Aktualności
Konkursy
15 Maja
Źródło: NCBJ
Opublikowano: 2024-05-15

Ponad 644 mln zł z KPO na infrastrukturę badawczą

Ponad 644 mln zł trafi z Krajowego Planu Odbudowy na inwestycje w infrastrukturę badawczą. Dofinansowanie obejmie w sumie dziesięć przedsięwzięć umieszczonych na Polskiej Mapie Infrastruktury Badawczej.

W ramach konkursu dla przedsięwzięć z Polskiej Mapy Infrastruktury Badawczej przeprowadzono dwa nabory. Pierwszy zakończył się 30 listopada ub.r., drugi – 31 stycznia tego roku. Złożono w nich jedenaście wniosków, spośród których do finansowania rekomendowano dziesięć. W sumie na ten cel trafi ponad 644 mln zł.

Najwyższe dofinansowanie – przeszło 135 mln zł – otrzyma Narodowe Centrum Badań Jądrowych w Otwocku-Świerku na projekt PolFEL – Polski Laser na Swobodnych Elektronach.

PolFEL należy do klasy laserów na swobodnych elektronach i łączy zalety konwencjonalnych laserów (spójne, ultra-krótkie impulsy o wysokiej mocy) i synchrotronów (wysoka częstość repetycji, szeroki zakres widmowy od THz do promieni X). Urządzenie składa się ze źródła elektronów, akceleratora przyspieszającego elektrony i wytwarzającego wysokiej jakości ich wiązkę oraz undulatorów wytwarzających naprzemienne pole magnetyczne, wymuszające spójne wypromieniowanie światła przez elektrony. Światło to kierowane jest następnie do stacji badawczych, zaś wiązka elektronowa zostaje wykorzystana do wygenerowania promieniowania rentgenowskiego w eksperymentalnej stacji efektu Comptona. Ze względu na wyjątkowe własności światła wytwarzanego przez laser na swobodnych elektronach, może być ono wykorzystane do prowadzenia badań w wielu dziedzinach nauki i techniki.

Spójne światło o wysokiej intensywności umożliwia trójwymiarowe obrazowanie dyfrakcyjne struktur atomowych (np. cząsteczek) jednym impulsem laserowym. Wytwarzanie ultra-krótkich impulsów spójnego światła połączone z wysoką częstością ich powtarzania pozwala na prowadzenie pomiarów z rozdzielczością czasową, pokazujących przebieg procesów fizycznych, chemicznych i biologicznych w skali femtosekundowej. Struktura elektronowa cząsteczek i materii skondensowanej może być badana w doświadczeniach pompa-sonda. Wysokiej mocy impulsy laserowe posłużą do tworzenia nowych stanów materii takich, jak plazma o bardzo wysokiej gęstości. Wykorzystanie wiązki elektronowej stwarza z kolei możliwości badawcze np. z zakresu fizyki materiałów, czy też fizyki jądrowej.

Przedmiotem tej fazy budowy Polskiego Lasera na Swobodnych Elektronach jest zwiększenie jego możliwości badawczych. Cel ten będzie zrealizowany w dwojaki sposób. Po pierwsze – poprzez zakup i instalację wysoko wydajnego układu kriogenicznego skraplania helu, po drugie – poprzez budowę nowych i doposażenie przewidzianych do realizacji w fazie 1 stanowisk badawczych: stanowiska testowego kriomodułów przyspieszających, stacji badań biomedycznych oraz laboratorium czystego.

To niejedyna inwestycja, na którą NCBJ otrzyma środki z KPO. Dofinansowane zostaną także dwa inne projekty: Maria Neutron Laboratory (prawie 20 mln zł) oraz NOMATEN CoRE (prawie 70 mln zł).

Najwyżej ocenione wnioski w obu naborach to: Cyfrowa Infrastruktura Badawcza dla Humanistyki i Nauk o Sztuce DARIAH-PL (prawie 58 mln zł, koordynator: Instytut Podstaw Informatyki PAN) i Narodowa Infrastruktura Chmurowa PLGrid dla EOSC – PLGrid ICON (ponad 83 mln zł, Uniwersytet Warszawski).

Środki z KPO trafią też do Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego Polskiej Akademii Nauk (87,4 mln zł), Instytutu Wysokich Ciśnień Polskiej Akademii Nauk (77 mln zł), Instytutu Chemii i Techniki Jądrowej (11 mln zł), Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie (72 mln zł) oraz Politechniki Warszawskiej (32,5 mln zł).

MK, źródło: OPI, NCBJ

Listy rankingowe

Dyskusja (0 komentarzy)