Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje



ycie akademickie

Senat Rp za gospodark opart na wiedzy

Politycy winni wskazywa, e bez rozwoju nauki, edukacji, innowacyjnoci nie da si rozwiza bardzo zoonych problemw gospodarczych i spoecznych, a naukowcy powinni to swoimi pracami i zaangaowaniem udowadnia.
Zbigniew Kruszewski

 Fot. Stefan Ciechan Wiek XXI oraz wejcie Polski w struktury Unii Europejskiej stwarzaj wielkie wyzwanie dla polityki i rozwoju gospodarczego naszego kraju. Coraz waniejsz spraw staje si jako tego rozwoju. Szamoczemy si w sprawach biecych, w sprawach budetw doranych, dopat, limitw, podczas gdy UE myli o strategii przyszoci, o tym, jak ma by dla swoich spoeczestw i wobec wiata globalnego.

Warto dodana moe by wytworzona przez eksploatacj bogactw naturalnych, przemys ciki albo te przez prace naukowo-badawcze, dziaalno opart na prawach autorskich, prac koncepcyjn, szeroko rozumiane usugi, w tym informatyczne, oraz zaawansowany technologicznie przemys. Rola drugiej grupy dziaa w krajach rozwinitych, w tworzeniu wartoci dodanej szybko ronie. Dziaania te charakteryzuj si tym, e wykorzystuj potencja innowacyjny oraz opieraj si na intensywnym zastosowaniu wiedzy.

Dziedziny ycia spoecznego i gospodarczego oparte na wiedzy nie tylko zaspokajaj wane potrzeby ludzi, ale przede wszystkim same kreuj potrzeby. Przepustk do rozwoju w XXI wieku dla poszczeglnych ludzi, pastw i spoeczestw jest tylko kapita intelektualny i kreacja moliwoci umysu ludzkiego. W obecnym wieku z nauk moe by lepiej lub gorzej, ale bez wiedzy i nauki moe by tylko gorzej. Kraje, ktre jako pierwsze dostrzegy konieczno popierania innowacji, przedsibiorczoci oraz rozwoju wiedzy przoduj na wiecie.

W raporcie Instytutu Bada nad Demokracj i Przedsibiorstwem Prywatnym Bariery rozwoju dziedzin opartych na wiedzy w Europie Centralnej czytamy: precedensem s Stany Zjednoczone Ameryki Pnocnej, w ktrych poparcie dla wiedzy jest jednym z zasadniczych imperatyww dziaania pastwa. Europa, Japonia oraz inne kraje, ktre zdobyy swoj pozycj dziki osigniciom naukowym, technicznym oraz przemysowym, nigdy tak silnie nie przewartocioway swojej polityki, nie nakieroway jej tak na wspieranie rozwoju wiedzy jak USA.

Unia Europejska podja wysiek, aby to zmieni, przyjmujc w 2000 roku Agend Lizbosk, ktrej gwnym celem jest uczynienie z UE do 2010 roku najbardziej konkurencyjnej, dynamicznej, opartej na wiedzy gospodarki wiata. Dzi ju wiadomo, e Unia nie bdzie w stanie dogoni w zaoonym terminie Stanw Zjednoczonych i szereg zaoe Strategii Lizboskiej nie bdzie w peni zrealizowanych. Kluczowy wskanik gospodarki, tempo wzrostu wydajnoci pracy, rs w Unii w latach 1999-2003 zaledwie o 0,7 proc. rocznie, podczas gdy w USA o 1,8 proc. Od szczytu w Lizbonie wyrs ponadto UE nowy, bardzo dynamiczny konkurent - Azja Wschodnia z Chinami i Indiami na czele.

Obniamy redni

Polska wesza 1 maja br. do struktur UE w niezwykle zej kondycji politycznej, ekonomicznej i spoecznej. Jednoczenie, co wspomniano wczeniej, sama Unia znajduje si w nie najlepszej kondycji ekonomicznej i spoecznej. Rnica polega jednak na tym, e punktem odniesienia dla Polski jest poziom ekonomiczny i cywilizacyjny „starej” Unii, a dla Unii poziom rozwoju USA i Kanady z jednej strony i Japonii, Tajwanu, Singapuru z drugiej.

W warunkach Polski samo poparcie Strategii Lizboskiej ju nie wystarcza. Ogrom zaniedba i bdw w ostatnim 15-leciu w stosunku do edukacji, nauki i rozwoju nowoczesnego przemysu jest tak wielki, e dzisiaj ju wiadomo, i nie jestemy w stanie do 2010 roku zrealizowa Strategii Lizboskiej, zakadajcej m.in. przeznaczenie na nauk 3 proc. PKB. Polskie nakady na nauk bd obnia istotnie redni w Unii. Ponadto spadek konkurencyjnoci gospodarki polskiej obnia redni „nowej” UE.

Wszystkie ekipy rzdowe w Polsce przyczyniy si do tego. Jak mwi w wywiadzie z 29 lipca prof. Andrzej Kajetan Wrblewski: to si zaczo od reformy Balcerowicza, ktry na pocztku lat 90. doszed do wniosku, e nauka nie jest wana (...) w 1990 r. obci o poow nakady na nauk. Musimy sobie jednak zda spraw, e bez zwikszenia rodkw na badania naukowe i rozwj kraj nasz bdzie na obrzeach cywilizowanego wiata, bdzie przysowiow „kul u nogi” caej „nowej” Unii Europejskiej. I moe jeszcze raz sowa wypowiedziane przez prof. A.K. Wrblewskiego w tym samym wywiadzie: Przykadem niech bdzie Finlandia. 30 lat temu by to zacofany kraj. Jak mwiono, kraj niepimiennych drwali. W wiatowej nauce Finowie praktycznie nie istnieli. wier wieku temu doszli jednak do wniosku, e jeli nie postawi na nauk i technologi, to przepadn. Dzi s potg naukow i gospodarcz - podbijaj wiat swoimi produktami high-tech.

Naley wic postawi pytanie, czy polska nauka i polscy naukowcy s w stanie poprawi stan naszej gospodarki? Odpowied, z okazji XXIII Kongresu Technikw Polskich, za prof. Bogdanem Marcicem („Przegld Techniczny” z 18.06.2002): Oczywicie tak, ale w cisym wspdziaaniu z innymi sferami dziaalnoci publicznej, zwizanymi z praktyk gospodarcz. Do tego jednak jest potrzebne przyjcie nowej filozofii odnonie do roli nauki i postpu technicznego we wzrocie gospodarczym kraju. Zaakceptowanie jej nie tylko wrd uczonych i spoeczestwa, ale przede wszystkim przez decydentw - posw, senatorw i rzd.

Innowacyjno to standard

Senat Rzeczypospolitej Polskiej, rozumiejc potrzeby rozwoju nauki i konieczno podnoszenia poziomu innowacyjnoci gospodarki polskiej, na 68. posiedzeniu w dniach 10-12 sierpnia br. przyj jednogonie, przy obecnoci 89 senatorw, uchwa w sprawie wspierania i wykorzystywania prac naukowo-badawczych i wdroeniowych w gospodarce. Inicjatorem uchway bya senacka Komisja Nauki, Edukacji i Sportu. Inicjatywa ta, zgodnie z procedur legislacyjn, zostaa poparta na wsplnym posiedzeniu Komisji Gospodarki i Finansw Publicznych oraz komisj ustawodawstwa i Praworzdnoci.

Konieczno powstania takiej uchway zrodzia si m.in. podczas spotkania obywatelskiego 15 listopada 2004 roku w Zamku Ksit Mazowieckich w Pocku. W spotkaniu tym brali udzia przedstawiciele parlamentu, Polskiej Akademii Nauk, uczelni Mazowsza i ziemi dzkiej, rzdu, samorzdw wojewdztw i lokalnych przedsibiorcw. Efektem tego spotkania bya deklaracja, a nastpnie koncepcja utworzenia na trzech filarach, Warszawie, odzi i Pocku, Centralnego Okrgu Wiedzy, Edukacji, Nauki, Wysokich Technik i Technologii. Dzi bardzo ju s zaawansowane prace Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN i lokalnych wadz samorzdowych przy tworzeniu Pockiego Parku Przemysowo-Technologicznego, ktry ma by elementem szerszego programu budowy Centralnego Okrgu. Misj Parku jest stworzenie oraz trway rozwj w Pocku liczcego si w Europie orodka, zorientowanego na kreowanie i wspomaganie procesw gospodarczych opartych na nowoczesnych technologiach, innowacyjnych projektach naukowo-badawczych oraz edukacji, zapewniajcego jego lokatorom dogodne warunki prowadzenia biznesu oraz rozwoju i komercjalizacji nowych technologii prowadzcych do systematycznego zwikszania innowacyjnoci i konkurencyjnoci produktw i usug dostosowanych do trendw rynkowych. Tworzenie tego rodzaju przedsiwzicia napotyka jednak na szereg rnego rodzaju barier: organizacyjnych, legislacyjnych, finansowych itd.

Uchwaa przyjta przez Senat w sprawie wspierania i wykorzystania prac naukowo-badawczych i wdroeniowych w gospodarce winna by pomocna przy tworzeniu tego rodzaju regionalnych okrgw wiedzy. Ma ona rwnie na celu zwrcenie uwagi politykom, naukowcom, a przede wszystkim nam - Polkom i Polakom, e bez radykalnej zmiany podejcia do edukacji, nauki, innowacyjnoci, bez zmiany finansowania, bez zmiany naszego mylenia o priorytetach oraz spoecznego przyzwolenia, nie mamy co myle o szybkim rozwoju gospodarki, o zmniejszaniu bezrobocia i o likwidacji innych utrudnie, z ktrymi boryka si nasze spoeczestwo.

Nie tylko w krajach rozwinitych ju dzisiaj standardem mylowym jest szeroko rozumiana innowacyjno. Jest ona gwnym czynnikiem rozwoju. Jest gwnym czynnikiem walki z bezrobociem - ta wiadomo musi si sta powszechna rwnie w naszym kraju.

Fundusze strukturalne Unii Europejskiej, fundusze offsetowe, fundusze z prywatyzacji przedsibiorstw musz by uyte gwnie po to, aby dokona przeomu w innowacyjnoci i konkurencyjnoci gospodarki polskiej, przez wiedz, edukacj i utylitarne badania naukowe. Taki rozwj gospodarki narodowej spowoduje jej konkurencyjno w Europie i na wiecie, przyczyni si do radykalnego zwikszenia zasobw pracy w Polsce.

Niezawodny transfer

W uchwale (cao ogoszona w Dzienniku Urzdowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Rzdowy”) zapisano m.in.: Senat Rzeczypospolitej Polskiej stwierdza, e Rzeczpospolita Polska stoi przed koniecznoci opracowania i wdroenia narodowego systemu innowacji i wczenia si w proces transferu wynikw prac naukowo-badawczych do przedsiwzi gospodarczych poddawanych coraz wikszej konkurencji. Wyniki dotychczasowych dziaa w zakresie tego transferu s niezadowalajce. wiadczy o tym dobitnie bardzo niski - okoo 3 proc., przecitnie sze razy mniej ni w „starych” krajach Unii Europejskiej - udzia wyrobw zaawansowanych technologii w sprzeday produkcji polskiego przemysu.

Niezbdne jest stworzenie takich mechanizmw i warunkw finansowo-ekonomicznych, ktre zapewni niezawodny transfer wiedzy oraz technologii do przemysu. Wrd nich naley uwzgldni odpowiednie przygotowanie organizacyjno-prawne do tworzenia i rozwijania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej obszarw innowacyjnoci, wiedzy oraz zaawansowanych technik i technologii. Obszary te bd si mogy sta miejscami wsppracy podmiotw gospodarczych, finansowych i naukowych, a take stan si miejscem wymiany informacji o potrzebach i moliwociach przemysu oraz o przygotowaniu nauki w zakresie zabezpieczenia tych potrzeb. Bd one partnerami dla funkcjonujcych podobnych regionw w krajach Unii Europejskiej. Zaktywizuj idc w tym kierunku dziaalno samorzdw lokalnych.

Senat Rzeczypospolitej Polskiej widzi piln potrzeb dokonania takich zmian w polskim ustawodawstwie, ktre pozwol na bezporednie zaliczanie w koszty funkcjonowania przedsibiorstw dziaalnoci innowacyjnej i naukowo-badawczej.

Senat Rzeczypospolitej Polskiej krytycznie ocenia niski udzia rodkw finansowych kierowanych z budetu pastwa na rozwj nauki. Nakady budetowe na badania i rozwj powinny by traktowane jako czynnik sprawczy rozwoju kraju. Brak jest rwnie efektywnego systemu motywacyjnego, skaniajcego rodowiska naukowe do pracy na rzecz gospodarki.

Senat Rzeczypospolitej Polskiej zwraca si do Rady Ministrw o przedstawienie do dnia 1 padziernika 2004 roku programu na rzecz przyspieszenia i ujednolicenia dziaa, majcych na celu wykorzystanie prac naukowo-badawczych i zintensyfikowanie wdroe w gospodarce. Chodzi w szczeglnoci o utworzenie realnego programu o charakterze systemowym, podwyszajcego systematycznie poziom nowoczesnoci wyrobw przemysowych i usug. Zobowizuje si Rad Ministrw do przedstawienia programu osignicia poziomu finansowania nauki na poziomie 3 proc. PKB do 2010 roku. Program ten stanie si przedmiotem odrbnej debaty senackiej.

Jak wynika z ostatniego przytoczonego zdania przewiduje si szerok debat senack nad programem dziaa.

Naley podkreli, e w czasie debaty senackiej nie zabrako gosw krytycznych na temat potrzeby takiej uchway w kontekcie jej skutecznoci. Odpowiedzi jednak udzielono ju w czasie debaty. Nikt nie mia wtpliwoci co do potrzeby takiej uchway, natomiast postawiono pytania, co naley uczyni, aby bya skuteczn, jak oddziaywa, jak wywiera presj na rzd, sejm czy te kolejne rzdy i sejmy, aby postanowienia tego typu uchway czy sugestie byy wykonywane.

Nauka w konfrontacji z rzeczywistoci wiata polityki, strategii budetu, bezrobocia, biedy, legislacji czsto jest bezbronna. To wanie politycy winni wskazywa, e bez rozwoju nauki, edukacji, innowacyjnoci nie da si rozwiza bardzo zoonych problemw gospodarczych i spoecznych, a naukowcy powinni to swoimi pracami i zaangaowaniem udowadnia.

Polsce bardzo potrzebna jest promocja wysiku umysu ludzkiego, promocja od przedszkola poczynajc, a na studiach podyplomowych, doktoranckich, zespoach badawczych koczc.

Dr hab. in. Zbigniew Kruszewski, senator RP, jest kanclerzem Szkoy Wyszej im. Pawa Wodkowica w Pocku i prezesem Towarzystwa Naukowego Pockiego.

Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje