Wietnamska afera

Pan dr Marek Wroński zajmuje się tropieniem nierzetelności naukowej i chwała mu za to. Niestety, ta piękna idea wymaga nadzwyczajnej uczciwości i rzetelności. W artykule dr. Marka Wrońskiego (Pomysł i słaba pamięć, „Forum Akademickie”, nr 3/04) zabrakło i uczciwości i rzetelności. Posługuje się on specyficzną metodą dziennikarską . rozmowami telefonicznymi, prowadzonymi podobno z Nowego Jorku. Rozmowy są trudne, ponieważ Pan dr M. Wroński preferuje zadawanie pytań w stylu ze znanej anegdoty: „Panie sędzio, czy przestał już pan kraść? Proszę odpowiedzieć TAK lub NIE”.

Pan dr M. Wroński zwietrzył aferę w rzekomo kontrowersyjnym przewodzie habilitacyjnym dr. inż. Nguyen Dinh Hoana, obywatela Socjalistycznej Republiki Wietnamu, przeprowadzonym na Wydziale Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Przeprowadził więc szereg rozmów z pracownikami Wydziału i wystrzelił niczym z armaty do wróbla. Z wielu rozmówców wybrał jedynie tych, których wypowiedzi (a raczej ich wyrwane z kontekstu fragmenty) pasowały do z góry założonego wniosku o istnieniu afery.

Nie widzę sensu w szczegółowym opisie przebiegu wspomnianego przewodu habilitacyjnego. Wszyscy członkowie Rady Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska doskonale wiedzieli, że była to habilitacja z gatunku trudnych, z uwagi na jej przebieg i związaną z tym polaryzację stanowisk, wyrażoną w tajnych głosowaniach.

Pan dr Marek Wroński nie zadał sobie trudu rzetelnego przedstawienia podzielonych stanowisk członków Rady Wydziału, zaprezentował natomiast wyłącznie opinie krytyczne, wyrażone przez jednego z naszych emerytowanych profesorów, przez jednego z recenzentów pracy i przez rzekomo proszącego o anonimowość doktora habilitowanego (?). To bardzo wygodna metoda, ułatwiająca pisanie i wyciąganie wniosków. Ale na pewno nierzetelna.

Z formalnego punktu widzenia przewód habilitacyjny dr. Nguyen Dinh Hoana przeprowadzony został zgodnie z obowiązującymi przepisami, a jedynym uchybieniem było niewysłanie dokumentacji do CK w wyznaczonym terminie. Uchybienie to spowodowane było brakiem podpisu habilitanta na jednym z dokumentów. Wyjaśnię w tym miejscu, że nie sposób było uzyskać wymaganego podpisu, ponieważ habilitant przebywał już w Wietnamie.

Całość argumentacji Pana dr. M. Wrońskiego opiera się na wspomnianych wyżej fragmentach rozmów z pracownikami Wydziału, uzupełnionych o insynuacje, przeinaczenia i nieznajomość procedur. Aby nie zanudzić Czytelnika, sprostuję tylko kilka najważniejszych błędów i nierzetelności.

1. 75-stronicowa praca habilitacyjna wcale nie należy do rzadkości; wartości pracy nie mierzy się jej obszernością. Nie ma też żadnych formalnych wymogów dotyczących objętości pracy habilitacyjnej i minimalnej liczby prac w dorobku naukowym habilitanta. Liczy się tylko jakość.

2. Komisję ds. habilitacji powołuje Rada Wydziału na wniosek dziekana, zaopiniowany przez kolegium dziekańskie w składzie: dziekan, prodziekani, kierownicy zakładów i katedr. Powołana w tym przypadku przez Radę Wydziału Komisja, licząca 5 profesorów . specjalistów z zakresu geologii złóż i ochrony zasobów (trudno byłoby w Polsce znaleźć bardziej kompetentny skład komisji), w tajnym głosowaniu (!) wnioskowała do Rady Wydziału o wszczęcie przewodu habilitacyjnego i powołanie recenzentów. Z mocy ustawy, głosowania uprawnionych członków Rady Wydziału w obu sprawach odbywają się w sposób tajny. Wybrani recenzenci (obaj są profesorami tytularnymi) dokonali oceny pracy habilitacyjnej i dorobku naukowego habilitanta, z uwzględnieniem problematyki ochrony środowiska i standaryzacji złóż w oparciu o międzynarodową kwalifikację zasobów. Miało to istotne znaczenie w ocenie dorobku naukowego dr. Hoana. Dodam nawiasem, że nie ma przepisu uniemożliwiającego promotorowi pracy doktorskiej recenzowanie pracy habilitacyjnej tej samej osoby.

3. Prof. Stefan Kozłowski był nie tylko kierownikiem Zakładu Geologii i Surowców Skalnych w Państwowym Instytucie Geologicznym, ale także profesorem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kierownikiem Zakładu Ochrony Litosfery PIG, przewodniczącym Komitetu Inżynierii Środowiska PAN i Komisji Środowiska Przyrodniczego Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, członkiem Państwowej Rady Ochrony Przyrody oraz ministrem ochrony środowiska w rządzie premiera Tadeusza Mazowieckiego. Jest przy tym niezaprzeczalnie największym w Polsce znawcą zagadnień z pogranicza geologii złóż i ochrony środowiska.

4. Prof. Czesław Peszat nie jest specjalistą od złóż szczawianów węglanowych, bo takich złóż po prostu nie ma (równie dobrze Pan dr M. Wroński mógłby być specjalistą od autostrad oddechowych).

5. Prof. Czesław Peszat zwrócił się do mnie pisemnie o zwolnienie go z obowiązku recenzowania pracy dr. Hoana ze względów osobistych (stan zdrowia) i żadne inne powody nie są mi znane.

6. Gdyby którykolwiek z recenzentów zażądał przetłumaczenia prac habilitanta napisanych w języku wietnamskim na język polski, zostałoby to zrealizowane na koszt habilitanta. Dlatego też jednym z recenzentów był doc. dr Nguyen Van Nhan, znający także język polski.

7. W trakcie prowadzenia przewodu habilitacyjnego (tj. od drugiej połowy roku 2002 do początku roku 2003) nikt na Wydziale i w uczelni nie miał świadomości przyszłej wizyty Prezydenta Socjalistycznej Republiki Wietnamu. Władze uczelni otrzymały informację o planowanym pobycie prezydenta w AGH na początku października 2003 roku (a więc w 6 miesięcy po obronie!). Dodam jeszcze, że były przemówienia, ale (a szkoda!) nie było toastów, bowiem zorganizowana w ostatniej chwili wizyta nałożyła się na uroczystości z okazji Dnia Edukacji Narodowej.

8. Kolokwium habilitacyjne, wykład habilitacyjny oraz 3 tajne głosowania w sprawach przyjęcia kolokwium, przyjęcia wykładu i zatwierdzenia stopnia odbywają się w czasie tego samego posiedzenia nadzwyczajnego Rady Wydziału (czyżby specjalista od tropienia nierzetelności naukowej o tym nie wiedział?; z artykułu jednoznacznie wynika, że nie!).

9. Dziekan Wydziału, prof. Marek Nieć i ktokolwiek inny nie mógł wpływać na wyniki głosowań członków Rady Wydziału, ponieważ wszystkie te głosowania są tajne (!!!). Trudno zrozumieć, na czym miałoby polegać „narażanie się” anonimowego rozmówcy władzom wydziału i dlaczego „starsi profesorowie” mieliby „umywać ręce”, skoro głosowania są tajne (!!!). Rodzi się pytanie, czy Pan dr M. Wroński wie, na czym polega głosowanie tajne.

10. Senat żadnej uczelni nie może „utrącić” niczyjej profesury belwederskiej, bo wniosek kierowany jest wprost z odpowiedniego wydziału do CK, bez pośrednictwa Senatu.

11. „Subtelne” poczucie humoru dr. M. Wrońskiego nakazało mu wspomnieć o wieku profesorów . recenzentów pracy. Czy chodziło o podkreślenie ich wiedzy i doświadczenia, czy raczej o coś zgoła innego, zważywszy na wymowę artykułu?

12. Rada Wydziału nie przyznaje stopnia doktora habilitowanego, a jedynie podejmuje uchwałę o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego, stopień przyznaje CK. Zaświadczenie o tym, że kolokwium habilitacyjne odbyło się i że Rada Wydziału w tajnym głosowaniu podjęła uchwałę o nadaniu stopnia, jest dokumentem standardowym, wydawanym na życzenie habilitanta. Zawiera ono informację, że uchwała nie jest prawomocna i podlega zatwierdzeniu przez Centralną Komisję ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych. Pan dr Wroński wykazuje więc całkowitą nieznajomość procedur związanych z przewodem habilitacyjnym.

13. Stwierdzenie: „wszyscy mieli świadomość zapowiedzianej wizyty głowy państwa wietnamskiego, co zapewne stłumiło normalny krytycyzm profesury”, to po pierwsze nieprawda, a po drugie mogłoby świadczyć raczej o niezłej megalomanii ze strony dziekana lub pracowników Wydziału. Oto bowiem prezydent 80-milionowego narodu musiałby wiedzieć o istnieniu dr. Hoan.a, który bronił pracy habilitacyjnej na jednym z 15 wydziałów AGH i w ogóle musiałby mieć czas i ochotę, by w trakcie wizyty państwowej zajmować się doktoratem czy habilitacją właśnie tego jednego z wielu wietnamskich studentów, doktorantów, czy habilitantów.

14. Dwukrotnie wymieniany w artykule Północny Wietnam nie istnieje od prawie 30 lat. Odnosi się wrażenie, że Pan dr Marek Wroński myli Wietnam z Koreą Północną.

Szanowny Panie Doktorze!

Pańska troska o rzetelność środowiska naukowego w Polsce w ogóle, a na Wydziale Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH w szczególności, mogłaby cieszyć, gdyby nie fakt, że tropiący nierzetelność w środowisku naukowym sam wykazuje daleko idącą nierzetelność w zbieraniu materiałów i prezentowania faktów Czytelnikowi.

Pozostaję z wyrazami szacunku

Dziekan Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH prof. Tadeusz Słomka