Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje



Kartki z dziejw nauki w Polsce (56)

Uniwersalny wzr

Piotr H?bner

Akademickie prawo wykadania - veniam docendi - byo nie tylko etapem na drodze awansu uczelnianego, ale i barier przed nieudacznikami czy niegodziwcami. rodowisko uczelniane, a nie zewntrzne ciao urzdowe, dbao, by kooptowany nie odbiega od wzoru ju funkcjonujcego, a dzieo jego i umiejtnoci byy odpowiednie.

Ubiega si o to prawo w XIX wieku mogli kandydaci do stanowiska docenta prywatnego - nie byo to zatrudnienie gwarantowane etapem, lecz „przypuszczenie” do wykadw „w sali uniwersyteckiej”. Kandydaci starali si o upowanienie do nauczania pewnego przedmiotu w caej rozcigoci lub jego wikszego zakresu, ktry mona by uwaa za cao w sobie zamknit, a nie dowolnie oznaczon. Cytowane rozporzdzenie wiedeskiego Ministerstwa Wyzna i Owiecenia z 11 lutego 1888 roku ustalao, e kandydat stajcy przed dan Rad Wydziau musia uprzednio uzyska doktorat w wydziale, do ktrego jego przedmiot naley i ogosi drukiem dzieo lub wiksz rozpraw omawiajc wedug metody naukowej zagadnienie z zakresu tej umiejtnoci, do ktrej kandydat zamierza si habilitowa. Speniajc te warunki przedstawia Radzie curriculum vitae, w szczeglnoci bieg swoich nauk od skoczenia uniwersytetu (minimum dwa lata do wystpienia z wnioskiem o habilitacj). Do tego mia doda dokadne wyuszczenie, w jaki sposb kandydat urzdzi zamierza swoje wykady (program odczytw), a jeli przedmiot wymaga dowiadcze, mia owiadczy, w jaki sposb zamierza stara si o potrzebne rodki naukowe, a wzgldnie o potrzebny materia.

Ju na tym etapie podanie kandydata Rada odrzucaa, gdy ten nie zoy dowodu powyszym wymaganiom odpowiadajcego, a take gdy grono profesorw uzna, e przedmiot zamierzonych odczytw nie naley do wydziau, bd z innej przyczyny, lecej w osobistoci kandydata. To ostatnie obejmowao kwestie charakterologiczne i etyczne.

Kolejnym krokiem na drodze habilitacji byo wyznaczenie spord profesorw wydziau fachowych referentw do zbadania rozprawy habilitacyjnej, w szczeglnoci - czy ma odpowiedni „warto naukow”. Tu moga Rada podj uchwa zamykajc postpowanie. Uchwaa za wnioskiem prowadzia do colloquium w formie naukowej dyskusji oraz do „odczytu prbnego” - poprzez wybr jednego z trzech tematw zgoszonych przez kandydata. Kady z profesorw wydziau mg bra udzia w dyskusji, referenci musieli. Zastrzegano przy tym, e colloquium nie ma ogranicza si do tematu rozprawy naukowej, lecz biorc jej tre za punkt wyjcia, obj niem naley ca dziedzin umiejtnoci, o ktrej kandydat zamierza miewa wykady. Terminy colloquium i wykadu prbnego musiay by rozbiene. Wykadu suchao szersze grono - „wszyscy profesorowie i docenci uniwersytetu”, a nawet doproszone przez Rad inne osoby. Po wykadzie Rada pobejmowaa uchwa nadajc, albo nie, upowanienie do nauczania, co zatwierdza minister.

Przewidywano odstpstwa od tych wymogw: minister na wniosek wydziau mg dopuci do habilitacji kandydata bez doktoratu, a gdy kandydoway znakomite powagi naukowe, grono profesorw poprzesta moe na przedstawieniu dzie naukowych, nie dajc colloquium i wykadu prbnego. Od tego wykadu mona byo uwolni take kandydata, ktrego zdolno do wykadania ustnie nie podlega ju wtpliwoci.

Rozszerzenie upowanienia „na wikszy obrb” wymagao nowej uchway Rady i zatwierdzenia przez ministra. Prawa nadane obowizyway tylko w tym przedmiocie, do ktrego si habilitowa i tylko na tym wydziale, w ktrym udowodni swoje uzdolnienie dany kandydat. Upowanienie wygasao, gdy docent nie zapowiada odczytw przez cztery procza lub gdy sta siedzib przeniesie poza obrb siedziby uniwersytetu w takich okolicznociach, e nie mona si spodziewa, aby miewa wykady regularnie. Wygasao te upowanienie, gdy docent wykady zapowiada, lecz ich w rzeczywistoci nie miewa. Odzyskanie utraconych praw wymagao naprawy uchybie, co stwierdzi miaa uchwaa Rady zatwierdzona przez ministra.

Cao tych regulacji tworzya uniwersalny wzr, ktry powinien dzi by uznawany. Kade odstpstwo od ustalonych historycznie wymogw nie suy nauce i studentom. Ustawowe odstpstwa i yciowe nastpstwa atwo zauway.

Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje