Wesprzeć innowacyjność

Prezydium Rady Głównej spotkało się 23 września. Podjęta została uchwała w sprawie projektu rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu w sprawie warunków i trybu organizowania, przeprowadzania i odbywania studiów doktoranckich oraz przyznawania i zwrotu stypendiów doktoranckich. Odnosząc się przychylnie do projektu, sygnalizujemy potrzebę zmian i uzupełnień. Przychylając się do idei przyznawania stypendiów doktoranckich na okresy roczne, sugerujemy odstąpienie od wymogu ich zwrotu. Proponowana jest dalej modyfikacja kryteriów przyznawania tych stypendiów i powiązanie ich z wymogiem prowadzenia zajęć dydaktycznych. Zwrócono uwagę, że ani w ustawie ani projekcie rozporządzenia nie ma wzmianki o źródłach finansowych stypendiów doktoranckich. Wreszcie, sugerowana jest potrzeba jasnego określenia relacji doktorant - promotor - kierownik studium doktoranckiego - dziekan - rektor. To oczekiwane przez środowisko akademickie rozporządzenie jest ważne wobec dynamicznie rozwijającego się kształcenia na poziomie doktoranckim. Opiniując pozytywnie projekt innego rozporządzenia w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych sugerujemy, podobnie jak wyżej, odstąpienie od ich zwrotu, motywując to tym, że są one formą nagrody. Faktem też jest, że naukowe stypendia studenckie i inne stypendia są bezzwrotne.

Niepochlebne opinie zebrał projekt ustawy o wspieraniu działalności innowacyjnej, jaki wpłynął z Ministerstwa Gospodarki i Pracy. Negatywna opinia uzasadniana jest brakiem odniesienia do udziału środowisk akademickich i naukowych w działalności innowacyjnej. Nie ma w projekcie mowy o zachętach finansowych stymulujących innowacyjność, takich jak ulgi podatkowe. Proponowany jest zamiast tego „kredyt technologiczny” oraz możliwość jego częściowej spłaty z podatku VAT. Projekt przewiduje możliwość tworzenia przez przedsiębiorców centrów badawczo-rozwojowych, a nie mówi nic o takiej możliwości w przypadku uczelni. Wspieranie działalności innowacyjnej jest ważnym elementem polityki gospodarczej i naukowej państwa, a tworzenie mechanizmów stymulujących tę działalność jest ze wszech miar wskazane. Jednak obecna wersja projektu ustawy nie rozwiązuje podstawowych problemów i nie rysuje perspektyw szybkiego wdrażania w gospodarce nowych idei, patentów i gotowych rozwiązań technologicznych.

Prezydium Rady upoważniło przewodniczącego do zwrócenie się do senatów UJ, UWr. i UMK w sprawie opinii dotyczącej poselskiego projektu ustawy o utworzeniu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.

Ustawa o finansowaniu nauki stanie się niebawem obowiązującym prawem, o czym mogłem się przekonać uczestnicząc w posiedzeniach sejmowych komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Finansów Publicznych (9 września), a także senackiej Komisji Nauki, Edukacji i Sportu (22 września). Prace nad ustawą trwają kilka lat i dobrze, że dobiegają już końca. Ustawa daje znaczną władzę ministrowi, a ogranicza wpływ na decyzje w sprawach nauki częściowo obieralnym organom kolegialnym. Czy to dobrze, przekonamy się niebawem. Czego możemy sobie życzyć, to odważnych i racjonalnie postępujących ministrów.

Trwają prace nad projektem ustawy „Prawo o szkolnictwie wyższym”. Podkomisja wyłoniona z sejmowej Komisji ENiM energicznie analizuje kolejne artykuły projektu prezydenckiego, który - w drodze głosowania - został uznany za podstawę do dalszej pracy. Do niego są adaptowane niektóre rozwiązania z projektu poselskiego. Dyskusja nad sprawą modelu kariery akademickiej została odłożona. Tempo prac rokuje uchwalenie ustawy w nieodległym terminie.

Posiedzenie Prezydium PAN, w którym uczestniczyłem 8 września, rozpoczęło się wystąpieniem ministra nauki i informatyzacji na temat przyszłorocznego budżetu nauki. Minister uspokajał wzburzone środowiska naukowe i akademickie, zapowiadając utrzymanie finansowania sfery nauki na tegorocznym poziomie.

15 września uczestniczyłem w spotkaniu dziekanów europejskich wydziałów teologii, w ramach VII Kongresu Teologów Polskich, zorganizowanego przez Katolicki Uniwersytet Lubelski. Omówiłem regulacje prawne obu sfer. Serdeczne przyjęcie, którego doznałem oraz żywa dyskusja dobrze prognozują przyszłej współpracy.

Uczestnicząc w Seminarium Zespołu Bolońskiego KRASP (20-21 września) w Politechnice Wrocławskiej, przedstawiłem kwestie „dwustopniowości - trójstopniowości kształcenia akademickiego” w świetle aktualnych oraz przewidywanych regulacji prawnych w tym zakresie. Wielowątkowa dyskusja oraz wypracowane przez uczestników stanowisko wnoszą dalszy wkład w rozwój naszego szkolnictwa wyższego.

Zaproszony przez Ministerstwo Kultury uczestniczyłem (28 września) w spotkaniu rektorów i dyrektorów administracyjnych uczelni artystycznych. Wielowątkowa i żywa dyskusja uwidoczniła specyfikę wyższego szkolnictwa artystycznego, a jednocześnie brak prawnego usytuowania finansowania działalności twórczej wspomagającej proces kształcenia.

Na konferencji inaugurującej program Erasmus Mundus zorganizowanej przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji przedstawiłem (29 września) zagadnienia dotyczące „możliwości prowadzenia wspólnych studiów oraz studiów w językach obcych w świetle prawodawstwa polskiego”.