ERC Plus Grants to nowy konkurs w ofercie European Research Council. Jest adresowany do wybitnych naukowców z Europy i świata, posiadających odważne pomysły i wizję badań o charakterze transformacyjnym, wykraczających poza zakres istniejących programów ERC. Co roku przyznawanych będzie około 30 grantów o wartości maks. 7 mln euro każdy.
Europejska Rada ds. Badań Naukowych (ERC) to utworzona przez Komisję Europejską niezależna agenda Unii Europejskiej finansująca najwyższej jakości badania naukowe. Przyznawane przez nią granty należą do najbardziej prestiżowych na Starym Kontynencie. Finansuje pionierskie, przełomowe prace badawcze prowadzone w dowolnym obszarze naukowym. Jej budżet na lata 2021–2027 wynosi 16 mld euro, co stanowi 17% całego programu Horyzont Europa. Spośród ponad 130 tys. wniosków, ERC sfinansowała od 2007 roku przeszło 17 tys. projektów i ponad 10 tys. badaczy.
Środki rozdzielane są w pięciu konkursach:
W pierwszych trzech możliwe jest zwiększenie budżetu danego projektu o 1 mln euro, w ERC SyG – o 4 mln euro.
Od tego roku ERC wprowadza do swojej oferty nowy schemat finansowania – ERC Plus Grants. Grant ERC Plus ma wspierać wybitnych kierowników projektów (Principal Investigators), którzy podejmują najważniejsze wyzwania naukowe. Wnioski w konkursie powinny dotyczyć projektów, których nie da się zrealizować w ramach zwykłego grantu ERC. Wnioskodawcy powinni wyjaśnić, w jaki sposób proponowany projekt wykracza poza zakres standardowego projektu ERC (np. przekształcenie całej dziedziny lub otwarcie zupełnie nowych kierunków badań).
Co roku ma być przyznawanych tylko około 30 grantów ERC Plus we wszystkich dziedzinach i na wszystkich etapach kariery.
Kto może aplikować?
Konkursy ERC są otwarte dla naukowców w każdym wieku i każdej narodowości, mieszkających w dowolnym miejscu na świecie w momencie składania wniosku, którzy chcą realizować projekt badawczy w instytucji goszczącej zlokalizowanej w państwie członkowskim UE lub kraju stowarzyszonym. Naukowcy mogą ubiegać się o ERC Plus Grant, o ile posiadają wybitny dorobek naukowy w swojej dziedzinie. Każdy badacz może otrzymać tylko jeden ERC Plus Grant w ciągu całej kariery.
Kierownik projektu może zatrudnić do swojego projektu badaczy dowolnej narodowości, możliwe jest także zaangażowanie członków zespołu z instytucji zlokalizowanych poza Europą. Lider musi zadeklarować, że przeznaczy co najmniej 30% swojego czasu pracy na realizację projektu oraz że minimum 50% czasu pracy będzie spędzać w UE lub kraju stowarzyszonym.
Granty ERC Plus przyznawane są na okres od 4 do 7 lat, bez proporcjonalnego obniżania kwoty w przypadku projektów krótszych niż 7 lat. Maksymalna wysokość grantu wynosi 7 mln euro, bez możliwości ubiegania się o dodatkowe środki.
Jak wygląda proces oceny merytorycznej?
Wnioski są oceniane przez wybranych międzynarodowych ekspertów (peer reviewers), którzy oceniają je wyłącznie na podstawie kryterium doskonałości naukowej (excellence). Kryterium to stosuje się zarówno do projektu badawczego, jak i do sylwetki kierownika projektu. Panele oceniają w szczególności przełomowy charakter i ambitny poziom projektu. Jednocześnie ocenie podlega potencjał intelektualny i kreatywność kierownika/kierowników projektu, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy posiada on/ona odpowiednią wiedzę i zdolność do skutecznego przeprowadzenia projektu.
W przypadku ERC Plus Grants większą wagę niż w standardowych grantach przywiązuje się do dotychczasowych osiągnięć wnioskodawców – oczekuje się, że będą to liderzy w swojej dziedzinie. Ponieważ ERC Plus jest otwarty dla naukowców na wszystkich etapach kariery, panele będą oceniały dorobek w odniesieniu do etapu kariery danego kandydata.
Termin otwarcia pierwszego ERC Plus Grants ma zostać ogłoszony jeszcze w tym miesiącu.
Katarzyna Kubica-Oroń, MK, źródło: ERC, KPK
Według wielu specjalistów granty ERC stanowią pewnego rodzaju wzór do naśladowania w sensie, jak powinny być wybierane i finansowane projekty w oparciu tylko i wyłącznie o stronę merytoryczna. A ponieważ tych grantów jak na skale europejska ciągle nie ma za dużo, finansowanie z ERC zaczęto traktować jako pewnego rodzaju „certyfikat jakości”. Myślę, że do pewnego stopnia rzeczywiście odzwierciedla to jakość nauki prowadzonej w jakimś kraju, czy też przez instytucje naukowe.
Jednak jeden kierunek rozwoju finansowania z ERC uważam za niekorzystny. Otóż widzę tendencje do finansowania grup badawczych (mam tutaj na myśli STEM), które mają duży potencjał osobowy, w sensie wielkości (z wyjątkiem Starting Grant). Te grupy z definicji mogą zaproponować bardziej ambitny plan w sensie jak dużo planują zrobić. Ale to wcale nie musi korelować ze znaczącymi odkryciami w danej dziedzinie, a już na pewno nie koreluje z tym, jakiej wielkości jest średnia grupa badawcza. Z punktu widzenia produktywności, małe grupy badawcze wykazują lepsze ‘value for money’. I ten nowy program również wydaje się być nakierowany na większe grupy badawcze, większe projekty. Myślę, ze jest tutaj miejsce na przemyślenie tego kierunku; wydaje mi się, że ERC jeszcze raz powinno się zastanowić nad swoimi priorytetami.
I jedna ważna uwaga: ERC wielokrotnie podkreślało, że ich granty absolutnie nie mają i nie powinny zastępować finansowania badan ze środków lokalnych, krajowych. Dostęp do finansowanie ERC nie może być wymówką dla lokalnych agencji do zmniejszania wsparcia lub przekierowywania środków w kierunku innych zadań.