Badania

03 Grudnia

Fot. Mirosław Kaźmierczak

Consolidator Grant ERC dla badaczki z Uniwersytetu Warszawskiego

Dr hab. Małgorzata Kot z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, jako jedyna z Polski, zdobyła prestiżowy Consolidator Grant Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. W jego ramach zbada relacje hominidów, które jeszcze 50 czy 60 tys. lat temu zamieszkiwały Ziemię, z człowiekiem współczesnym.

O „konsolidatory” mogą się ubiegać naukowcy u progu samodzielności badawczej (od 7 do 12 lat po doktoracie), którzy posiadają co najmniej kilka ważnych publikacji napisanych bez udziału promotora, a także wykazują się wyjątkowymi osiągnięciami naukowymi, m.in. publikacjami w znaczących recenzowanych i międzynarodowych czasopismach, wygłoszonymi na zaproszenie prezentacjami na uznanych, międzynarodowych konferencjach, a także otrzymanymi patentami, nagrodami i wyróżnieniami. Do tej pory do polskich instytucji trafiło 18 tego typu grantów, w tym 11 na Uniwersytet Warszawski.

W tej edycji konkursu badacze i badaczki z Polski złożyli 42 wnioski (jeden nie spełnił wymogów formalnych), z których 8 przeszło do II etapu. Finansowanie na realizację swojego projektu uzyskała, jako jedyna z Polski w tym rozdaniu, dr hab. Małgorzata Kot z Wydziału Archeologii UW (trzy wnioski z oceną A nie dostały finansowania z powodu braku funduszy).

Naukowo interesuje się paleolitem, ewolucją człowieka, zmianami w sposobach produkcji narzędzi kamiennych i funkcjami jaskiń w pradziejach. Prowadziła badania m.in. w Polsce, Uzbekistanie, Gruzji, Czarnogórze i Tunezji. Studiowała archeologię na Uniwersytecie Warszawskim w ramach Akademii „Artes Liberales”. Na tej uczelni obroniła też doktorat z archeologii (2013) w ramach Międzyuczelnianego Programu Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich Akademii „Artes Liberales”.

Przedmiotem jej badań w ramach grantu będą relacje hominidów, które jeszcze 50 czy 60 tys. lat temu zamieszkiwały Ziemię, z człowiekiem współczesnym. Projekt INASIA obejmie swym zasięgiem tereny zachodniego Tienszanu i Pamiro-Ałaju w Azji Centralnej. Choć szczyty osiągają tam cztery tysiące metrów, jest to jedyna dostępna droga migracji człowieka współczesnego z Afryki do Azji Północno-Wschodniej. Naukowcy odnaleźli tam niespotykane wcześniej na terenie Azji stanowiska mogące wskazywać na obecność człowieka współczesnego nawet 70 tysięcy lat temu. To byłby przełom w nauce, ponieważ uważa się, że człowiek współczesny nie zasiedlał tych obszarów tak wcześnie.

Znaleźliśmy w Azji Centralnej stanowiska archeologiczne datowane na 70 tysięcy lat, na których widzimy ślady pewnej innowacji technologicznej w sposobie produkcji narzędzi kamiennych, którą tradycyjnie wiążemy z człowiekiem współczesnym – wskazuje prof. Małgorzata Kot.

Jej ekspedycja, jak podaje serwis internetowy UW, odnalazła w tym roku jaskinię, w której znajdują się plejstoceńskie warstwy ziemi, a w nich zabytki kamienne i paleniska, którym towarzyszyły kości zwierzęce. Badacze mają nadzieję na znalezienie w kolejnych sezonach także kości ludzkich, a w nich zachowanego materiału genetycznego. Jedyną w zasadzie szansą na odkrycie go w suchym i ciepłym klimacie Azji Centralnej są stanowiska, na których panują chłodniejsze i bardziej wilgotne warunki

W tamtym regionie świata oznacza to wysokogórskie jaskinie. Ten projekt to wielkie wyzwanie. Jak szukać jaskiń, których nie ma na żadnych mapach? Jak do nich dotrzeć przez góry, przez które nie wiodą żadne szlaki ani ścieżki? – zaznacza prof. Małgorzata Kot.

Jej zespół zbada, czy twórcami wspomnianej innowacji technologicznej byli ludzie współcześni, którzy dotarli do Azji Centralnej już 70 tysięcy lat temu, czy może Neandertalczycy lub Denisowianie, którzy wówczas zamieszkiwali ten region. Być może to właśnie od nich wspomnianą innowację przejął później człowiek współczesny. Projekt zaplanowano na pięć lat – do 2029 roku. Wezmą w nim udział nie tylko paleoantropolodzy, paleogenetycy, ale także geolodzy, paleontolodzy i poleobotanicy.

W tej edycji ERC CoG trafiły do 328 badaczy spośród 2313, którzy złożyli wnioski (współczynnik sukcesu wyniósł 14,2%). Otrzymają oni w sumie 678 mln euro.  Przyznane fundusze pozwolą na stworzenie około 2750 miejsc pracy dla postdoków, doktorantów i innych osób. Najwięcej projektów będzie realizowanych w Niemczech (67), Francji (38), Wielkiej Brytanii (38) i Niderlandach (37). Laureaci to obywatele 43 krajów, głównie Niemcy (60), Francuzi (34), Włosi (29). 

MK