Zabawa w przedszkole

Myślę, że każde dziecko wie, w jaki sposób windować się w hierarchii społecznej. Tego uczy już przedszkole, a pani nie przeszkadza. Na kolegę, który zawadza, wystarczy złożyć donos. Obecnie nie działa już donos polityczny, ale nie szkodzi, zostało mnóstwo innych typów donosów, można przebierać jak w ulęgałkach. Donosy przedszkolne są w miarę bezpieczne, mają swoją specyficzną nazwę, „skarżenie”, i uchodzą na sucho, tym bardziej że dorośli mają kłopoty z ich klasyfikacją. Wszystko jedno, czy są oparte na kłamstwie, czy chęci zapobieżenia złu. Wystarczy nadać donosowi cechy poprawności społecznej i przedszkolanka jest w kropce. Jeśli Franek ukradł Jasiowi pisak, to Jasio doskonale wie, że nie należy wołać: „Franek zabrał mi flamaster!”, ale: „Franek maże flamastrem po ścianach”. Pani zrozumie, że krzywda dzieje się dobru ogólnemu, a nie Jasiowi, i na pewno da Frankowi po łapach, a przy okazji każe zwrócić rzecz Jasiowi. Jeśli tak, to prawdziwy cel donosu, odzyskanie własności, zostanie osiągnięty. Jasio zapamięta: jeśli chcesz walczyć o swoje, to udawaj, że walczysz o cudze.

Jasio jednak wyrośnie i zauważy, że kradzież pisaka w biurze wywoła u szefa wzruszenie ramionami, bo złodziej nie jest już dzieckiem, nie będzie mazał po ścianach. Ale nauka nie poszła w las. Dorośli, reprezentowani dawniej przez przedszkolankę, tu także nie rozróżniają między prawdą a fałszem. Jak ludzkość stara, system donoszenia jest ten sam i wykorzystuje niezdolność ludzi do rozpoznawania wartości. Stworzono bezduszne przepisy zwane prawem, utrudniające diagnozę intencji sprawców, a rolę wychowawcy odgrywa biurokracja sądowa i trzymanie się litery paragrafów. Rozstrzygnięcia prawnicze, tak zwane oskarżenia i wyroki, dlatego tak często są zaskakujące, że nie czuje się za nimi człowieka. Jeśli ktoś przeskrobie, to jego intencje nie mają wpływu na orzeczenie o winie, co najwyżej na ustalenie jej stopnia. Na tym polega niesprawiedliwość wymiaru sprawiedliwości i nikt nie umie sobie z tym poradzić.

Nikt nie umie naprawić prawa, ale tym chętniej z tej pozornej niedogodności skorzysta. Niezadowolona z zięcia teściowa, zanim złoży na niego donos, uświadomi sobie, że samo złożenie nie grozi żadnymi konsekwencjami, a problem polega tylko na odpowiednim dobraniu pretekstu i treści. Pretekst wymyślić łatwo, poznała go w dzieciństwie, więc napisze, że chodzi o dobro ogólne, w tym wypadku na przykład dzieci, bo to dobrze brzmi. Żeby prokurator nie wzruszył ramionami, trzeba dodać ostrą motywację, koniecznie taką, która jest na topie. W tym wypadku molestowanie, a ściśle pedofilię, bo o tym właśnie prasa pisze najczęściej. Jeszcze pięć lat temu trzeba było posłużyć się biciem dzieci albo piciem alkoholu, ale teraz nie jest to tak modne i byłoby trudniejsze do udokumentowania. Tak, pedofilia to jest to, tym bardziej że nie trzeba jej dowodzić. Już samo to słowo jest wystarczająco oskarżycielskie, żeby zamknąć zięcia na parę tygodni w areszcie (nie będzie mataczył). Przy okazji wyrzucić go z pracy, zniszczyć jego firmę czy coś w tym rodzaju, słowem - załatwić go na amen. Moralnie wszystko jest w porządku, bo niechybnie się okaże, że człowiek jest kryształowy. Zostanie oczyszczony z zarzutów, uniewinniony i zwolniony. Sprawiedliwości stanie się zadość, teściowa będzie miała czyste sumienie, w sumie nic takiego się nie stanie. Ale córeczka już nie będzie miała niepożądanego męża.

Mike Tyson, skazany na więzienie i ogromne odszkodowanie za gwałt, jak wynika z reportaży sądowych, niewątpliwie został sprowokowany. Czy tak trudno było błysnąć obnażonymi udami, żeby dureń dostał chcicy? Nie można wykluczyć, że panienka, która oskarżała, od początku do końca zaplanowała tę prostą grę, wyuczoną w przedszkolu. Zdobyła fortunę, w majestacie prawa odbierając ją tępemu bokserowi. Monika Lewinsky, inna bohaterka mediów, nie dla muzeum latami przechowywała sukienkę ze śladami nasienia prezydenta Clintona. Czekała na odpowiedni moment. Trochę się przeliczyła, ale przynajmniej miała swoje pięć minut i przeszła do historii. To też jest coś.

A jak wyrzucić kogoś ze stanowiska, które chce się samemu objąć? Jak pozbyć się polityka, głosiciela prawd niewygodnych, osoby, która za dużo wie albo choćby zajmuje mieszkanie, na które ma się ochotę? Też donos, i też koniecznie wsparty przez media. Żeby rzecz była skuteczna, również koniecznie motywowany modnym pomysłem, korupcją, rasizmem, nepotyzmem, mobingiem, plagiatem, niegospodarnością czy czymś takim. Czytacz gazet będzie wiedział, jaki moduł wybrać. Dyrektor dużej firmy państwowej zarabia sto tysięcy miesięcznie, ale wystarczy, że się go oskarży o przyjęcie tak zwanej korzyści majątkowej w wysokości głupich pięciu. Wydawałoby się, że to bzdura, ale nie dla prokuratora z marsem na czole. Wielomiesięczny areszt gwarantowany, koniec kariery pewny, pole oczyszczone, a prasa szybko zapomni.

Załatwić można dosłownie każdego, a szczególnie kogoś, kto jest nietuzinkowy, ma poczucie własnej wartości i będzie energicznie się bronić. Im bardziej się potem szarpie, tym bardziej jest podejrzany, każde posunięcie będzie działało na jego niekorzyść. A jeśli się wymyka, to pomogą złaknieni każdej sensacji dziennikarze, znajdą argumenty spoza sprawy, lecz dobijające. Pokażą w telewizji migawkę, przypadkową, ale wieloznaczną, to znaczy wiele mówiącą. Oto bohater skandalu wsiada do drogiego samochodu. Oto stoi w tłumie obok znanego gangstera. Oto trzyma w ręku kartkę papieru (kamera: zbliżenie), być może kopertę z pieniędzmi. Oto całuje na pożegnanie przystojnego chłopca. Oceny rozumowe nie mają tu nic do rzeczy, to jest taka fajna zabawa ku uciesze publiczności.

e-mail: pmuldner@mp.pl