Ogrzewanie w średniowiecznym zamku i jedna z najstarszych kuchni królewskich – to odkrycia zespołu archeologów z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Naukowcy od ponad pół roku prowadzą prace na Wzgórzu Przemysła w Poznaniu.
Prace archeologiczne, których celem jest poznanie dziejów Zamku Królewskiego, wznowiono po prawie dwudziestu latach dzięki zaangażowaniu Tomasza Łęckiego, dyrektora Muzeum Narodowego w Poznaniu. Prowadzone są na terenie dziedzińca zamkowego oraz piwnic budynku administracyjnego Muzeum Sztuk Użytkowych, określanych w literaturze historycznej jako Kuchnia Królewska.
Na terenie dziedzińca zamkowego założono wykop o wymiarach 3 na 4 metry, osiągając głębokość powyżej 5 metrów poniżej powierzchni dzisiejszego terenu – opowiada kierujący badaniami prof. Artur Różański z Wydziału Archeologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Archeologom udało się odnaleźć ponad 6 tysięcy zabytków (ceramika naczyniowa, ceramika budowlana, kości zwierzęce), a także 63 zabytki wydzielone. Na szczególną uwagę zasługuje płytka hypocaustum, będąca świadectwem istnienia ogrzewania na średniowiecznym zamku. Ponadto udokumentowano również poziom drogi wykonanej z kamieni polnych okalającej dziedziniec wewnętrzny rezydencji. Można ją datować na XV wiek. Najciekawsze odkrycia czekały badaczy w piwnicach budynku administracyjnego.
Pomimo faktu, że obecnie istniejąca kubatura została wzniesiona dopiero w 1796 roku, obiekt ten kryje w sobie wcześniejszy budynek. Przez wiele dziesięcioleci przypuszczano, że pierwotna Kuchnia Królewska była średniowieczną wieżą mieszkalną (donżonem), wznoszącą się nad urwiskiem górującym nad rzeką Bogdanką (dziś teren Placu Wielkopolskiego), by w późniejszych czasach zostać przebudowana na kuchnię. Obecnie, po przeprowadzonych do tej pory badaniach, hipotezę tę należy stanowczo odrzucić i uznać, iż od momentu wzniesienia tego budynku (9 × 11 metrów) pełnił on rolę Kuchni Królewskiej ze znajdującą się w narożniku budynku studnią (na razie znaną tylko ze źródeł pisanych) – wyjaśnia prof. Artur Różański.
Jak podkreśla, w żadnym stopniu nie umniejsza to jednak rangi odkrycia. Mamy bowiem do czynienia, jeżeli nie z najstarszą, to jedną z najstarszych kuchni królewskich zachowanych na terenie ziem polskich. Dotychczas znane i rozpoznane (głównie fragmentarycznie) obiekty pochodzą bowiem z wieku XVI.
W przypadku obiektu poznańskiego mamy do czynienia z pewnością z zabytkiem pochodzącym z wieku XIV bądź XV – precyzuje prof. Artur Różański.
Obecnie goście Zamku Przemysła mogą oglądać w przestrzeni budynku MSU ogromny filar gotycki (2,8 × 3,5 metra), zachowany do wysokości 3,20 metrów, dźwigający w przeszłości na sobie piec kuchenny, a wyżej kaptur służący do wyprowadzania spalin z kuchni. Podobnie jak na terenie dziedzińca, także tutaj archeolodzy pozyskali ponad 6 tysięcy zabytków, będących świadectwem użytkowania tego obiektu w przeszłości.
W dalszej kolejności badania skupią się na poszukiwaniu zalegającej pod 2-metrową warstwą gruzu studni zamkowej. Potrwają do końca marca 2024 roku. Dokumentacja cyfrowa wykopalisk wykonywana jest przez Katedrę Konserwatorstwa UMK w Toruniu.
źródło: UAM