Nad stworzeniem krajowego ekosystemu prowadzenia interdyscyplinarnych badań nad materiałami archeologicznymi i dziedzictwa kulturowego będą pracować specjaliści z 13 instytucji naukowych. Projekt wart przeszło 70 mln zł otrzymał dofinansowanie w ramach Krajowego Planu Odbudowy.
„Cyfrowa Infrastruktura Badawcza dla Humanistyki i Nauk o Sztuce DARIAH-PL” to jeden z projektów wyłonionych w konkursach na dofinansowanie z Krajowego Planu Odbudowy. Na inwestycje w infrastrukturę badawczą do polskich jednostek trafi z tego źródła ponad 644 mln zł. Z tej puli blisko 58 mln zł otrzyma DARIAH-PL, największe w historii polskiej humanistyki konsorcjum naukowe.
Prace nad stworzeniem infrastruktury do badań humanistycznych i nauk o sztuce rozpoczęły się w 2021 roku i były możliwe dzięki dofinansowaniu w wysokości blisko 100 mln zł z Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój. Umożliwiło to wyposażenie instytucji, które reprezentują zrzeszeni w konsorcjum partnerzy, w specjalistyczny sprzęt oraz utworzenie profesjonalnych laboratoriów. Zasoby te są szeroko wykorzystywane podczas badań naukowych, w dużym stopniu kształtując sposób myślenia o nowoczesnej humanistyce. Obecny projekt ma za zadanie wypełnić luki w już istniejącej infrastrukturze badawczej, umożliwiając utworzenie krajowego ekosystemu prowadzenia interdyscyplinarnych badań nad materiałami archeologicznymi i dziedzictwa kulturowego. Ekosystem ma powstać do końca przyszłego roku.
Rezultaty przedsięwzięcia, takie jak usługi przetwarzania obiektów badawczych, wiązania danych badawczych oraz narzędzi w celu realizacji zaawansowanych scenariuszy badawczych, mają przyczynić się do wzmocnienia polskiej humanistyki cyfrowej oraz nauk o sztuce, a także procesu usuwania barier w kontekście dostępu do połączonych zasobów i narzędzi cyfrowych. w tym także dla osób z niepełnosprawnościami. Pozytywnie wpłyną też na realizację polityki równości szans.
Konsorcjum DARIAH-PL powstało 18 sierpnia 2014 roku. Pół roku później Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podjęło kroki w celu włączenia konsorcjum DARIAH-PL do europejskiej sieci DARIAH-ERIC. Europejska infrastruktura badawcza Digital Research Infrastructure for the Arts and Humanities (DARIAH-ERIC) stanowi platformę wymiany wiedzy, metod i infrastruktury badawczej w humanistyce i sztuce. Jej celem strategicznym jest ułatwienie długoterminowego dostępu do wspólnie wypracowanych cyfrowych narzędzi i danych badawczych z obszaru humanistyki i sztuki. DARIAH ma kształt otwartej platformy łączącej zasoby, inicjatywy i infrastrukturę badawczą krajów europejskich, które do niej przystąpiły. Trzonem strategii DARIAH jest połączenie aktywności krajowych, regionalnych i lokalnych w celu utworzenia wspólnej, działającej w sposób komplementarny infrastruktury.
Polskie konsorcjum jest – obok niemieckiego – największym krajowym porozumieniem europejskiej sieci. To jednocześnie największe w historii polskiej humanistyki konsorcjum naukowe. W 2020 roku projekt „Cyfrowa infrastruktura badawcza dla humanistyki i nauk o sztuce DARIAH-PL” został wpisany na Polską Mapę Drogową Infrastruktury Badawczej.
Prace konsorcjum DARIAH-PL koordynuje Uniwersytet Warszawski, zaś liderem projektu dofinansowanego ze środków KPO jest Instytut Podstaw Informatyki PAN. Ponadto w przedsięwzięcie zaangażowane są: Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe, Instytut Badań Literackich PAN, Instytut Historii PAN, Instytut Języka Polskiego PAN, Instytut Slawistyki PAN, Instytut Sztuki PAN, Politechnika Poznańska, Politechnika Wrocławska, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
MK, źródło: IPI PAN