)
Kwartalnik „Nauka” ukazuje si teraz pod now redakcj (Jerzy Brzeziski - redaktor naczelny) i w nowej szacie graficznej. Nr 2/04 przynosi m.in. dwa artykuy o komrkach macierzystych. Krystyna Domaska-Janik pisze o wykorzystaniu komrek macierzystych w leczeniu chorb centralnego ukadu nerwowego. Okazuje si, e wykorzystywano w tym celu gwnie komrki macierzyste somatyczne, a nie zarodkowe, ze wzgldu na wiksze bezpieczestwo biologiczne uycia tych pierwszych i zagroenie nowotworowe, jakie niesie uycie tych drugich. Autorka referuje wyniki bada uycia komrek macierzystych w chorobach Parkinsona, Huntingtona, Alzheimera, w stwardnieniu rozsianym, udarze mzgu i innych.
Etyczne aspekty wykorzystania komrek macierzystych omawia Barbara Chyrowicz. Pisze o pomieszaniu dziedzin i kompetencji: Nieprzestrzeganie granic kompetencji prowadzi do tego, e filozof chce decydowa, kiedy nastpuje moment poczcia, biolog arbitralnie stwierdza, na jakim etapie morfogenezy pojawia si osoba ludzka, a prawnik roci sobie prawa do ustalenia porzdku normatywnego. Autorka apeluje te o to, by nie nadawa charakteru religijnego sporom, ktre dotycz norm uniwersalnych. Waciw paszczyzn prowadzenia sporw na temat moralnej dopuszczalnoci ingerencji biomedycznych jest etyka - przypomina Barbara Chyrowicz. Do biologii naley odpowied na pytanie, jak si ma zarodek do powstaego ze osobnika dorosego. Filozofia za stara si rozwiza problem racji, dla ktrych czowiek miaby posiada szczeglny, osobowy status. Problem normatywnego statusu zarodka nie jest przy tym jedynym, druga kwestia to moliwo powicenia ycia zarodkw o i tak ju przesdzonym losie dla sukcesu w opracowaniu terapii.
Polski, ktra nie ma regulacji prawnych w tej kwestii, nie sta na badania nad komrkami macierzystymi. Problemem jest za to udzia Polski w ich ewentualnym wspfinansowaniu w ramach UE oraz udzia polskich uczonych w badaniach za granic. Czeka nas jeszcze duga i burzliwa debata o komrkach macierzystych - powiada autorka.
(fig)
)
Jaki bdzie kierunek rozwoju Politechniki Koszaliskiej w najbliszych latach? To pierwsze z pyta, jakie postawiono prof. dr. bab. in. Tomaszowi Heesemu, prorektorowi ds. nauczania tej uczelni, w wywiadzie publikowanym w „Na temat”, pimie Politechniki Koszaliskiej (nr 2/04).
Rozwj uczelni wyszej uwarunkowany jest dwoma podstawowymi parametrami, a mianowicie kadr nauczycielsk i studentami. Jest on efektem kilku zdarze, ktre w danym momencie w cywilizacji ludzkoci maj miejsce - uwaa prof. Heese. Istotn rol odgrywaj tutaj potrzeby ludzkoci generowane przez poszczeglne pokolenia oraz moliwoci odtwrcze, czyli wytwarzanie nowych materiaw i technologii czy te nowych sposobw pojmowania rzeczywistoci. Gdybym mia dzi odpowiedzie na to pytanie, w jakim kierunku pody nasza uczelnia, to odpowiem, e na pewno pody w tym kierunku, w ktrym rozwija si cywilizacja. Myl, e wkrtce pojawi si bardzo due zapotrzebowanie na studentw uczelni technicznych, na ich wyksztacenie i umiejtnoci czce techniki wytwarzania w poczeniu z programowaniem i przetwarzaniem informacji. Taki pracownik wysoko wykwalifikowany moe w najbliszym czasie by bardzo poszukiwany na rynku europejskim oraz wiatowym.
)
Zmiany systemu oceny i kwalifikacji kandydatw do stopni naukowych to wiodcy temat rozmowy z prof. dr. hab. Markiem Woniewskim, prorektorem ds. nauki i wsppracy z zagranic AWF we Wrocawiu. Publikuje j „ycie Akademickie”, pismo Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocawiu (nr 100/04).
Od kilku lat w nauce daje si zauway tzw. kwantyfikacja, czyli przeliczanie ilociowego dorobku naukowego na jakociowy. Opracowane przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji - Komitet Bada Naukowych kryteria stosowane s do oceny uczelni i jej poszczeglnych wydziaw. Najistotniejszy w ocenie jest dorobek naukowy w notowanych w polskich i midzynarodowych bazach danych czasopismach. Mamy pewien problem z baz Sport-Discus, najwiksz baz prac o kulturze fizycznej, ktrej nie uwzgldnia KBN w ocenie dorobku naukowego. Sport-Discus zawiera bardzo duo wanych czasopism, take z „listy filadelfijskiej”, np. „American Journal of Sport Medicine”, „Biology of Sport”, „Gait and Posture”, „Journal of Applied Sport Psychology”. I dlatego staramy si, aby ta baza danych bya take uwzgldniana w dorobku naukowym - mwi prof. Woniewski. Sporn pozostaje te kwestia przeliczania na punkty monografii i podrcznikw, co wynika z rnej interpretacji definicji tych terminw. Szczeglny problem wie si z okreleniem monografii, bowiem nie ma jednoznacznej opinii, czy dana praca moe zosta zaliczona do monografii, czy te nie. „Encyklopedia Powszechna PWN” podaje, i monografia to praca naukowa powicona jednemu zagadnieniu, dziaowi nauki, epoce, postaci, omawiajca szczegowo dany przedmiot, sumujca istniejc o nim wiedz. Natomiast wedug KBN, jest to powane, wielostronicowe opracowanie naukowe, opublikowane jako druk zwarty lub odrbny tom czasopisma naukowego, bdce twrczym i caociowym przedstawieniem jednego i okrelonego zagadnienia. Monografia powinna zawiera albo nowe dla nauki obserwacje, dokonane przez autora lub autorw, albo nowe oryginalne koncepcje teoretyczne, przedstawione na tle dotychczasowego stanu wiedzy w omawianej dziedzinie. Bardzo klarownymi przykadami monografii s tzw. monografie habilitacyjne, natomiast ju pewne wtpliwoci budzi moe zakwalifikowanie jako monografii zbioru prac dotyczcych jednego problemu, nie stanowicych jednak jednego zwartego materiau. Dotyczy to m.in. materiaw konferencyjnych, publikowanych w formie monografii, czyli zbioru prac na okrelony temat, stanowicych jej poszczeglne rozdziay.
)
Rozmow z komendantem-rektorem Wojskowej Akademii Technicznej gen. bryg. prof. dr. hab. in. Bogusawem Smlskim, zamieszcza na swych amach „Gos Akademicki”, pismo WAT (nr 3/04).
Zdaniem penicego od ponad roku funkcj komendanta-rektora, podstawowym atutem WAT jest jej kadra: znakomici nauczyciele akademiccy, wybitne zespoy badawcze, a take baza dydaktyczna - wietnie wyposaone laboratoria. Wszystko to czyni z WAT zarwno renomowan uczelni, jak i znany - w Europie i na wiecie - orodek naukowo-badawczy. Wystarczy powiedzie, e osignicia naszych zespow naukowo-badawczych zdominoway tegoroczn XI Gied Wynalazkw. Z 37 prac wyrnionych pamitkowym pucharem ufundowanym przez ministra nauki prof. Michaa Kleibera, 8 odebrali przedstawiciele WAT. To wynik bez precedensu. Take w Brukseli, w Kwaterze Gwnej NATO, opracowania WAT z zakresu obrony przed terroryzmem zostay wybrane spord ofert 165 wiatowych firm - podkrela gen. Smlski. W prowadzonych kadego roku rankingach wyszych uczelni WAT stale zajmuje wysok pozycj. W tegorocznym rankingu polskich uczelni uprawiajcych kierunki high-tech (informatyka, elektronika, inynieria materiaowa) zajlimy wysokie, czwarte miejsce. W rankingach zarobkw inynierw absolwenci Akademii pracujcy poza MON znajduj si na pierwszym lub drugim miejscu w kraju.
(ami)