)
Drugi numer kwartalnika „Zagadnienia Naukoznawstwa” (2/160/04) przynosi obszerny zapis dyskusji o ksice Magorzaty Czarnockiej Podmiot poznania a nauka. Refleksja nad kategori podmiotu to jeden z najciekawszych tematw filozoficznych ostatnich lat. Porusza go take filozofia nauki. We wspomnianym spotkaniu, zorganizowanym przez IFiS PAN w styczniu br., wzio udzia wielu przedstawicieli rodowiska filozoficznego. Plon debaty opublikowano, dzielc wypowiedzi na bezporednie polemiki z autork ksiki oraz artykuy poszerzajce i pogbiajce zakres dyskutowanej problematyki.
Pisze Czarnocka: Podmiot poznania pojawia si wprawdzie w filozoficznych rozwaaniach nad nauk, ale odgrywa w niej rol destruktora wiedzy idealnej, niepodanego czynnika zaburzajcego uzyskiwanie wiedzy, generujcego wycznie bdy i defekty. Podmiot nie wystpuje w roli waciwej, to jest tego, kto wiedz tworzy. Autorka zgadza si ze wspczesnymi diagnozami, e nie jest moliwa rehabilitacja kartezjaskiego pojcia podmiotu poznania, jako indywidualnego, rozumowego i wiadomego „ja”. Dowodzi jednak, e porzucenie kategorii podmiotu jest szkodliwe. Czarnocka zanalizowaa konstrukcje podmiotu we wspczesnym ewolucjonizmie (m.in. Popper), behawioryzmie (Rorty), psychoanalizie Fromma i Karen Horney, a take w cognitive science, dochodzc do wniosku, e nie s one wzajemnie konkurencyjne. Na tej podstawie zaproponowaa model podmiotu wielowymiarowego.
Czowiek jest bytem wielowymiarowym. Czysty rozum to kulturowy i filozoficzny mit. W rzeczywistoci rozum jest przemieszany z emocjami, doznaniami estetycznymi i moralnymi, z warstw instynktw, zachowaniami spoecznymi, dziaaniami praktycznymi, funkcjami biologicznymi. Poznanie jest zanurzone w caoci ludzkiej egzystencji. Uczonego nie mona uwaa za czysty rozum, jest on uwikany biologicznie, psychologicznie, spoecznie, dodajmy take: kulturowo.
Polecam dyskusj nad tymi tezami, a szczeglnie tekst Grayny urkowskiej Czy pluralizm jest bliszy naturze?
(fig)
)
Prof. Jerzy Wonicki, prezes Fundacji Rektorw Polskich, wygosi w Uniwersytecie Wrocawskim wykad na temat szans polskiego szkolnictwa wyszego w kontekcie Procesu Boloskiego, doczajc informacje dotyczce prac nad nowym projektem ustawy „Prawo o szkolnictwie wyszym”. Omwienie tego wystpienia zamieszcza „Przegld Uniwersytecki”, pismo informacyjne UWr. (nr 7-8/04).
W kontekcie szans polskiego szkolnictwa wyszego prof. Wonicki mwi o sektorze wiedzy, Procesie Boloskim i wyzwaniach konkurencyjnych w szkolnictwie wyszym w wymiarze europejskim w zakresie nauk o zarzdzaniu i ekonomii (mog powsta filie wiatowych uniwersytetw). Istot zagroe konkurencyjnych upatruje raczej w moliwoci werbowania studentw z Polski na studia w innych krajach.
Profesor przywoa cytat z dokumentu Komisji Wsplnot Europejskich „Rola uniwersytetu w Europie wiedzy” ze stycznia 2003: Europejskie szkolnictwo wysze nie jest wolne od problemw, a uniwersytety w Europie nie s w tej chwili konkurencyjne wobec gwnych partnerw w wiecie, cho s to 900-letnie i ponad 600-letnie uczelnie, o bardzo bogatych tradycjach, ktrych rozwj wyprzedza relacje do PKB. Polski uniwersytet jest bliej poziomu europejskiego ni polski PKB. Europa potrzebuje wysokiej jakoci ksztacenia na poziomie wyszym, by doprowadzi do optymalizacji procesw niezbdnych dla spoeczestwa wiedzy i osign cel sformuowany przez Rad Europejsk w Lizbonie: stworzenia w Europie najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej gospodarki w wiecie, opartej na wiedzy, zdolnej do trwaego wzrostu, tworzcej coraz wiksz liczb miejsc pracy i zapewniajcej wiksz spjno spoeczn.
