Aktualności
Szkoły wyższe
16 Grudnia
Źródło: Centrum Badań nad Uprzedzeniami
Opublikowano: 2025-12-16

Nowa Katedra UNESCO powstaje na Uniwersytecie Warszawskim

Nowa Katedra UNESCO, której celem będzie rozwijanie badań nad uprzedzeniami i mechanizmami przemocy, powstanie na Uniwersytecie Warszawskim. Na jej czele stanie dr hab. Michał Bilewicz.

Nowo powstająca Katedra UNESCO Interdyscyplinarnych Studiów nad Antysemityzmem i Nienawiścią Grupową będzie działać przy Instytucie Studiów Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego im. Prof. Roberta Zajonca. Uczelnia nawiązała partnerstwo w tej sprawie z Uniwersytetem Rwandyjskim w Kigali. Celem współpracy będą analizy psychologicznych następstw ludobójstwa i przemocy zbiorowej oraz tworzenie metod przeciwdziałania negatywnym następstwom traumy zbiorowej.

Kilka dni temu przedstawiciele rwandyjskiej uczelni gościli w Warszawie. Rozmowy dotyczyły m.in. systemów wsparcia psychologicznego dla studentów w Polsce i Rwandzie oraz doświadczeń obu uczelni w tym zakresie. Uczestnicy wyrazili nadzieję na rozwój kolejnych wspólnych inicjatyw badawczych w ramach nowej katedry oraz innych form współpracy między uczelniami.

Centrum Zdrowia Psychicznego na Uniwersytecie Rwandyjskim jest jednym z czterech zagranicznych partnerów tworzonej Katedry UNESCO. Pozostałymi są: Instytut Interdyscyplinarnych Badań nad Konfliktem i Przemocą Uniwersytetu Bielefeld, Grupa Badawcza Stosunków Międzygrupowych i Zmiany Społecznej Uniwersytetu Sztokholmskiego oraz Katedra UNESCO Studiów nad Antysemityzmem i Holokaustem Uniwersytetu Południowej Kalifornii.

Katedrą, której celem będzie rozwijanie badań nad uprzedzeniami i mechanizmami przemocy, pokieruje dr hab. Michał Bilewicz z Wydziału Psychologii i Instytutu Studiów Społecznych UW. Jest założycielem Centrum Badań nad Uprzedzeniami UW. Pełni funkcję wiceprzewodniczącego Komitetu Psychologii Polskiej Akademii Nauk. W latach 2014–2017 był członkiem zarządu Międzynarodowego Towarzystwa Psychologii Politycznej. W sierpniu został wybrany na prezydenta-elekta Międzynarodowego Towarzystwa Psychologii Politycznej.

Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na psychologicznych mechanizmach leżących u podstaw relacji międzygrupowych, uprzedzeń i pamięci zbiorowej. Bada, w jaki sposób ideologie, tożsamość społeczna i narracje historyczne wpływają na zachowania jednostek i grup, szczególnie w kontekście konfliktów i pojednania międzygrupowego. Zajmuje się też mechanizmami pojednania po ludobójstwie na przykładzie m.in. Izraela oraz Bośni i Hercegowiny. Ostatnio skupia się na roli traumy historycznej we współczesnych procesach społecznych i politycznych. Jest współautorem (obok Sabiny Cehajic-Clancy) modelu pojednania opartego na wzorcach moralnych.

Międzynarodowy program Sieci Katedr UNESCO działa od 1992 roku i kładzie nacisk na promocję innowacyjności w badaniach naukowych. Rolą katedr jest m.in. doradztwo przy opracowywaniu polityki edukacyjnej, naukowej i kulturalnej, budowanie pomostów między uczelniami, decydentami i społeczeństwem, promowanie różnorodności kulturowej. Obecnie w 120 państwach funkcjonuje około 950 katedr UNESCO. W Polsce działa jedenaście:

  • Katedra UNESCO Trwałego Rozwoju (ustanowiona w 1994 roku przy Europejskim Instytucie ds. Rozwoju Lokalnego i Regionalnego UW, obecnie Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych EUROREG, kieruje nią dr hab. Kacper Pobłocki);
  • Katedra UNESCO ds. Kobiet, Społeczeństwa i Rozwoju (ustanowiona w 1996 roku przy Wydziale Filozofii i Socjologii UW, kierownikiem jest dr Anna Domaradzka-Widła);
  • Katedra UNESCO im. Janusza Korczaka Pedagogiki Społecznej (ustanowiona w 2004 r. na Wydziale Nauk Pedagogicznych Akademii Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej w Warszawie; od listopada 2016 r. Katedra znajduje się w Instytucie Psychologii na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych APS, jej kuratorem jest dr hab. Anna Odrowąż-Coates);
  • Zakład Dziedzictwa Kulturowego i Studiów Miejskich UNESCO (ustanowiony w 2008 r. na Wydziale Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, kierownik: prof. dr hab. Jacek Purchla);
  • Centrum Międzynarodowej Promocji Technologii i Edukacji AGH–UNESCO (ustanowione w 2010 r. w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, kierownik: prof. dr hab. inż. Janusz Szpytko);
  • Katedra UNESCO Badań Instytucjonalnych i Polityki Szkolnictwa Wyższego (uruchomiona w 2012 r. przy Centrum Studiów nad Polityką Publiczną na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, kieruje nią prof. dr hab. Marek Kwiek);
  • Katedra UNESCO Całożyciowego Poradnictwa Zawodowego (działa od 2013 r. przy Instytucie Pedagogiki na Uniwersytecie Wrocławskim, kierownikiem jest prof. Jean Guichard);
  • Katedra UNESCO z zakresu prawa ochrony dóbr kultury (ustanowiona w 2018 r. na Uniwersytecie Opolskim, działa w ramach Centrum Prawa Ochrony Dóbr Kultury UNESCO, kieruje nią dr Alicja Jagielska-Burduk);
  • Katedra UNESCO Ekohydrologii i Ekologii Stosowanej, (ustanowiona w 2019 r. na Wydziale Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik: dr hab. Tomasz Jurczak);
  • Katedra UNESCO na rzecz Zrównoważonego Rozwoju Społecznego (rozpoczęła działalność przy Szkole Doktorskiej Uniwersytetu Szczecińskiego w październiku 2022 roku. Kierownikiem jest dr hab. Maciej Kowalewski);
  • Katedra UNESCO ds. publicznych i globalnych procesów zarządzania niematerialnym dziedzictwem kulturowym (rozpoczęła działalność w 2024 r. przy Wydziale Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW. Na jej czele stoi dr hab. Hanna Schreiber).

Wcześniej działały jeszcze cztery Katedry UNESCO. Pierwszą w Polsce była Katedra UNESCO Praw Człowieka i Pokoju, funkcjonująca przy Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu w latach 1993–2016. W okresie 1996–2022 w Akademii Rolniczo-Technicznej (obecny Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie)  działalność prowadziła Katedra UNESCO Jakości Nauki i Nauczania w Szkolnictwie Wyższym. Z kolei przy Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego funkcjonowała Katedra do Badań nad Przekładem i Komunikacją Międzykulturową (2002–2018). Również w Krakowie, w Instytucie Europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, ustanowiono w 2014 roku Katedrę UNESCO ds. Edukacji o Holokauście. Działała do roku 2022.

Mariusz Karwowski

Dyskusja (2 komentarze)
  • ~Mlot na czarownice 16.12.2025 19:25

    Tego właśnie brakowało polskiej nauce. Po co nam jakieś teleskopy i statki badawcze.

  • ~prof. dr hab. ZS. 16.12.2025 09:09

    Prawdziwa nauka i obiecująca współpraca zagraniczna z Rwandą.
    Nie ważne czy będą chętni na takie "wykształcenie"
    Ważne że etaty będą.