Lakier do paznokci, który nie tylko zdobi, ale też leczy ból, stany zapalne czy infekcje grzybicze? Studenci i naukowcy Politechniki Krakowskiej właśnie pracują nad takim nowatorskim rozwiązaniem.
Produkty do stylizacji paznokci od dłuższego czasu nie są już tylko produktem kosmetycznym. Standardowe lakiery kolorowe zwykle nie mają właściwości leczniczych, ale niektóre bazy pod lakier już tak, bo zawierają odżywcze składniki. Poza właściwościami przeciwgrzybiczymi (posiadają je np. lakiery zawierające cyklopiroks) skutecznie zwalczają np. łamliwość czy przebarwienia (keratyna, wapń, krzem, proteiny). Produkty do paznokci zawierające mocznik lub pantenol są też skuteczne na stany zapalne czy łuszczycę paznokci. Studenci Politechniki Krakowskiej – pod ekspercką opieką specjalistek uczelni w dziedzinie chemii organicznej i technologii leków – postanowili opracować sposób na nadanie lakierom nowych terapeutycznych funkcji.
Płytka paznokcia, w odróżnieniu od skóry, stanowi barierę o charakterze hydrofilowym. Dzięki tej właściwości może być interesującą drogą podania leków o działaniu miejscowym, ale też ogólnoustrojowym. Z literatury wynika, że substancje aktywne mogą przenikać do ciała przez płytkę paznokciową nawet kilka dni, co stwarza możliwość opracowania lakierów umożliwiających stopniowe i kontrolowane uwalnianie leków ogólnoustrojowych takich jak np. leki działające na ośrodkowy układ nerwowy – tłumaczy dr hab. n. farm. inż. Jolanta Jaśkowska z Katedry Chemii i Technologii Organicznej na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej.
Jej zespół skupia się na badaniu zastosowań lakierów jako systemów dostarczania leków przeciwgrzybiczych, przeciwbólowych i przeciwzapalnych.
Opracowaliśmy kilka prototypowych formulacji lakierów, które poddajemy testom z wykorzystaniem substancji czynnych o działaniu miejscowym, takich jak cyklopiroks, oraz substancji o potencjale działania ogólnoustrojowego takich jak ibuprofen, naproksen czy nimesulid – mówi Iga Chodak, studentka drugiego roku biotechnologii na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej.
W przyszłości zespół planuje rozszerzyć badania o inne grupy substancji czynnych, co pozwoliłoby na zastosowanie terapeutycznych lakierów w leczeniu szerszego spektrum schorzeń.
Już teraz obserwujemy, że niektóre substancje czynne uwalniają się natychmiast, a inne stopniowo, co będzie miało wpływ na końcową postać preparatu. Analizujemy ograniczenia technologiczne i fizykochemiczne – dodaje Kamil Jurek, student drugiego roku biotechnologii na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej.
W prostym rozwiązaniu duży potencjał rynkowy
Pomysł na badania nad leczniczymi lakierami do paznokci zrodził się na Politechnice Krakowskiej z dostrzeżenia niszy – nie ma na rynku farmaceutycznym lakierów do paznokci o terapeutycznych działaniu ogólnoustrojowym. Temat ten jest wprawdzie przedmiotem badań w innych ośrodkach naukowych, ale podejście badaczy Politechniki Krakowskiej, dobór substancji aktywnych, jak również metodologia opracowanych na PK formulacji, mają innowacyjny charakter.
Krakowscy badacze podkreślają, że w pozornie prostych rozwiązaniach farmaceutycznych leży ogromny potencjał. Pomysły takie jak opracowanie lakieru, który może stać się innowacyjnym nośnikiem leku, otwierają drogę do tworzenia nowych terapii, nie tylko w zakresie dermatologii, ale wielu innych dziedzin medycyny.
W przypadku środków leczniczych o działaniu ogólnoustrojowym, stosowanie lakierów do paznokci jako ich nośników może mieć szczególne znaczenie przy niesteroidowych lekach przeciwzapalnych. Dla nich poszukiwanie alternatywnych dróg podania jest nie tylko uzasadnione, ale wręcz medycznie wskazane – zarówno ze względów klinicznych np. z powodu niepożądanych efektów ubocznych w obrębie przewodu pokarmowego, jak i farmakokinetycznych. Podobnie jak transdermalne systemy terapeutyczne, lakiery mogłyby omijać efekt pierwszego przejścia w wątrobie, co potencjalnie zwiększa biodostępność i pozwala na stosowanie niższych dawek terapeutycznych leków. Nasz projekt może stanowić ciekawą alternatywę wobec dotychczas stosowanych form ich podania – wskazuje dr hab. n. farm. inż. Jolanta Jaśkowska.
Obecnie naukowcy skupiają się na badaniach podstawowych dotyczących charakterystyki uwalniania substancji czynnych i identyfikacji potencjalnych ograniczeń. W kolejnych etapach planują przeprowadzenie badań nad przenikaniem substancji bioaktywnych przez płytkę paznokciową.
Projekt leczniczych lakierów jest realizowany dzięki środkom finansowym Politechniki Krakowskiej w ramach laboratorium studenckich innowacji FutureLab PK. Stanowi kontynuację badań nad nowatorskimi metodami leczenia farmakologicznego prowadzonych w Kole Naukowym Chemii i Technologii Leków „Drug Design”.
źródło: PK