Pomnik Józefa Lompy

Lubsza to wieś w województwie opolskim, w południowej części Wyżyny Woźnicko-Wileńskiej, 35 km od Opola. Mieszka tu prawie tysiąc osób. Legenda mówi, że był tu zamek na górze Grojec, który zapadł się pod ziemię. Nazwa wsi nawiązuje do imienia Lubuszy, słowiańskiej bogini miłości, lub do „lubszej”, czyli milszej. Lubsza, wzmiankowana już w XIII w., rozwijała się dzięki górnictwu rud i wytopowi żelaza.

Dziś napotykamy tu, na skrzyżowaniu dróg, pomnik Józefa Lompy (1797-1863), nauczyciela miejscowej szkoły, publicysty i etnografa, który intensywnie działał na rzecz zachowania tradycji narodowej wśród okolicznej ludności. W szkole, gdzie mieszkał i uczył w latach 1819-51, znajduje się izba jego pamięci.

Urodził się w Oleśnie na Śląsku Opolskim, tu ukończył polską szkołę. Do gimnazjum pijarskiego uczęszczał w Wieluniu, a we Wrocławiu ukończył katolickie seminarium nauczycielskie. Pracował w szkołach w Cieszynie, Łomnicy, Lublińcu.

Był tłumaczem przysięgłym języków polskiego, czeskiego i niemieckiego w czasie regulacji granic śląsko-polskich. Ks. Jakub Falkowski, założyciel instytutu głuchoniemych w Warszawie, chciał w roku 1829 zatrudnić Lompę w zakładanej właśnie szkole dla ociemniałych w Częstochowie, ale stanęło temu na przeszkodzie powstanie.

Lompa pisał o rolnictwie, pszczelarstwie, sadownictwie, ogrodnictwie i ziołolecznictwie. Opracował Kancjonał polski, Opis roślin jadowitych do szkół elementarnych, ogłosił drukiem Zbiór pieśni, przeważnie religijnych, oryginalnych lub tłumaczonych z niemieckiego, zbiór nauk dla ludu śląskiego Pielgrzym z Lubopola. Korespondował z wieloma uczonymi z Wrocławia, Warszawy, Krakowa. Był członkiem kilku towarzystw literackich i rolniczych. Jego zbiory śląskich zabytków literackich należą do najwybitniejszych osiągnięć folklorystyki pierwszej połowy XIX wieku.

W 1850 roku Lompa stracił, za sprawą władz pruskich, pracę organisty i nauczyciela w Lubszy. Rok później przeprowadził się do Woźnik. O woźnickim pomniku Lompy pisaliśmy w numerze 6/03.

(fig)