Zakończyła się druga polska prezydencja w Radzie Unii Europejskiej. – Mogę z całą odpowiedzialnością powiedzieć, że dobrze wykorzystaliśmy ten czas – mówi w wywiadzie dla „Forum Akademickiego” minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek.
Z początkiem stycznia Polska objęła półroczne przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej. Nasza prezydencja przebiegała pod hasłem „Bezpieczeństwo, Europo!”. W działania zaangażowane było również Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
W marcu 27 państw członkowskich przyjęło tzw. Deklarację Warszawską. Dokument kładzie nacisk na niezależne, ambitne i skuteczne finansowanie badań naukowych oraz innowacji jako warunku dla konkurencyjnej, technologicznie niezależnej i bezpiecznej Europy.
W Deklaracji jasno wskazujemy, że badania, rozwój i innowacje prowadzone w otwarty i bezpieczny sposób wpłyną w przyszłości na konkurencyjność i rozwój naszego kraju, ale też całej Europy – zaznacza prof. Maria Mrówczyńska, podsekretarz stanu w MNiSW.
W maju z kolei unijni ministrowie ds. szkolnictwa wyższego osiągnęli historyczne, jednomyślne porozumienie w sprawie wdrożenia znaku jakości wspólnego dyplomu europejskiego oraz wyznaczyli kroki milowe do wprowadzenia przyszłego Wspólnego Dyplomu Europejskiego. To przełomowe rozwiązanie, które nie tylko ułatwi mobilność akademicką i uznawalność kwalifikacji, ale także zwiększy globalną konkurencyjność uczelni w Europie.
W mojej ocenie najważniejszym osiągnięciem polskiej prezydencji w Radzie UE jest przyjęcie zestawu dokumentów, które mają w przyszłości umożliwić wprowadzenie Wspólnego Dyplomu Europejskiego. Rada UE przyjęła je jednogłośnie. Wspólny Dyplom Europejski – przejściowo znak jakości „Wspólny Dyplom Europejski” – zakłada, że uczelnie z co najmniej dwóch państw UE będą mogły tworzyć kierunki studiów. To rozwiązanie sprzyjające nowym formom kształcenia i odpowiadające na dynamiczne zmiany na rynku pracy – zaznacza prof. Andrzej Szeptycki, wiceminister nauki.
Również w maju ministrowie nauki i badań krajów UE przyjęli Agendę Polityczną Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA) na lata 2025–2027. Dokument wyznaczający priorytety rozwoju nauki, innowacji i otwartości badań to ważny krok w kierunku budowy konkurencyjnej i zrównoważonej gospodarki opartej na wiedzy.
Przyjęto również konkluzje dotyczące rozwoju sztucznej inteligencji w nauce. Nowe zasady wyznaczą ramy dla etycznej i skoordynowanej strategii AI w badaniach naukowych. Polska prezydencja podkreślała konieczność odpowiedzialnego przywództwa w tej dziedzinie oraz minimalizowania ryzyk związanych z dezinformacją i nieuczciwymi algorytmami.
Oprócz tego Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego we współpracy z partnerami zorganizowało kilkanaście wydarzeń, w tym konferencji tematycznych związanych z programem pracy Horyzontu Europa. Eksperci z całej Europy spotykali się w Krakowie na EuroHPC Summit 2025, AI4Science oraz EUindTech2025, w Gdańsku na Quantum Horizons: Science – Policy – Society, czy w Warszawie na EU Innovation Journey’25.
W czerwcu z kolei na Uniwersytecie Wrocławskim odbyło się III Forum Sojuszy Uniwersytetów Europejskich. Inicjatywa Sieci Uniwersytetów Europejskich wspiera budowanie ambitnych, ponadnarodowych sojuszy instytucji szkolnictwa wyższego. To one tworzą długoterminowe strategie rozwoju współpracy w obszarze dydaktyki i badań, które wpływają na rozwój otoczenia społeczno-ekonomicznego. Spotkanie było okazją do podzielenia się dobrymi praktykami, przygotowania do wspólnej pracy, w tym dotyczącej przyszłego wspólnego dyplomu europejskiego, ale także omówienia wyzwań, związanych m.in. z zapewnieniem równego dostępu do programów międzynarodowych.
Kończymy okres naszej prezydencji w poczuciu dobrze wykonanej pracy. Zostawiamy naszym następcom w Radzie UE materiały, na których można bazować w kolejnych latach – podsumował minione pół roku minister Marcin Kulasek w rozmowie z „Forum Akademickim”.
MK, źródło: MNiSW
Minister Marcin Kulasek: Nauka i rozwój wiedzy stanowią fundament każdego systemu bezpieczeństwa