Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje



Rozmowa Forum

Trzeba rozumie specyfik dyscyplin

Rada prbuje uporzdkowa jeden z waniejszych obszarw w szkolnictwie wyszym i nie ogranicza moliwoci ksztacenia. Myl natomiast, e system musi by na tyle elastyczny, aby pozwala na ksztacenie nie tylko na kierunkach, ale take dopuszcza inne formy ksztacenia.
Rozmowa z prof. Janem Madeyem, wiceprzewodniczcym Rady Gwnej Szkolnictwa Wyszego
Fot. Andrzej wi
Prof. dr hab. Jan Madey, informatyk, karier naukow zwiza z Uniwersytetem Warszawskim: magisterium - 1964, doktorat - 1972, habilitacja - 1979. Tytu profesora otrzyma w roku 2001. Odby liczne stae zagraniczne w czoowych orodkach Europy i Ameryki Pnocnej - w sumie okoo 10 lat. Jest autorem pierwszych w Polsce podrcznikw jzykw Algol 60 i Pascal. Opiekun wielu zwyciskich zespow w midzynarodowych konkursach z zakresu informatyki. Peni i peni wiele funkcji, m.in.: dyrektor Instytutu Informatyki, prodziekan Wydziau Matematyki, Informatyki i Mechaniki, prorektor UW, prezes Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci. W kadencji 2003-05 wiceprzewodniczcy Rady Gwnej Szkolnictwa Wyszego.

W nowej kadencji Rada Gwna pracuje w skadzie zmniejszonym do 30 osb. Jednoczenie znaczco zmniejszy si take zakres jej dziaania. Du cz dotychczasowych kompetencji - zwizanych z jakoci ksztacenia i tworzeniem nowych uczelni i kierunkw - przeja Pastwowa Komisja Akredytacyjna. Jak Rada czuje si w nowej roli?

- Zada, jakie nadal stoj przed Rad, jest wci bardzo duo. W swoich obowizkach Rada ma opiniowanie wszystkich aktw prawnych dotyczcych szkolnictwa wyszego i nauki. Ponadto Rada opiniuje np. projekt budetu, a take statuty wyszych uczelni oraz wsppracuje ze wszystkimi najwaniejszymi instytucjami z obszaru szkolnictwa wyszego i nauki. Moe take wystpowa z inicjatywami i przedstawia wnioski w rnych sprawach z tego obszaru - i to czyni. Od ponad roku trwaj intensywne prace nad ustaw o szkolnictwie wyszym, w ktrych - w ramach prezydenckiego zespou - bra udzia prof. Jerzy Baejowski, przewodniczcy Rady, a Rada jako cao przedstawiaa swoje oceny i propozycje.

Podjlimy si take - na prob ministra edukacji, cho to formalnie nie jest w zakresie obowizkw Rady - ogromnego dziea wypracowania i uzupenienia standardw ksztacenia. Standardy to jeden z kluczowych elementw caego systemu edukacji na poziomie wyszym, zwaszcza od kiedy funkcjonujce wczeniej jako zalecenia minima programowe stay si obowizujcym prawem, ktrego przestrzeganie kontroluje PKA.

- Na lipcowym posiedzeniu RG zostay zaproponowane oglne zasady tworzenia nowych standardw. Zapowiedziano, e do 15 wrzenia Rada oczekuje na opinie w tej sprawie, a po tej dacie kilkuosobowe zespoy ekspertw zbior dotychczasowe uwagi i opracuj nowe standardy.

- Dotychczasowe minima programowe, ogoszone przez ministra edukacji jako standardy, nie obejmoway wszystkich kierunkw, a niektre z istniejcych powstay kilka lat temu i tym samym ju si czsto zdezaktualizoway. Ponadto, w zwizku z wyodrbnieniem studiw pierwszego i drugiego stopnia (licencjackich i magisterskich) zasza take potrzeba wypracowania standardw dla obu tych poziomw. Nastpia zatem konieczno uporzdkowania caej sfery i opracowania nowego modelu ksztacenia, a w jego ramach - nowych standardw. Dodatkowe znaczenie ma fakt, e wypenianie istniejcych standardw kontroluje PKA i na tej podstawie przyznaje akredytacj bd zawiesza kierunek. Take w niektrych uczelniach, np. w Uniwersytecie Warszawskim, wewntrzne algorytmy przydziau rodkw dla jednostek uwzgldniaj wyniki akredytacji przeprowadzonej przez PKA.

- A jeszcze rozporzdzenie ministra edukacji z maja br. nakazuje na studiach zaocznych przeprowadzi 100 proc. zaj dla danego kierunku, tak by student dysponowa t sam wiedz, co student studiw dziennych.

- Jest to zatem kluczowe zagadnienie dla funkcjonowania szkolnictwa wyszego. Wspomniane lipcowe posiedzenie Rady jest efektem ponadprocznej pracy. Opracowanie standardw to rzecz skomplikowana i odpowiedzialna, poniewa przesdza o wielu istotnych kwestiach - std te wraliwo rodowiska na ich ksztat. Na przykad prba pogrupowania poszczeglnych kierunkw - ktrych mamy obecnie ponad sto - aby byo moliwe zaproponowanie paru modeli standardw, przyniosa kilka kontrowersji. Nie byo zgody co do tego, gdzie ma si znale na przykad informatyka. rodowisko uczelni technicznych zaprotestowao przeciwko umieszczeniu jej w grupie nauk matematyczno-przyrodniczych, a nie technicznych. Nie chcemy oczywicie nic przesdza we wasnym gronie. Rozwizanie, ktre ostatecznie Rada zaproponuje, powinno mie szerokie poparcie, ale naiwnoci byoby oczekiwanie, e uda si we wszystkim osign pen zgodno.

Termin 15 wrzenia, do ktrego miay napywa opinie, w sposb naturalny wyduy si ze wzgldu na okres wakacyjny. Cay czas napywaj kolejne uwagi rnych gremiw, a wiemy, e na przykad dalsze uchway senatw s w przygotowaniu. Informacje na temat najwaniejszych aktualnych ustale dyskusji znajduj si na naszej stronie internetowej (www.rgsw.edu.pl).

Gdy ju bd ustalone zasady oglne, to oczekujemy, e zostan powoani przez ministra edukacji eksperci (spord kandydatw zgoszonych przez rodowisko), ktrzy wypracuj szczegowe propozycje standardw. Te propozycje zostan nastpnie poddane jeszcze dyskusji i ostatecznie zweryfikowane, a pniej zatwierdzone przez ministra jako obowizujce standardy. Chcielibymy, aby nastpny rok akademicki mg si rozpocz z kompletem zweryfikowanych standardw.

- Okazuje si, e nie na wszystkich kierunkach prace id atwo. Spore emocje budz standardy dla kierunku prawo. Prawnicy nie chc zaakceptowa takich, jak gdzie indziej iloci godzin zaj i iloci studentw przypadajcych na jednego pracownika naukowego.

- Wiele dyscyplin ma swoj specyfik i trzeba to zrozumie. Stanowisko prawnikw spowodowao potrzeb gbszego spojrzenia, czy powinien powsta jeden model standardw, czy te w grupach kierunkw s moliwe pewne rnice. Trudno jest jakiemu rodowisku narzuci cakowicie z zewntrz model ksztacenia. Musimy jako Rada bra pod uwag argumenty przedstawicieli tego kierunku, tak by przyjte rozwizania byy zaakceptowane przez to rodowisko.

- Wypracowanie standardw dla poszczeglnych kierunkw, a take rozwizania przyjte w projekcie ustawy przesdzaj, e ksztacenie bdzie musiao odbywa si na kierunkach. Tymczasem jest wiele gosw, e to zbyt sztywny gorset dla nowoczesnego ksztacenia, a autonomiczne uczelnie powinny mie moliwo decydowania o tym, jak ksztac. Istniej te na przykad inicjatywy doskonale funkcjonujce i doskonale oceniane, choby Midzywydziaowe Studia Humanistyczne czy system funkcjonujcy w Szkole Gwnej Handlowej, gdzie student by przyjmowany do szkoy i dopiero po pewnym czasie wybiera ciek ksztacenia. Jest te kwestia nowych kierunkw - w kolejce czeka ponad 30 wnioskw, ale nowych kierunkw, nawet takich, na ktrych ksztaci si za granic, nie wida. Czy nie powstaje wanie taki sztywny gorset, ktry na wiele lat zamrozi moliwoci ksztacenia w inny sposb i w niektrych nowych specjalizacjach? Czy nie powinnimy by bardziej elastyczni?

- To, co robi Rada, jest prb uporzdkowania jednego z waniejszych obszarw w szkolnictwie wyszym i nie ogranicza moliwoci ksztacenia. Zreszt fakt, e dana specjalizacja nie bdzie miaa rangi kierunku, nie przesdza o moliwoci ksztacenia, poniewa moe to by specjalno w ramach jakiego kierunku. Myl natomiast, e rzeczywicie system musi by na tyle elastyczny, aby pozwala na ksztacenie nie tylko na okrelonych kierunkach, ale take dopuszcza inne formy ksztacenia. Std na przykad koncepcja ksztacenia na makrokierunku, jako grupie kierunkw pokrewnych. Rol MENiS, Rady Gwnej i PKA jest znalezienie takich rozwiza, ktre to umoliwi.

- Drugi wany obecnie obszar aktywnoci Rady, to prace nad now ustaw.

- Rada od pocztku aktywnie uczestniczy w tych pracach. Ostatnio opiniowalimy oba projekty, tzn. prezydencki oraz poselski. Co do obu mielimy cay szereg uwag. To zreszt nic dziwnego, poniewa Rada jest wybierana spord caego rodowiska, a wic reprezentuje rne pogldy. Wypracowanie i przedstawienie wsplnego stanowiska zajo nam sporo czasu.

- Na co Rada szczeglnie zwracaa uwag?

