)
Czym Pochwaa ciekawoci rni si od innych, nielicznych na rodzimym rynku, podrcznikw do filozofii? O oryginalnoci ksiki decyduje przede wszystkim jej konstrukcja, ktra sprawia, e podrcznik ma charakter wielofunkcyjny. W zalenoci od aktualnych potrzeb ucznia i nauczyciela, ksik mona traktowa jako zacht do filozofii, podrcznik do wprowadzenia do filozofii, sownik podstawowych poj i problemw filozoficznych lub antologi tekstw klasykw filozofii. Pochwaa ciekawoci nie powiela, chybionego w ponadgimnazjalnej dydaktyce filozoficznej, ujcia historycznego, nie jest kolejnym zarysem historii filozofii.
Kolejne rozdziay ksiki powicone zostay najwaniejszym dyscyplinom filozoficznym: metafizyce (ontologii), epistemologii (teorii poznania) i aksjologii (teorii wartoci), a poprzedza je wprowadzenie Mdro, w ktrym autor wyjania, czym jest filozofia oraz dokonuje systematyzacji filozoficznych pyta, tradycji, metod poznania i dyscyplin.
Kady z trzech gwnych rozdziaw ksiki skada si z piciu podrozdziaw. I tak w czci pierwszej odnajdziemy podrozdziay powicone kolejno zagadnieniom: nicoci i bytu, wieloci i jednoci, Boga, uniwersaliw i konkretw, moliwoci i faktycznoci. W rozdziale drugim Wojtysiak podejmuje problemy: dowiadczenia i wiedzy, wtpienia i pewnoci, umysu, intencjonalnoci, prawdy. Natomiast w rozdziale trzecim koncentruje sw uwag na wartociach: godnoci, wolnoci, dobru (i zu jako opozycji wobec dobra), piknie oraz sensie ycia.
Wszystkie podrozdziay posiadaj identyczn struktur. Rozpoczynaj si krtkim zagajeniem, ktre ma na celu zaintrygowanie i zainspirowanie czytelnika do rozwaa danego problemu. Nastpujca po nim Prba namysu jest najczciej esejem (jednorazowo przybiera form parodii debaty filozoficznej), ktry suy pogbieniu tematu rozwaa. Nastpnie czytelnik zostaje odesany do tekstu rdowego, zamieszczonego w aneksie Z dziedzictwa myli. Zadaniem zamieszczonych tu fragmentw synnych tekstw filozoficznych jest przyblienie czytelnikowi sposobu, w jaki z prezentowanym problemem radzili sobie najwiksi europejscy myliciele. Kady z tekstw poprzedza krtka nota biograficzna na temat jego autora, a zamykaj zestawy pyta i zada.
W kolejnej czci, pojcia i pogldy, autor dokonuje wyjanienia najwaniejszych terminw i prezentuje gwne stanowiska filozoficzne zwizane z omawianym problemem. Nastpnie szczypta logiki w czci Zanim rozstrzygniesz, i wreszcie, zamykajca kady podrozdzia cz Bez komentarza, ukazujca odbicie problemw filozoficznych w literaturze (jest to najczciej wiersz lub fragment prozy).
Uzupenienie caoci stanowi, korespondujce z tematyk danego podrozdziau, reprodukcje obrazw (szkoda, e wycznie czarno-biae), humorystyczne rysunki Marii Makuch oraz portrety i fotografie synnych mylicieli.
Wszechstronno prezentacji omawianych przez Wojtysiaka zagadnie, z ktrymi boryka si filozofia, przedstawianie problemw z rnych punktw widzenia i ukazywanie rnych moliwoci ich rozwizania, to cechy charakterystyczne caego podrcznika. Pochwaa ciekawoci spenia standardy dydaktyki XXI wieku - jest to podrcznik na wskro nowoczesny, a jednoczenie przyjazny dla czytelnika. Suy moe jako pomoc dydaktyczna w edukacji filozoficznej, prowadzonej zarwno w ramach odrbnego przedmiotu, jak i cieki edukacyjnej. Z ca odpowiedzialnoci mona poleci go rwnie jako pomoc w pogbianiu zagadnie poruszanych na lekcjach jzyka polskiego, historii i wiedzy o kulturze.
Mariusz Orowski
Jacek Wojtysiak, Pochwaa ciekawoci. Filozofia, Spoeczny Instytut Wydawniczy „Znak”
)
Kady z czytajcych „Forum Akademickie”, pynie - podobnie jak Darwin na Beagle - na statku zwanym nauk. Prof. Faliski, botanik i ekolog, pywa ju wiele dziesicioleci i ksieczka ta jest zbiorem relacji o dziwach, ktre podczas tych podry widzia. Jako przyrodnik posuguje si w opisach klasyfikacj, typologi, tworzy kluczyki do rozpoznawania gatunkw. I cho profesor pisze z wielk swad, refleksje to czsto gorzkie. Czyby le si dziao na naszym statku?
Na ksieczk skadaj si krtkie szkice, publikowane przez lata na amach „Wiadomoci Ekologicznych”. Dotycz one zmian w rodowisku naukowym - zmian, nie oszukujmy si, na gorsze - ale te odsaniaj tajniki warsztatu pracy przyrodnika, ktrym moe by ka, wiea kocielna z gromadzonymi na niej wypluwkami ptakw drapienych, a niezbdnym narzdziem - rower, na ktrym niezomny przyrodnik przemierza tysice kilometrw w poszukiwaniu i gromadzeniu obiektw bada. W cigu dwu kolejnych dni przeprowadziem skrupulatnie pomylany, ale prosty eksperyment. Jego istota sprowadzaa si do naladowania ruchw swobodnie zachowujcego si w murawach czowieka, np. zbieracza zi. Naladowanie odbywao si pod kontrol, a owym zbieraczem byem ja sam. Dwukrotnie te po wykonaniu zadania wychodziem na obrzee kwadratu na specjalnie rozoony dywanik ceratowy. W tym miejscu odbywa si osobliwy akt zdejmowania z mojej odziey wszystkich przyczepionych do niej nasion, owocw i odamanych kawakw pdw. Jeszcze tego samego dnia w pracowni wiele radoci sprawiao rozpoznawanie kadego z nasion. Zadowolenie zwikszyo si, gdy uzyskaem odpowied, dlaczego do odziey przyczepiaj si take i nasiona drobne, kuliste i gadkie... Stwierdziem rzecz oczywist: nasza odzie i wosy, podobnie jak sier i futro zwierzt, atwo elektryzuj si przez potarcie i mniej oczywist, ktre to gatunki i w jakiej proporcji korzysta mog z czowieka jako rodka transportu.
Szczegln rol w rozmylaniach prof. Faliskiego odgrywaj narzdzia botanika. Mamy wic systematyk ekspertw i drzewo rodowe rodzaju expertus (tu gorzkie uwagi o nieraz niechlubnej roli ekspertw ekologw w gospodarce i polityce ostatnich dziesicioleci: Ekologia, bliej nie znana i nie rozumiana, etymologicznie i semantycznie czona z ekonomi, wnet zostaa potraktowana jako ekonomia dbr przyrody. Ekologowie poczuli si wani i potrzebni, coraz czciej zajmowali miejsce u boku politykw i menederw. Jak deus ex machina na caym wiecie pojawio si zapotrzebowanie na wiedz ekologiczn.), mamy klucz do oznaczania dyskutantw (Logorea z kluczem do oznaczania dyskutantw), jest te „Drzewo zapau i nadziei”, za pomoc ktrego autor objania zawioci cyrkulacji naszej pracy i zachca badaczy do samooceny.
Jak wyglda zaoga na dzisiejszym statku Beagle? Zagubiona pomidzy sprawozdaniami z grantw i kilogramowymi podaniami o granty, zamieniajca sw niezaleno „wolnego najmity” na sut zapat za podlego „wysiadywacza cudzych jaj” (uczestnictwo w finansowanych przez zagranic programach naukowych), trwonica czas na tysice nikomu niepotrzebnych posiedze, wreszcie pozbawiona zapau i zajmujca si prac naukow z poczucia winy od przynaglenia do przynaglenia (ruchem Browna). Wydaje si, i co zego wydarzyo si ostatnimi laty w uprawianiu nauki. Jakby wikszo uczonych przestaa interesowa si badaniem rzeczywistoci, prawd o niej. Ksika jest woaniem Starego Profesora o opanowanie! To swoiste rekolekcje dla nas, uczonych, na pocztek roku akademickiego.
Marek Lechniak
Janusz Bogdan Faliski, Wycig na okrcie „Beagle”. Eseje o nauce i uczonych, Wydawnictwo SORUS, Pozna 2004.
)
Droga dr Tatiano. Trapi mnie egzystencjalny lk. Jestem samcem muchy Cyrtodiopsis dalmanni; co noc dziewczyny ustawiaj si do mnie w kolejce, ale rzadko widz ktr z nich dwa razy. Tak zaczyna si jeden z „listw” w ksice Olivii Judson. Zaniedbany m z Tamil Nadu, Pragncy ciszy i spokoju z Ontario, Nieszczliwy z pustkowia, Zgorszona z Galapagos - takie podpisy mona znale pod wieloma listami do popularnych prasowych doradcw, psychologw i seksuologw. Ale jeli o rad prosi legwan morski, chwostka wspaniaa lub so, a radzc jest dr Tatiana?
Nie, to nie s bajki dla dzieci i lepiej, by dzieci w ogle tej ksiki nie czytay. Bo jest ona wprowadzeniem do biologii ewolucyjnej seksu. Zarazem to wietna zabawa przy lekturze i spora dawka wiedzy. A jest to wiedza o zachowaniach seksualnych przernych organizmw yjcych na ziemi. O tym, e modliszka odgryza gow swojemu kochankowi, wie wielu. Ale kto sysza o pasach cnoty u zwierzt, korzyciach z bycia transwestyt i przyczynach przemocy w wiecie przyrody? A wrd tych wszystkich ciekawostek znajdziemy wiele wsplnego z ludzkimi upodobaniami. Cho nie kady zechce tumaczy swoj rozwizo powinowactwem z muszk owocow.
Listy czasem wyraaj frustracj, czasem oburzenie, a czasem zwyky niepokj o „zwizki” ich autorw. Wyjanienia dr Tatiany s pretekstem do opowiadania o dziwnych upodobaniach innych stworze. Dziwnych oczywicie tylko dla nas, a do tego skaniajcych do ocen moralnych, bo sugerujcych, e zwierzta powinny kierowa si takimi samymi wartociami, jak ludzie (w kocu „pisz listy” jak ludzie). Ale jak ocenia moralnie seks grupowy aplyzji lub kazirodztwo roztoczy? Mona si tylko pomia, dziwi i czyta dalej. Dokadna bibliografia na kocu ksiki pokazuje, e opowieci nie s czyst fikcj. Opieraj si na obserwacjach wielu badaczy.
Zdaniem autorki, adna sprawa nie jest w yciu waniejsza, ciekawsza... ani bardziej zagmatwana. Gdyby nie seks, wikszo z tego, co w naturze najpikniejsze po prostu by nie istniaa. Jako dr Tatiana od kilku lat prowadzi ona w tygodniku „The Economist” rubryk „Porady seksualne dla wszystkich stworze”. Na podstawie opisywanej tu ksiki, BBC wyprodukowaa cieszcy si duym zainteresowaniem serial.
Gdy przeczytaam dedykacj: Dla Horacego, ktry nauczy mnie pisa, pomylaam o nadmiarze prnoci. Ale Judson naprawd wietnie pisze! A ju prawdziw gr sowa, wyobrani i humoru by rozdzia o „wiecznie dziewiczej”. Autorka opisaa „konferencj” z pann Filodyn z gatunku wrotkw z grupy Bdelloida, dyskutujc m.in. z baranem, pancernikiem, mysz, jaszczurkami, ryb rozdymk i bakteriami Escherichia coli.
Warto zwrci te uwag na osob tumacza, ktry, gdy uzna to za konieczne, uzupenia tekst oryginalny wasnymi przypisami. Czasem wyjania pomyki, np. rnice midzy hibernacj a estywacj, albo tumaczy pochodzenie polskich nazw, np. ropuchy ptwki (samiec, opiekujc si jajami a do wylgnicia si kijanek, opltuje sobie sznur jaj wok koczyn).
A wracajc do listu przytoczonego na pocztku, c, trudno bdzie pomc „Niedocenionemu z Malezji”. Po prostu muszki wol atrakcyjniejszych partnerw, czyli takich, ktrych oczy znajduj si dalej ni wynosi caa dugo ich ciaa. Nawet dla owadw bardziej liczy si wygld ni wntrze... A moe nie tylko? Dr Tatiana to take prbuje wyjani. Polecam!
Justyna Jakubczyk
Olivia Judson, Porady seksualne dr Tatiany dla wszystkich stworze duych i maych. Wprowadzenie do biologii ewolucyjnej seksu, tum. Marcin Ryszkiewicz, Wyd. CiS, Wyd. W.A.B., Warszawa 2004.
)
Podstawowym atutem ksiki, do ktrej przeczytania gorco zachcam, jest jej aktualno. Tomasz Szlendak, mody naukowiec z niemaym dorobkiem, stypendysta Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz „Polityki”, jest socjologiem. Posugujc si narzdziami badawczymi waciwymi jego profesji, pisze arcyciekaw prac na temat kondycji pokolenia X - ludzi midzy 19. a 30. rokiem ycia. Pod lup bierze modych Amerykanw, mieszkacw Zachodniej Europy oraz Polakw.
Teza postawiona przez Szlendaka mwi, i zasady panujce w markecie przenosz si dzi na ca przestrze ycia spoeczestwa pnej nowoczesnoci. Konsumpcyjny styl funkcjonowania wkrad si ju wszdzie. Wielka machina kupowania, brania w posiadanie, a co za tym idzie - wydawania ponad miar ogromnych pienidzy, zawadna umysami. Procesowi „supermarketyzacji” ulegy (...) kultura i sfera relacji spoecznych, w chwili obecnej „supermarketyzacji” ulega sfera seksualnoci, ostatnio za „supermarketyzuje” si religia - dotd ostoja antykonsumpcyjnej ideologii - zauwaa autor. w wszechobecny konsumeryzm prowadzi dzi zacieky bj ze sfer moralnoci. Stawka jest wysoka - chodzi o rodzaj rzdu dusz, o wadz nad umysami. Po drugiej stronie barykady stoi religia, ktrej coraz trudniej opiera si wszechobecnej idei przyjemnoci lansowanej przez koncerny i ochoczo wybieranej przez konsumentw. Szlendak skupia si na kocioach chrzecijaskich. Przyglda si batalii, jak musz toczy, by wrd wyznawcw nie zabrako modych ludzi.
Moralno chrzecijaska zostaa przez Szendlaka nazwana jednym z nielicznych bastionw „nierynkowoci”. Socjolog zauwaa jednoczenie, e w bastion jest coraz sabszy. Pokolenie X, przywyke do feerycznoci dozna, atrakcyjnoci opakowa i atwego dostpu do rnorodnych przyjemnoci, niechtnie godzi si z reguami dyktowanymi przez religi. Cech charakterystyczn staje si wybirczo modych ludzi, ktrzy przyswajaj jedynie te zasady, ktre s dla nich wygodne i nie zakcaj przyjemnoci. Jak atwo si domyli, najczciej odrzucaj reguy dotyczce seksu. I wanie przez pryzmat tego konfliktu autor kreli wizerunek modych ludzi. Sfera intymnego ycia jawi si w tym wietle jako bardzo istotna zarwno dla religii, jak i dla koncernw dcych do jej zawaszczenia.
Kolejne rozdziay przynosz popart wynikami bada analiz supermarketyzacji poszczeglnych dziedzin ycia: kultury, religii oraz seksu. Znajdujemy tu mnstwo spostrzee dotyczcych modych ludzi - ich postaw, funkcjonowania w spoeczestwie, nastawienia do ycia. Naszym oczom jawi si pokolenie, ktre konsumpcj ma we krwi, dla ktrego abstrakcyjne idee niemal zupenie straciy sens. Widzimy mas ludzi kotujcych si w wykreowanym wiatku tego, co jest trendy, co wypromowane przez telewizj i Internet. Oczywicie, ta charakterystyka jest z koniecznoci zbyt oglna, odpowiada jednak nastrojowi wywodw snutych przez modego socjologa. W efekcie otrzymujemy frustrujcy obraz spoeczestwa pionkw rozstawianych dowolnie na planszy.
Szendlak pokazuje jednak i drug stron supermarketyzacji totalnej - odnotowuje zjawisko antykonsumeryzmu. Nurt ten tworz z jednej strony antyglobalici, z drugiej - krgi modziey, ktra na nowo odkrywa religi, jako rdo zasad i yciowego wsparcia. Dowiadujemy si o istnieniu w USA „ruchu na rzecz upraszczania ycia”, ktrego przedstawiciele s nazywani „odpuszczajcymi sobie”. Co? Choby karier, prac od rana do nocy, zaniedbywanie bliskich kosztem teje pracy, wreszcie „leczenie” yciowych poraek wynikajcych z wczenia si do „wycigu szczurw” zakupami w hipermarkecie.
Ale Szendlak nie widzi moliwoci ucieczki przed konsumpcj. Jego refleksj koczy bowiem twierdzenie, i antykonsumeryzm rwnie si supermarketyzuje. Warto przeczyta. Warto przemyle...
Beata Maj
Tomasz Szlendak, Supermarketyzacja. Religia i obyczaje seksualne modziey w kulturze konsumpcyjnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocawskiego, Wrocaw 2004, seria: Monografie FNP. Seria Humanistyczna.
)
Krytyk tkwi w sztuce jak robak w jabku - pisze Mieczysaw Porbski - poywia si ni i bez niej umiera. Robi to jednak nie dla samej konsumpcji, ale po to, eby dzieli si ni z innymi - w galerii czy przez pisanie, ale zawsze po swojemu, zawsze w oderwaniu od kuszcych interesw i zalenoci.
Jestem typem raczej intelektualnym ni emocjonalnym - mwi o sobie prof. Porbski. Mg skoczy ASP, zdecydowa si jednak na histori sztuki, bo chcia towarzyszy sztuce wspczesnej raczej jako krytyk, teoretyk, historyk ni twrca. Studia zacz w 1938 r., ale skoczy je dopiero po 12 latach. Obrazi si na uniwersytet, gdy po wojnie kazano mu zapisa si na drugi rok. W jednym z niepublikowanych dotd wywiadw doczonych do ksiki, opowiada, jak wygldao wwczas jego studiowanie wesp z przysz on, ktra zbieraa mu w indeksie podpisy, a on sam pojawia si tylko u prof. Molego, Ingardena i Tatarkiewicza. Byy to lata, kiedy Porbski zajmowa si gwnie Grup Modych Plastykw, skupiajc rodowisko krakowskiej awangardy. Wtedy te zacz pisa. I tak towarzyszy sztuce ju przeszo szedziesit lat.
W tym czasie kilkakrotnie ogaszano, e sztuka umara. Mimo to sztuka wci yje, nawet intensywnie, i stawia nowe problemy. Trudno jednak zaprzeczy, e od kilku lat w dziaalnoci krytycznej zaznaczy si kryzys. Krytyka, uwaana czsto (bardzo ambitnie) za prac twrcz czy co najmniej wsptwrcz, nie tylko jest szczeglnym rodzajem literackim, podejmujcym (rwnoprawny?) dialog z twrczoci artystyczn, ale, przede wszystkim, postaw wobec twrczoci. Polega ona na wybieraniu i komentowaniu w jakikolwiek bd sposb dokonanego wyboru - pisze Porbski i cay ten mechanizm krytycznego wyboru opisuje w terminologiach teorii gier. W grze tej pierwsze posunicie naley do artysty. Krytyk dokonuje dalszego wyboru, wprowadza strategi wasn - akceptuje lub odrzuca. Pisze po to, eby nastpnie go krytykowano, eby gra nie skoczya si z dnia na dzie.
A kim w ogle jest krytyk, jak okreli jego status, zadania, prerogatywy? Porbski podkrela, e krytyk dnia dzisiejszego to ju nie przyjaciel malarzy, nie poeta inspirowany przez mow form i kolorw, kordialny i malowniczy. Dzisiaj nadesza era krytyka eksperta, anonimowego gracza, wszechobecnego i wszechmocnego.
Prcz niepublikowanych dotd artykuw, wypowiedzi i przedrukw z rnych czasopism (m.in. z „Odry”, „Tygodnika Powszechnego”, „Res Publiki Nowej”), w ksice zawarte s te wywiady z jej autorem. Mwi si w nich np. o socrealizmie jako przykadzie uwikania sztuki w ideologi, o przyjemnoci gubienia si w muzeum, o flircie sztuki z codziennoci, o Monie Lizie zamknitej w szklanej trumnie, o dziaalnoci Grupy Modych Plastykw, o obieraniu ziemniakw w galerii, ktre uroso do rangi sztuki. Autor mwi te o swoim odejciu od krytyki w latach 60., ktre nie byo bynajmniej kapitulacj, a raczej przejciem od krytyki do metakrytyki. Opowiada o starej awangardzie i tworzcej si nowej generacji, innej orientacji nawet. Wspomina, jak jeszcze Schiller chcia wzi Kantora do swojej szkoy dramatycznej, eby nauczy si reyserii, co nie bardzo ju Kantorowi odpowiadao, tak jak nie odpowiadao Nowosielskiemu, ktremu z kolei Strzemiski zaproponowa, e nauczy go prawdziwego malarstwa.
Ksika Porbskiego to pozycja niezwykle intensywna treciowo. Warto j czyta i do niej wraca. Nie jest jednak lektur obowizkow dla wszystkich, ale powinna by tak dla kadego historyka sztuki, a nawet kadego jej mionika.
Magorzata Paweczyk
Mieczysaw Porbski, Krytycy i sztuka, wydawnictwo literackie, Krakw 2004.
)
Constance Hammen, profesor psychologii z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles, rozumie depresj jako zesp dowiadcze obejmujcy nie tylko nastrj, ale take dowiadczenia fizyczne, psychiczne i behawioralne, okrelajce dugotrway, szkodliwy i powany stan, ktry moe zosta klinicznie rozpoznany jako zesp depresyjny. Depresja nie jest dla niej zjawiskiem marginalnym ani szczeglnie paradoksalnym - podobnie jak upadek silnej woli i motywacji. Bywa miertelna, ma negatywny wpyw zarwno na chorego, jak i jego najbliszych, co wyklucza zasadno okrelania jej jako „zwykego przezibienia” wrd zaburze psychicznych.
Depresja jest zaburzeniem powszechnym. Jedna osoba na sze w jakim momencie swojego ycia popada w stan odpowiadajcy temu rozpoznaniu. Czsto bywa chorob nawracajc bd przewlek, a jej nastpstwa niszczco wpywaj na prac i relacje rodzinne, co na zasadzie bdnego koa prowadzi czsto do kolejnych depresji. Coraz czciej pojawia si w okresie dorastania i wczesnej dorosoci, by swe apogeum osign w pniejszym okresie. Ryzyko zachorowania jest najwysze dla kobiet i mczyzn, ktrzy nie ukoczyli 30. roku ycia, ale nierzadko pojawia si w wieku podeszym. Szczegln skonno do zapadania na depresj maj kobiety (dwa razy czciej ni mczyni), u ktrych po raz pierwszy najczciej pojawia si w wieku 15-19 lat. Wikszo chorych na zaburzenia depresyjne wraca do zdrowia w cigu p roku, ale u wielu przechodzi ona w stan przewleky.
Jak wykazay badania przeprowadzone w USA, poziom depresji wzrasta wraz z obnianiem si statusu spoecznego, co wie si ze stresem, napiciem, naraeniem na przeciwnoci i brakiem zasobw potrzebnych do radzenia sobie z trudnociami. Generalnie jednak ubstwo czy si ze zwikszonym ryzykiem prawie wszystkich postaci zaburze psychicznych. Wpyw na depresj ma take stan cywilny. Rozwodnicy zapadaj na ni o wiele czciej ni maonkowie (pod warunkiem, e ich zwizki s udane) czy panny i kawalerowie. Szczeglnie u ludzi starszych depresja moe by przyczyn mierci samobjczej bd obnienia odpornoci na choroby somatyczne.
Biologiczne przyczyny depresji nie zostay do dzi szczegowo wyjanione. Jednoznacznych wynikw nie daj ani badania genetyczne, ani te nad rol neuroprzekanikw. To samo odnosi si do szukania zwizku pomidzy depresj a defektem w systemie reakcji na stres czy zaburzeniami rytmu biologicznego. Ponne okazay si take nadzieje badaczy usiujcych dowie, i czynnikiem decydujcym o wikszej czstoci depresji u kobiet s hormony eskie. Bo cho powoywali si oni na zesp napicia przedmiesiczkowego czy depresje poporodowe, to - jak si okazao - rola hormonw w tych formach depresji wydaje si by przejciowa i drugoplanowa, a przeprowadzone badania obarczone bdami metodologicznymi.
Ksika w sposb zwizy i czytelny omawia tyle zoony, co ciekawy problem depresji. Autorka zajmuje si definiowaniem i diagnozowaniem choroby, a take jej przebiegiem oraz nastpstwami. Omawia biologiczne i psychospoeczne aspekty depresji oraz sposoby jej leczenia. A wszystko to w formie przydatnej zarwno dla ludzi zawodowo zwizanych z depresj, jak i na ni cierpicych.
(ami)
Constance Hammen, Depresja. Modele kliniczne i techniki terapeutyczne dla praktykw i pacjentw, tum. Magorzata Trzebiatowska, Gdaskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdask 2004, seria: Psychologia Kliniczna.