)
Po pierwsze, mamy wysoki poziom ksztacenia w wikszoci polskich uczelni, wyszy ni w przewaajcej liczbie uczelni w Europie Zachodniej. Stwierdzam to na podstawie wasnych dowiadcze i opinii nauczycieli akademickich z uczelni zagranicznych, z ktrymi uczelnia nasza miaa zaszczyt wsppracowa. W midzynarodowych przedsiwziciach edukacyjnych, w grupach studenckich zoonych z Niemcw, Holendrw, Anglikw i Polakw najlepsze wyniki osigaa zawsze polska modzie, zdecydowanie lepiej i wszechstronniej przygotowana do wsplnych zaj, szczeglnie w zakresie teoretycznym.
Po drugie, tradycja akademicka i krytykowany czsto konserwatyzm polskich uczelni wyszych. Tradycja tworzca specyficzn atmosfer studiw, wykadw, sesji egzaminacyjnych, egzaminw dyplomowych, publicznych obron rozpraw doktorskich. Tradycja, ktrej zazdroszcz nam uczelnie zagraniczne. Konserwatyzm wynikajcy z pielgnowanych i utrwalanych procedur dydaktycznych, rytmu studiw, a take uroczystych akcentw w yciu rodowisk akademickich - tego take nam zazdroszcz.
Po trzecie, zachowywana cigle w polskich uczelniach dyscyplina w procesie edukacyjnym i w yciu akademickim. Wci jeszcze radzimy sobie niele np. z powszechn w uczelniach europejskich plag narkomanii modziey.
Po czwarte, potencjalne moliwoci rozwojowe szkolnictwa wyszego. Polskie uczelnie s silne, potrafi umiejtnie przeksztaca si i dostosowywa do potrzeb. No i znajduj si w piknym kraju, ktry warto pozna. Polskie uczelnie mog wykorzysta swoj europejsk szans, jeeli zdoaj skutecznie zaprosi na studia europejsk modzie. Konieczne jest te przygotowanie wykadowcw do prowadzenia zaj w jzyku angielskim oraz przetumaczenie i wydrukowanie odpowiednich materiaw dydaktycznych. Realizacj projektw europejskiej ekspansji mona rozpocz od wsplnych przedsiwzi edukacyjnych, studiw organizowanych wsplnie z partnerskimi uczelniami z Europy. Warto sprbowa.
UE stwarza rwnie zagroenia dla polskiego szkolnictwa wyszego. Uczelnie niepastwowe i skomercjalizowane w znacznym stopniu uczelnie pastwowe zachowuj dobr kondycj dziki ogromnej liczbie studentw wnoszcych opaty za studia. Tymczasem uczelnie zagraniczne oferuj polskiej modziey atrakcyjne studia bezpatne. Ta oferta bdzie si poszerzaa i znaczna cz polskiej modziey wyjedzie na studia za granic. Liczba kandydatw na krajowe studia moe zmniejszy si znaczco i bardzo szybko. Bdzie tak rwnie z powodu nadchodzcego niu demograficznego. Skutkiem spadku liczby studentw bdzie bardzo powany spadek dochodw uczelni.
Spadek dochodw wymusi ograniczenie kosztw. atwo bdzie ograniczy inwestycje zawieszajc ich realizacj lub rezygnujc z wykonania projektw inwestycyjnych. Znacznie trudniej bdzie ograniczy wydatki na wynagrodzenia pracownikw uczelni. Przepisy prawa pracy uatwiaj w Polsce zawarcie umw o prac i znakomicie komplikuj ich rozwizanie. Najtrudniej bdzie rozwiza zawarte wczeniej umowy najmu budynkw i pomieszcze np. w filiach i w zamiejscowych orodkach edukacyjnych.
W perspektywie nadchodzcych z pewnoci kopotw ekonomicznych uczelni warto ju dzi pomyle o racjonalizacji wydatkw w kadej polskiej uczelni. Warto ju dzi zrestrukturyzowa zatrudnienie, zweryfikowa programy inwestycyjne i zrewidowa zawarte wczeniej umowy tworzce stae koszty uczelni. le zarzdzanym uczelniom zagrozi ju niedugo bankructwo, a uczelniom najwikszym rozpad na mniejsze struktury, atwiejsze do zarzdzania w zgodzie z prawami ekonomii. Twierdz tak w oparciu o przykady z Europy Zachodniej, gdzie podobna sytuacja miaa miejsce 10 lat temu.
Powan grup problemw, wynikajcych porednio z naszego wstpienia do UE, stworzy finansowanie bada naukowych w polskich uczelniach. Bd zmuszone konkurowa o rodki (rwnie te krajowe publiczne) na badania naukowe nie tylko z polskimi, ale i europejskimi orodkami naukowo-badawczymi. W adnym z krajw Europy Zachodniej badania naukowe w uczelniach nie s finansowane wycznie ze rodkw publicznych, ale w znacznym stopniu rwnie ze rodkw prywatnych z gospodarki, z przemysu. Bardzo trudno bdzie uzyska w Polsce zamwienie na badania naukowe z krajowego przemysu, handlu czy sektora bankowego, poniewa dziaaj tam ju w wikszoci zagraniczne koncerny, lokujce zamwienia na badania naukowe we wasnych orodkach naukowo-badawczych, take uczelniach wyszych, z ktrymi wsppracuj od lat.
Bez dodatkowych, prywatnych rodkw finansowych na badania naukowe nie sposb jednak wyobrazi sobie dalszego funkcjonowania i rozwoju rodowisk naukowych w uczelniach w Polsce. Konieczne jest wic poszukiwanie innych rozwiza, nawizywanie wsppracy z zagranicznymi orodkami naukowymi, z uczelniami za granic i podejmowanie wsplnie z nimi prac badawczych umoliwiajcych nawizanie porednich kontaktw take z dziaajcymi w Polsce koncernami i zagranicznymi organizacjami gospodarczymi.
Bez kontaktu z gospodark nie sposb wyobrazi sobie take dalszego rozwoju systemw ksztacenia, ktre w Europie coraz czciej realizowane s przemiennie z praktykami zawodowymi organizowanymi w przedsibiorstwach.
Tymczasem warto uwiadomi sobie pozycj, z ktrej rozpoczynamy europejskie konkurowanie. To nieprawda, e polskie wysze uczelnie nale do wiatowej czwartej ligi. Po prostu nie potrafimy posugiwa si wspczesnymi narzdziami promocji, nie rozumiemy znaczenia poj ranking i rating. Musimy si tym profesjonalnie zaj i wwczas szybko zajmiemy czoowe miejsca na znaczcych listach rankingowych uczelni wyszych wiata.
Polska moe sta si wanym orodkiem akademickim Europy. Gboko w to wierz.