- Trudno to przedstawi w paru zdaniach, gdy mielimy w obu wypadkach rne uwagi oglne i szczegowe - zainteresowanym polecam lektur odpowiednich uchwa i stanowisk, dostpnych na stronach internetowych Rady. Jeli chodzi o projekt prezydencki, to przede wszystkim wydawao nam si, e pomimo deklarowanej zasady autonomicznoci uczelni zbyt wiele szczegowych regulacji i uprawnie zostao przekazanych w rce ministra edukacji.

- W jednym z midzynarodowych raportw porwnawczych polskie szkolnictwo wysze znalazo si na pierwszym miejscu jeli chodzi o autonomi uczelni i na jednym z dalszych jeli chodzi o jako ksztacenia.

- Co do jakoci, to zdecydowanie si nie zgodz, cho oczywicie istniej uczelnie, ktre s raczej manufakturami „produkujcymi” absolwentw ni uczelniami wyszymi. Natomiast zasada demokratycznych wyborw wewntrz szkoy wyszej i autonomia uczelni to fundament uniwersytetu od wielu wiekw. Uniwersytet oparty na tych zasadach wnosi i wnosi bardzo wiele w nauk, kultur, technik i w edukacj.

- Gwna kontrowersja pomidzy oboma projektami polega na odmiennej wizji kariery akademickiej, a w szczeglnoci zniesieniu habilitacji.

- To jest niezwykle trudny problem i pojawia si w dyskusjach od wielu lat. Wydaje mi si, e w przyszoci habilitacja zniknie, ale nie mona tego zrobi jednym ruchem i na pewno nie przed uporzdkowaniem caego systemu szkolnictwa wyszego i nauki. Rada w swojej opinii zaproponowaa, aby jak najszybciej pojawia si nowa cieka kariery naukowej i aby by to proces rwnolegy. Musi te - tak jak to jest w propozycji poselskiej, a de facto Krajowej Sekcji Nauki „Solidarnoci” - wzrosn ranga doktoratu, skoro miaby to by ostatni stopie w karierze akademickiej. Mam nadziej, e znajdzie to zrozumienie posw pracujcych nad ustaw. W obu projektach s zreszt rzeczy nowe, ktre warto wprowadzi w ycie.

- Na koniec naszej rozmowy chciaem zapyta o Paskie sukcesy jako nauczyciela akademickiego i uczonego. Rozmawiamy w gabinecie, w ktrym wisz dziesitki dyplomw i stoj liczne puchary za osignicia zespow, ktrych by Pan szefem i trenerem, cznie z nagrodami za zajcie pierwszego miejsca w zawodach traktowanych jako mistrzostwa wiata w programowaniu. Jak dochodzi si do takich sukcesw i utrzymuje ten poziom przez wiele lat?

- Naukowo zajmuj si informatyk, a bardziej szczegowo - inynieri oprogramowania. Nim zostaem prorektorem - bo ta i nastpne funkcje zdecydowanie zmniejszyy ilo czasu, jaki mog powici nauce - udao mi si zachci mnstwo modych zdolnych ludzi do wsppracy. Ale warto podkreli, e wikszo moich obecnych wsppracownikw poznawaem, gdy byli jeszcze nastolatkami, uczestnikami programu Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci, ktrych wwczas uczyem informatyki i programowania. Fundusz to wspaniaa organizacja, dziaajca ju ponad 20 lat, ktra stara si wspomc najbardziej uzdolnione dzieci we wszystkich dziedzinach - poczwszy od nauk humanistycznych, poprzez cise, a skoczywszy na dziedzinach artystycznych i balecie. Z nich te zwykle rekrutuj si zwycizcy szkolnych olimpiad (w tym informatycznych), a nastpnie, ju na studiach, zwycizcy midzynarodowych konkursw programistycznych. Moja rola z czasem si oczywicie zmienia. Gdy 11 lat temu druyna UW pierwszy raz wystartowaa w mistrzostwach Europy rodkowej wygrywajc je niejako „z marszu”, to zawodnikw sam wybraem spord swoich wychowankw i sam zajmowaem si wszystkimi sprawami organizacyjnymi. Od tego czasu corocznie awansujemy w trakcie Mistrzostw Europy do wiatowych finaw tych zawodw, ale jest to poprzedzone i konkursami lokalnymi w uczelni, i Mistrzostwami Polski, w ktrych bierze udzia bardzo wiele osb. A gwnymi bohaterami s oczywicie studenci, w wikszoci byli uczestnicy programu Funduszu.

- Ale jak z tego zdolnego narybku wychowuje si zwycizcw? W wielu dziedzinach nawet taki potencja rodzi zupenie przecitne efekty.

- Staram si pomaga tym modym ludziom w rozwoju, staram si mie z nimi dobry kontakt, by dla nich troch drugim ojcem i matk oraz zachcam - take swoim przykadem - do rnych rzeczy przekraczajcych rutyn. Staram si wpoi im zasad, e rwnie w naszym kraju s szanse na rozwj i ciekawe ycie. Trzeba oczywicie wyjeda w wiat, eby zobaczy, co robi inni, ale z pomysami trzeba wraca, poniewa take w Polsce jest wiele szans dla modych zdolnych ludzi.

Rozmawia Andrzej wi

Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje