Wspczesna szkoa wysza w Polsce ma za zadanie przede wszystkim ksztaci na najwyszym poziomie nowe kadry na potrzeby gospodarki, kultury, polityki, nauki i administracji regionu, kraju, Europy i wiata, prowadzi na wiatowym poziomie badania naukowe w celu lepszego zrozumienia otaczajcego nas wiata materialnego i niematerialnego, wytyczajc kierunki rozwoju technicznego, technologicznego, kulturowego i duchowego spoeczestwa oraz wspdziaa z administracj lokaln i rodowiskiem gospodarczym danego regionu, rozwizujc aktualne lokalne problemy i wytyczajc kierunki rozwoju na przyszo.
Polska uczelnia znalaza si w sytuacji gwatownego wzrostu liczby modziey akademickiej (studentw i doktorantw), drastycznego ograniczenia finansowania procesu dydaktycznego ze rodkw budetowych, wzrastajcych kosztw utrzymania budynkw uczelnianych i caej infrastruktury, wyranego spadku wysokoci finansowania statutowego i dziaalnoci naukowej kadry akademickiej poprzez projekty MiI, a take pogbiajcej si pauperyzacji nauczycieli akademickich.
Dlatego rodowisko akademickie kadej uczelni i wszystkich razem jest zobowizane do wszelkich dziaa, aby: zapewni uczelni zagwarantowane konstytucyjnie i ustawowo rodki na dziaalno edukacyjn, doprowadzi do znacznego wzrostu wydatkw budetu pastwa na badania i rozwj, wesprze niewystarczajce rodki budetowe z krajowych rde pozabudetowych, czyli uzyska przychody finansowe z dziaa na rzecz gospodarki i administracji samorzdowej. rodowisko powinno wspiera uczestnictwo kadry akademickiej w realizacji programw badawczo-wdroeniowych 6. Programu Ramowego UE i pozyskiwanie rodkw na badania oraz edukacj ze rde poza granicami kraju.
Jedn z dodatkowych, aktualnych moliwoci przeciwdziaania negatywnym zjawiskom jest pena absorpcja przez spoeczno akademick rodkw strukturalnych UE, gwnie z programw operacyjnych: rozwj zasobw ludzkich (RZL), wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw (WKP) oraz zintegrowanego programu operacyjnego rozwoju regionalnego (ZPORR), skierowanych do rodowiska akademickiego.
) |
|
Objanienia skrtw: WKP - Wzrost Konkurencyjnoci Przedsibiorstw (www.konkurencyjnosc.gov.pl), XI Dzia - „wane dokumenty”. RZL - Rozwj Zasobw Ludzkich (www.efs.gov.pl), IV Dzia - „wane dokumenty”. ZPORR - Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego (www.zporr.mgpips.gov.pl), XII Dzia - „wane dokumenty”. ARP - Agencja Rozwoju Przemysu SA MNiI - Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. UW - Urzd Wojewdzki. UM - Urzd Marszakowski. MENiS - Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu. PARP - Polska Agencja Rozwoju Przedsibiorczoci. MGiP - Ministerstwo Gospodarki i Pracy. WUP - Wojewdzki Urzd Pracy. |
W segmencie dydaktycznym, przy uyciu rodkw europejskich moemy i powinnimy zmodyfikowa programy nauczania, aby peniej odpowiaday potrzebom studentw i rynku ich przyszej pracy, a take uwzgldniay konieczno reorientacji zawodowej absolwentw w niedalekiej przyszoci. Powinnimy rozwin metodologie, opracowa metodyk i wdraa programy nauczania poprzez Internet oraz inne techniki ksztacenia na odlego, rozszerzy dostp modziey akademickiej do Internetu. Moemy take przeprowadzi wybrane inwestycje, zmierzajce do podniesienia infrastrukturalnej jakoci procesu dydaktycznego oraz innych dziedzin ycia studenckiego (sport, kultura), zarwno w gwnej siedzibie uczelni, jak i jej oddziaw w subregionach. Powinnimy te zorganizowa program praktyk w przedsibiorstwach dla studentw w celu zapoznania ich z realiami ycia gospodarczego oraz uatwienia im w przyszoci znalezienia miejsc pracy oraz promowa i wspiera organizacyjnie szeroko rozumian „przedsibiorczo akademick”, a gwnie ide samozatrudnienia absolwentw (doktorantw) oraz przygotowa ich do pracy w warunkach gospodarki wolnorynkowej o wysokim u nas, niestety, poziomie bezrobocia (szkolenia, konsulting, doradztwo). Trzeba wreszcie wczy uczelni do budowy rodowiskowego inkubatora technologicznego - miejsca inkubacji przedsibiorstw opartych na wiedzy lub budowa wasny akademicki preinkubator.