Zdaniem prof. Wonickiego, wprowadzenie atwo czytelnych stopni i dyplomw moe poprawi zatrudnialno. Naley te wprowadzi dwu- lub trzystopniowy system studiw, bowiem system studiw jednolitych jest elitarny. Wprowadzi trzeba rwnie punktowy system rozliczania osigni studentw (ECTS), by mona je byo transferowa i akumulowa. Takie rozwizanie daje szans na mobilno studentw.
)
Temat pilnych i oczekiwanych zmian w dydaktyce na wydziaach lekarskich podejmuje prof. Jan Tato w artykule Nasi studenci medycyny zasuguj na gbok reform studiw lekarskich, opublikowanym na amach pisma Akademii Medycznej w Warszawie „Medycyna - Dydaktyka - Wychowanie” (nr 5/04).
Profesor tak podsumowuje aktualne kierunki zmian w szkolnictwie wyszym. Wszyscy kwalifikujcy si intelektualnie i moralnie do studiw modzi ludzie bd studiowa; wymogi w czasie studiw bd si zwiksza a do wyrwnania poziomu wiatowego; proces reformy organizacyjnej odbywa si bdzie cigle i z coraz wikszym udziaem modziey; nauk uzna si za jedn z najwaniejszych spoecznie si produkcyjnych; odpowiednio do tego zapewni si uczelniom moliwo penego rozwoju; rozwj caego szkolnictwa bdzie ulega integracji z rozwojem naukowo-kulturowym oraz spoecznym - wiza si bdzie coraz cilej z postpem naukowym i jednoczenie praktyk gospodarczo-spoeczn.
Prof. Tato wiele uwagi powica take formom i organizacji nauczania. Ich obecna, schematyczna formua przeywa kryzys, wynikajcy z niedostosowania do zasadniczego celu ksztacenia, tzn. rozwijania zdolnoci samodzielnego uczenia si i mylenia oraz postpowania w peni zgodnego z potrzebami spoecznymi. Studenci i ich nauczyciele winni zna dokadnie ostateczny cel studiw i poszczeglne ich etapy. Istnieje te konieczno wytworzenia skutecznego systemu przepywu informacji pomidzy organizacjami ksztacenia studentw i spoeczestwa. Ocena spoeczna umiejtnoci lekarza musi stanowi sprzenie zwrotne w kontroli skutecznoci procesu dydaktycznego. Coraz wikszy nacisk naley te ka na integracj pionow przedmiotw, szczeglnie podstawowych i klinicznych oraz chirurgii i chorb wewntrznych. Celowa jest take praca nad ujednoliceniem wymaga i metod egzaminacyjnych w skali uczelni i kraju. Naley pooy nacisk na doskonalenie metod uczenia si, a nie nauczania.
)
Zdaniem Roberta Nowaka, autora artykuu System zarzdzania uczelni wysz, zamieszczonego na amach „Vladislavii”, gazety Wyszej Szkoy Humanistyczno-Ekonomicznej we Wocawku (nr 17/04), pierwszym krokiem przy tworzeniu systemu informatycznego musi by rozpoznanie potrzeb danej instytucji oraz specyficzna analiza struktury obiegu informacji wewntrz niej. Nawet najlepsze systemy, wdroone wczeniej w placwkach o takim samym charakterze dziaalnoci, mog okaza si nieodpowiednie do adaptacji w warunkach innych uczelni. Potencjalnie niewielkie rnice w zasadach ich funkcjonowania mog bowiem wyeliminowa moliwo zastosowania gotowego systemu.
Tak wic, w przypadku zoonych struktur o szczeglnej specyfice obiegu i edycji informacji, bdcych wynikiem trudnych do ujednolicenia w szerszym kontekcie zasad funkcjonowania, najlepszym rozwizaniem jest stworzenie systemu od podstaw, co wie si z uciliwoci etapu testw i wdroe oraz trudnymi do wstpnej oceny kosztami. Jedn z korzyci takiego rozwizania jest swoboda konstrukcji oprogramowania i jego dopasowanie do infrastruktury technicznej danej placwki, platform sprztowych, systemw operacyjnych stacji roboczych, a take szczegowe odzwierciedlenie potrzeb funkcjonalnych uczelni.
(ami)