego krótkiego opowiadania (short story) lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku, wstęp i wybór Krešimir Bagić, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Bibliotheca Alia Universa.

Katarzyna Krasoń, Andrzej Czerkawski, Skłonność emergencyjna dzieci i adolescentów. Utopia socjoempatycznej podmiotowości, zachowania ryzykowne a potencjał ekspresyjny spotkania, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace naukowe UŚ w Katowicach.

Ałła Łuczik, Prisłiwnikowi ekwiwalenti słowa w ukrainskij mowi, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace naukowe UŚ w Katowicach.

Psychologia zeznań świadków w ćwiczeniach, red. nauk. Jan M. Stanik, Agnieszka Roszkowska, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace naukowe UŚ w Katowicach.

Milan Kundera, Spotkanie, tłum. Marek Bieńczyk, państwowy instytut wydawniczy, Warszawa 2009.

Włodzimierz W. Bojarski, Gospodarka i państwo dla społeczeństwa, oficyna wyd. warszawskiej szkoły zarządzania szkoły wyższej, Warszawa 2009, seria: Co Menedżer Wiedzieć Powinien.

Krzysztof Nierzwicki, Oddany sprawie. Wywiad rzeka z Profesorem Janem Domaniewskim, umk w toruniu, cm im. L. Rydygiera w bydgoszczy, Bydgoszcz 2009.

Literatura dla dzieci i młodzieży (po roku 1980). Tom 2, pod red. Krystyny Heskiej−Kwaśniewicz, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Podręczniki i Skrypty UŚ w Katowicach.

Jerzy Cabała, Metale ciężkie w środowisku glebowym olkuskiego rejonu eksploatacji rud Zn−Pb, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Maciej Bernasiewicz, Młodzież i popkultura. Dyskursy światopoglądowe, recepcja i opór, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Z dziejów prawa. Tom 2, pod red. Adama Lityńskiego, Mariana Mikołajczyka i Wojciech Organiściaka, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Henryk Walczak, Sojusz z Rumunią w polskiej polityce zagranicznej w latach 1918−1931, wyd. naukowe uniwersytetu szczecińskiego, Szczecin 2008.

Krzysztof Krasusuki, Na obrzeżach arcydzieł, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Znaki, tropy, mgławice. Księga pamiątkowa w sześćdziesiątą rocznicę urodzin Profesora Wojciecha Kalagi, pod red. Leszka Dronga i Jacka Mydli, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Zarządzanie małymi i średnimi przedsiębiorstwami. Problemy współczesne, red. naukowa Tadeusz Listwan, Henryk Mruk, wyd. forum naukowe, Poznań 2009, seria: Monografie.

Stefan Frydrychowicz, Komunikacja interpersonalna w zarządzaniu, wyd. forum naukowe, Poznań 2009, seria: Monografie.

Przemysław Marciniak, Ikona dekadencji. Wybrane elementy europejskiej recepcji Bizancjum od XVII do XX wieku, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Mediatyzacja kampanii politycznych, pod red. Mariusza Kolczyńskiego, Marka Mazura i Stanisława Michalczyka, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.

Małgorzata Kita, Aldona Skudrzyk, Człowiek i jego świat w słowach i tekstach. Wybór tekstów języka polskiego dla cudzoziemców na poziomie zaawansowanym, wyd. III, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Podręczniki i Skrypty UŚ w Katowicach.

Małgorzata Kaliszewska, Esej pedagogiczny w kształceniu akademickim. Teoria, praktyka i ocenianie, wyd. uniwersytetu humanistyczno−przyrodniczego jana kochanowskiego, Kielce 2009.

Janusz Głowacki, Moc truchleje, oficyna wyd. volumen, bellona s.a., Warszawa 2009, seria: Kanon Literatury Podziemnej.

Jarosław Marek Rymkiewicz, Rozmowy polskie latem roku 1983, oficyna wyd. volumen, bellona s.a., Warszawa 2009, seria: Kanon Literatury Podziemnej.

Élisabeth Roudinesco, Nasza mroczna strona. Z dziejów perwersji, tłum. Bogdan Baran, SW „czytelnik”, Warszawa 2009, seria: Pejzaże Kultury.

Rachunkowość jako system informacyjny w zarządzaniu przedsiębiorstwem, praca zbiorowa pod red. nauk. Anny Kuzior, wyższa szkoła biznesu w Dąbrowie górniczej, Dąbrowa Górnicza 2008, seria: Prace Naukowe WSB.

Dziecko i edukacja. Aspekty społeczne i oświatowe, praca zbiorowa pod red. nauk. Eugenii Rostańskiej, wyższa szkoła biznesu w Dąbrowie górniczej, Dąbrowa Górnicza 2008, seria: Prace Naukowe WSB.