W segmencie pracy badawczej, przy uyciu strukturalnych rodkw europejskich, moemy i powinnimy, poprzez udzia w pracach Centrum Zaawansowanych Technologii (CZT) lub Centrw Doskonaoci (CD), o statusie nadanym w tym roku przez MNiI, uzyska dofinansowanie programw badawczych ukierunkowanych na komercjalizacj i transfer technologii do praktyki gospodarczej, jak i na badania stosowane na wysokim, wiatowym poziomie. Trzeba uzyska rodki na wyposaenie/remont starej infrastruktury lub inwestycje dla celw programowych CZT lub CD i na udzia w badaniach nad nowymi metodykami nauczania (e-learning, distance learning). Naley proponowa przedsibiorstwom i prowadzi na ich rzecz badania przemysowe i przedkonkurencyjne oraz inne usugi (doradztwo, konsulting) wyszego rzdu.
Wspdziaanie uczelni z gospodark i wadzami samorzdowymi miasta i regionu moe i powinno, dziki funduszom strukturalnym, polega na: zorganizowaniu programu stypendiw doktoranckich dla wybitnych absolwentw z dziedzin nauk o kluczowym znaczeniu dla ycia gospodarczego regionu, zorganizowaniu programu praktyk absolwentw uczelni w wybranych przedsibiorstwach regionu, stworzeniu systemu studiw podyplomowych oraz kursw doszkalajcych dla nauczycieli, kadry zarzdzajcej maymi oraz rednimi przedsibiorstwami oraz pracownikw tych przedsibiorstw z danego regionu. Wsppraca ta powinna te mie na uwadze umoliwienie, poprzez orodki subregionalne uczelni (jeli takie istniej), dostpu spoeczestwa z obszarw defaworyzowanych do nowoczesnych technik informacyjnych i komunikacyjnych (Internet), zdobywanie praktycznych dowiadcze poprzez udzia pracownikw uczelni, w ramach programu staw, w pracach przedsibiorstw z danego regionu, a take wsparcie finansowe i techniczne jednostek uczelnianych, powoanych do dziaalnoci na rzecz kontaktw z gospodark (np. Centra Transferu Innowacji i Technologii). Potrzebne jest opracowanie programu oddziaywania rodowiska uczelnianego na gospodark i administracj regionu i subregionw oraz opracowanie koncepcji utworzenia na terenie uczelni lub poza ni laboratorium (laboratoriw) wiadczcego specjalistyczne usugi dla maych i rednich przedsibiorstw z danego regionu.
Efekty powyszych dziaa bd zalee od wsppracy caego rodowiska uczelni (studenci, doktoranci, pracownicy naukowo-dydaktyczni, administracja) przy konstrukcji odpowiednich wnioskw i ich realizacji po pozytywnej ocenie przez jednostki poredniczce w rozdziale tych rodkw. W tym celu uczelnie powinny, w dobrze rozumianym swoim interesie, wzmocni kadrowo i infrastrukturalnie te jednostki uczelniane, ktre ju obecnie mog koordynowa prace przygotowawcze, prowadzce do konkretnych projektw. Co istotne, dziaania powyszych jednostek mog by pokryte praktycznie w 100 proc. przez odpowiednie projekty, finansowane przez rodki strukturalne.
W zaczeniu tabela, ktra obrazuje typ zada i dziaa, instytucje poredniczce i poziom dofinansowania ze rodkw publicznych, ktra moe suy czytelnikom jako miniprzewodnik po rodkach strukturalnych, ktre mog zosta zaabsorbowane przez rodowisko akademickie (pod tabelk wyjanienia skrtw i dalsze rda informacji).
Co naley wic zrobi? Skoncentrowa si na okrelonym projekcie, zbudowa zesp zaangaowanych ludzi, wyszuka warunki konkursu, ogoszonego na stronach internetowych instytucji poredniczcej, napisa dobry projekt na podstawie uzupenienia programowego oraz podrcznika dla projektodawcw (s lub bd udostpnione przez instytucje poredniczce). Uczelnia moe by projektodawc, elementem szerszego konsorcjum aplikujcego o rodki lub startowa w przetargu na propozycje, ktre ogosi MENiS. Trzeba w tym miejscu take wspomnie o tym, e realne fundusze strukturalne s dostpne dla projektodawcw dopiero po realizacji projektu lub jego etapu. A wic trzeba znale rodki (wasne, bank, inne rda) na prefinansowanie dziaa. W tym kontekcie bardzo dobrymi projektami s te, ktre i tak byy planowane dziki rodkom lub dziaaniom ju w uczelni po czci realizowanym. Teraz moemy cz tych dziaa „wbudowa” w nasz projekt i otrzyma zwrot poniesionych nakadw (czsto a do 100 proc. kosztw kwalifikowanych), ale tylko tych, ktre zafakturowano po podpisaniu kontraktu z jednostk poredniczc i na dodatek w dosy odlegej przyszoci. Naley na zakoczenie yczy powodzenia i sukcesw w aplikacjach, aby, jak w wolnorynkowej gospodarce, nasze projekty (z dziedziny sektorowych programw operacyjnych RZL i WKP) z rnych uczelni byy wzgldem siebie konkurencyjne i wygray najlepsze w kraju. W projektach regionalnych (ZPORR) musimy konkurowa z innymi z regionu lub zbudowa wsplne konsorcjum.
Dr hab. Jacek Guliski, prof. UAM, chemik, jest kierownikiem Centrum Technologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.