Dr Oleksii Bezkrovnyi z Instytutu Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu został laureatem XIX edycji konkursu o Nagrodę im. Artura Rojszczaka, tragicznie zmarłego filozofa, jednego z założycieli i głównych animatorów Klubu Stypendystów Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej.
Do finału zakwalifikowano troje badaczy, którzy w sobotę w Gliwicach, podczas Zjazdu Klubu Stypendystów Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, zaprezentowali swoje naukowe i pozanaukowe pasje oraz osiągnięcia. Następnie uczestnicy wydarzenia drogą głosowania dokonali wyboru osoby, do której trafiła statuetka i nagroda w wysokości 5 tys. zł.
Tegorocznym laureatem został dr Oleksii Bezkrovnyi z Instytutu Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu. Został nagrodzony za organizację zbiórek pomocy humanitarnej dla Ukrainy, wykonywanie pomiarów TEM (transmisyjnej mikroskopii elektronowej) i pomoc w organizacji wizyt studyjnych dla naukowców z Ukrainy.
Ukończył studia z chemii fizycznej na Uniwersytecie Narodowym im. Karazina w Charkowie. W 2020 r. obronił doktorat w Instytucie Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu. Obecnie jest adiunktem w Oddziale Chemii i Katalizy Nanomateriałów. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół strukturalnych i fizykochemicznych właściwości katalizatorów bazujących na tlenku ceru a ich reaktywnością w reakcjach utleniania CO oraz C3H8. W swojej pracy skupia się na dwóch głównych kierunkach badań dotyczących katalizatorów, tj. badaniach układów modelowych oraz katalizatorów rzeczywistych (proszkowych).
– Układy modelowe, reprezentowane przez dobrze zdefiniowane układy cienkowarstwowe, są idealne do badania zjawisk podstawowych, lecz znacznie odbiegają od rzeczywistych katalizatorów stosowanych w praktyce. Z kolei dogłębna charakterystyka katalizatorów proszkowych, mających znaczenie praktyczne, jest bardzo wymagającym zadaniem. Połączenie obu podejść umożliwia przeprowadzenie kompleksowego i efektywnego klasycznego ciągu logicznego badań materiałowych katalizatorów opartych na tlenku ceru: skład – struktura – właściwości funkcjonalne, co jest kluczowe dla rozwoju katalizatorów do zastosowań praktycznych – mówi laureat.
Dr Bezkrovnyi wykazał, że interakcja Ru/CeO2 z atmosferą bogatą w tlen w temperaturze ≥300°C prowadzi do utleniania rutenu do lotnego RuO4, co skutkuje odparowaniem rutenu z powierzchni nośnika (CeO2). Powoduje to zmniejszenie liczby centrów aktywnych, a tym samym obniżenie aktywności katalizatora, co z kolei ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia natury degradacji katalizatorów opartych na rutenie w reakcjach utleniania.
Wyróżnia się jednak nie tylko na polu badawczym. Organizował szereg zbiórek pomocy humanitarnej (np. używana odzież, witaminy, żywność, wyroby medyczne itp.), która była przekazywana do Charkowa na terenie Ukrainy w celu pomocy osobom poszkodowanym w wyniku wojny. W 2021 roku zaangażował się w apel do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego o przyspieszenie wydania decyzji w sprawie Kart Tymczasowego Pobytu dla pracowników Instytutu Niskich Temperatur, którzy pochodzą spoza Unii Europejskiej. Brak tego dokumentu uniemożliwiał pracownikom oraz doktorantom placówki prawidłowe wykonywanie kluczowych części obowiązków służbowych, wynikających z koniecznej mobilności pracowników naukowych i doktorantów.
Zorganizował również we Wrocławiu krótkoterminową wizytę studyjną dla dr. Stanislava Lytvyna z Instytutu Patona w Kijowie w celu wykonania pomiarów transmisyjnej mikroskopii elektronowej. Dodatkowo dr Bezkrovnyi aktywnie uczestniczy w nawiązywaniu współpracy naukowej między instytucjami naukowymi Polski i Ukrainy. Od 2022 roku systematycznie wykonuje pomiary transmisyjnej mikroskopii elektronowej dla kolegów i koleżanek z rożnych instytucji naukowych Ukrainy (np. Instytut Fizyki Niskich Temperatur i Inżynierii B. Verkina Narodowej Akademii
Nauk Ukrainy w Charkowie), wspomagając tym samym możliwość prowadzenia przez nich badań naukowych w trudnej sytuacji wojennej.
Nagroda im. Artura Rojszczaka przyznawana jest młodym uczonym, którzy obronili pracę doktorską w ciągu ostatnich siedmiu lat od złożenia wniosku. Laureaci muszą wyróżniać się humanistyczną postawą, uczciwością i pasją naukową, osiągnięciami w pracy badawczej (w dowolnej dziedzinie), dydaktycznej lub społecznej, oraz umiejętnościami przekraczania granic swojej specjalizacji. Kandydatów zgłaszają członkowie Klubu na podstawie informacji własnych i przekazanych im przez środowisko naukowe.
Nagrodę ustanowiono dla upamiętnienia tragicznie zmarłego dr. Artura Rojszczaka, jednego z założycieli Klubu Stypendystów Zagranicznych FNP. Był filozofem analitycznym i historykiem filozofii, znawcą pism i tradycji Franza Brentany. Obronił doktorat pod kierownictwem Jana Woleńskiego w 1997 roku. Pracował kolejno na Uniwersytecie Jagiellońskim, Salzburskim (1994) i na State University of New York. Dzięki stypendium Fundacji na rzecz Nauki Polskiej prowadził także badania na Uniwersytecie Buffalo (1998–99). W 1999 roku współorganizował XI Międzynarodowy Kongres Logiki, Metodologii i Filozofii Nauki (11th International Congress of Logic Methodology and Philosophy of Science) w Krakowie.
Mariusz Karwowski
