Zmiany środowiskowe mogą wpływać na rozmieszczenie geograficzne gatunków w nieoczekiwany sposób – wskazują wyniki badań prowadzonych przez międzynarodowy zespół z udziałem naukowców Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego i Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Zespół badaczy z ponad trzydziestu ośrodków naukowych z całej Europy w sposób ilościowy określił wielodekadowe zmiany w rozmieszczeniu europejskich roślin leśnych i powiązał je z kluczowymi czynnikami wpływającymi na zmiany rozmieszczenia różnorodności biologicznej lasów. Badania miały na celu zweryfikowanie powszechnego naukowego przekonania, że wraz z postępującą zmianą klimatu zasięgi gatunków przesuwają się w kierunku bieguna.
Poznanie mechanizmów odpowiadających za szybkość i kierunek zmian w zasięgu gatunków jest niezmiernie ważne. Pozwala bowiem zrozumieć ewolucję różnorodności biologicznej oraz może przyczynić się do zapewnienia jej skutecznej ochrony – tłumaczy prof. Bogdan Jaroszewicz z Białowieskiej Stacji Geobotanicznej Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, jeden z uczestników projektu.
Analiza objęła 266 europejskich gatunków roślin leśnych i ich rozmieszczenie w okresie 84 lat. Badania prowadzono na 3 tys. stanowisk leśnych zlokalizowanych m.in. w Puszczy Białowieskiej w Polsce i w lasach Brandenburgii. Obliczono, że rośliny leśne w Europie przesuwają swoje zasięgi geograficzne ze średnią prędkością 3,56 km rocznie. Wyniki analiz opublikowane w czasopiśmie Science sugerują, że nowe stanowiska gatunków niekoniecznie pojawiają się na północ od aktualnego zasięgu gatunku, ponieważ w przypadku wielu europejskich leśnych gatunków roślin bardziej prawdopodobny jest kierunek zachodni. „Wędrówka” w tym ostatnim kierunku dotyczyła ok. 39 proc. gatunków, podczas gdy na północ – jedynie 15 proc.
Od lat ekolodzy debatują na temat tempa migracji gatunków lądowych, które jest wielokrotnie mniejsze niż tempo ocieplenia klimatu. Rozważane są w związku z tym działania określane terminem „migracji asystowanej”, polegające na przenoszeniu przez człowieka gatunków ze stanowisk zanikających na stanowiska, gdzie warunki klimatyczne są już dla nich odpowiednie, ale gdzie one jeszcze nie dotarły – przekonuje prof. Jaroszewicz.
Liderem zespołu była grupa badawcza Forest & Nature Lab Uniwersytetu Gandawskiego w Belgii. W prace zaangażowanych było 40 naukowców reprezentujących ponad 30 instytucji z całej Europy. Polskę reprezentowali badacze z Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego i Uniwersytetu Rzeszowskiego.
MK, źródło: UW