Nowych mechanizmów biologicznych odpowiedzialnych za otyłość u dzieci poszukuje dr hab. Grzegorz Sumara z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego. Właśnie otrzymał grant Hop-on Facility na realizację swoich badań.
Otyłość w okresie dorastania może mieć długotrwałe negatywne skutki i przyczyniać się do ciężkiej otyłości, cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych, niepełnosprawności czy nawet przedwczesnej śmierci. Zaproponowanie nowych rozwiązań przeciwdziałających pandemii otyłości wśród europejskiej młodzieży leży u podstaw międzynarodowego konsorcjum „Obelisk” kierowanego przez francuski Institut National de la Santé et de la Recherche Médicale.
Do grona 15 partnerów tego przedsięwzięcia – uniwersytetów, instytucji badawczych oraz małych i średnich przedsiębiorstw z dziewięciu krajów (Włochy, Finlandia, Belgia, Francja, Szwajcaria, Niemcy, Szwecja, Hiszpania, Wielka Brytania) – którzy poszukują nowych mechanizmów biologicznych odpowiedzialnych za otyłość u dzieci, dołączyła właśnie grupa dr. hab. Grzegorza Sumary z Instytutu Nenckiego. Lider Centrum Dioscuri w tej jednostce otrzymał grant Komisji Europejskiej HORIZON Research and Innovation Actions (RIA) – Hop-on Facility na realizację projektu pt. „Fighting childhood obesity to stay healthy all over the life – Hop On” („Obelisk-Hop On”). Jego motywem przewodnim jest zrozumienie molekularnych oraz genetycznych podstaw otyłości u dzieci i identyfikacja nowych celów terapeutycznych do jej leczenia.
Grupa Grzegorza Sumary wzbogaci ekspertyzę konsorcjum w zakresie genomiki, epigenetyki, transkryptomiki i sygnalizacji GPCR o własne doświadczenie w sygnalizacji wewnątrzkomórkowej i absorpcji lipidów.
W ramach „Obelisk-Hop on” skupimy się na jelitowej absorpcji lipidów i jej wpływie na przyrost masy ciała oraz rozwój otyłości. W szczególności chcemy zdefiniować wpływ wczesnego narażenia na nadmiar tłuszczu na zdolność absorpcji jelitowej w dorosłości oraz jej wpływu na podatność na otyłość w modelach przedklinicznych. Przetestujemy również wpływ kluczowych szlaków sygnalizacyjnych definiujących absorpcję lipidów i ich rozkład wewnątrzkomórkowy w jelitach młodych osobników oraz ich znaczenie dla późniejszych funkcji jelit – zapowiada lider grupy.
Dodaje, że w połączeniu z badaniami innych partnerów, przyczyni się to do lepszego zrozumienia przyczyn wzrostu otyłości wśród dzieci i młodzieży oraz powinno pozwolić na opracowanie nowych metod jej zapobiegania i leczenia.
Kierowane przez Sumarę Centrum Dioscuri Chorób Metabolicznych było jednym z dwóch pierwszych tego typu w Polsce. Otwarto je w Instytucie Nenckiego we wrześniu 2019 roku. Przedmiotem prac zespołu jest badanie konwencjonalnych (zależnych od kinaz) i niekonwencjonalnych (zależnych od systemu ubikwityny-proteasomu) szlaków sygnałowych i ich roli w regulacji metabolizmu różnych typów tkanki tłuszczowej, jelit, wątroby i trzustki. W szczególności Centrum skupia się na szlakach sygnałowych regulujących wchłanianie, odkładanie i utylizację lipidów oraz innych składników odżywczych.
Patrzymy na te procesy w kontekście rozwoju otyłości, cukrzycy i powiązanych z nimi jednostek chorobowych. W naszych ostatnich publikacjach opisaliśmy identyfikację kinaz regulujących uwalnianie trójglicerydów zdeponowanych w kroplach lipidowych adipocytów oraz regulujących wchłanianie tłuszczu w jelitach, zidentyfikowaliśmy również hormony lipidowe wydzielane przez płytki krwi, które modulują wydzielania insuliny z wysp trzustkowych i poziom glukozy we krwi. W badaniach studiujemy różne aspekty regulacji metabolizmu lipidów w kontekście rozwoju chorób metabolicznych – informuje Sumara.
Niedawno, w wyniku pozytywnej oceny funkcjonowania swojego Centrum, otrzymał przedłużenie finansowania na kolejne pięć lat (podobnie jak Centrum Dioscuri Biologii Chromatyny i Epigenomiki kierowana przez dr hab. Aleksandrę Pękowską również z Instytutu Nenckiego).
HORIZON Research and Innovation Actions to inicjatywa finansująca międzynarodowe działania badawcze poprzedzające uzyskanie produktu komercyjnego. Umożliwia eksplorację nowych technologii, metod, wyrobów lub ulepszeń już istniejących. Grant Hop-on Facility pozwala instytucjom badawczym z tzw. krajów wideningowych (m.in. Polska) na przyłączenie się do już trwających działań badawczo-innowacyjnych w ramach Filaru 2 programu Horyzont Europa. Filar ten obejmuje globalne wyzwania związane ze zdrowiem, kulturą, cyfryzacją, klimatem, energią i mobilnością oraz żywnością i biogospodarką.
MK