30 wrzenia rozstrzygnito pierwsz edycj konkursu „Ksika Historyczna Roku” o Nagrod im. Oskara Haleckiego. Organizatorzy konkursu: Instytut Pamici Narodowej, Polskie Radio S.A. i Telewizja Polska S.A., uczcili pami wybitnego historyka polskiego, skazanego przez komunistyczne wadze na naukowy niebyt w Polsce. Konkurs odbywa si w dwch kategoriach: najlepsza ksika naukowa opisujca losy Polski i Polakw w okresie PRL oraz najlepsza ksika popularnonaukowa powicona historii Polski w XX wieku.
W skad jury wchodzio po dwch przedstawicieli kadego z organizatorw konkursu. IPN reprezentowali profesorowie Piotr Franaszek i Tomasz Gsowski, historycy z UJ. Przedstawicielami Polskiego Radia S.A. byli w prof. Andrzej Nowak, historyk z UJ oraz dr Jerzy Targalski, wiceprezes Polskiego Radia, historyk, politolog i publicysta. Z ramienia Telewizji Polskiej S.A. w jury zasiadali profesorowie Andrzej Chwalba, historyk z UJ i Wiesaw Wysocki, historyk z UKSW w Warszawie.
Konkurs mia dwa etapy. W pierwszym wyoniono 13 pozycji nominowanych do nagrody, 5 w pierwszej kategorii i 8 w drugiej. Nominacje do nagrody – ogoszone w czerwcu – w kategorii najlepsza ksika naukowa otrzymay prace: B. Brzostek, Za progiem. Codzienno w przestrzeni publicznej Warszawy lat 1955−1970; S. Ligarski, W zwierciadle ogosze drobnych. ycie codzienne na lsku w latach 1945−1949; R. Wnuk (red.), Atlas polskiego podziemia niepodlegociowego w latach 1944−1956; B. Szaynok, Z histori i Moskw w tle. Polska a Izrael 1944−1968; D. Wgrzyn, Aparat bezpieczestwa pastwa wobec rodowisk narodowych na Grnym lsku i Zagbiu Dbrowskim w latach 1945−1956.
W kategorii ksiki popularnonaukowej nominowano prace: J. Cisek, Jzef Pisudski (wiat Ksiki); M. Grajek, Enigma – bliej prawdy (Rebis); R. Gretzinger, W. Matusiak, Polacy w obronie Wielkiej Brytanii (Rebis); T. Isakowicz−Zaleski, Ksia wobec bezpieki na przykadzie archidiecezji krakowskiej (Znak); P. Oska, Rytuay stalinizmu. Oficjalne wita i uroczystoci rocznicowe w Polsce 1944−1956 (Trio); J. Szarek, Czarne juwenalia. Opowie o Studenckim Komitecie Solidarnoci (Znak); J. Szczeniak, Frantic 7: amerykaska pomoc dla Powstania Warszawskiego, relacje, dokumenty, wspomnienia (Ksika i Wiedza); R. Terlecki, Miecz i tarcza komunizmu. Historia aparatu bezpieczestwa w Polsce 1944−1990 (Wyd. Literackie).
Za najlepsz ksik naukow, opisujc losy Polski i Polakw w okresie PRL jury uznao Atlas polskiego podziemia niepodlegociowego w latach 1944−1956 pod redakcj dr. Rafaa Wnuka, opublikowany przez lubelski Oddzia IPN. Ta sama ksika zostaa wytypowana przez gosujcych via Internet do Nagrody Czytelnikw w tej kategorii. W kategorii ksiki popularnonaukowej, jury uhonorowao Nagrod Haleckiego ksik prof. Ryszarda Terleckiego (Instytut Historii PAN) Miecz i tarcza komunizmu. Historia aparatu bezpieczestwa w Polsce 1944–1990 (Wydawnictwo Literackie). Nagrod Czytelnikw w tej kategorii zdobya ksika Enigma – bliej prawdy Marka Grajka (Wydawnictwo Rebis). Laureaci podzielili midzy siebie pul nagrd wynoszc 150 tys. z.
Podczas wrczania nagrody w Belwederze prezydent Lech Kaczyski mwi m.in. o przywracaniu pamici historycznej i potrzebie prowadzenia polityki historycznej. Gratulujc laureatom prezydent podkreli, e nagrodzone prace opisuj losy tych, ktrzy walczyli o Polsk oraz tych, ktrzy walczyli z tymi, ktrzy walczyli o Polsk.
Patronem konkursu jest wybitny historyk prof. Oskar Halecki (1891–1973). By twrc pojcia Europy rodkowowschodniej i wybitnym badaczem dziejw tej czci kontynentu europejskiego. Wprowadzi do obiegu naukowego pojcia epok rdziemnomorskiej, europejskiej i atlantyckiej. By znakomitym badaczem dziejw Kocioa (m.in. autorem biografii Piusa XII). Wykada w wielu uniwersytetach: obok UW m.in. w paryskiej Sorbonie i jezuickim Uniwersytecie Fordham. Peni funkcj dyrektora Polskiego Instytutu Naukowego w Nowym Jorku. Skazany w Polsce na naukowy niebyt przez komunistyczne wadze, by w XX wieku (i jest nadal) najczciej na wiecie cytowanym polskim historykiem. Konkurs sta si okazj do przypomnienia dorobku tego wybitnego uczonego.