)
Za chwil nowa ustawa o szkolnictwie wyszym umoliwi zatrudnienie nauczycieli akademickich na zasadzie mianowania rwnie w uczelniach prywatnych. Moliwe bdzie zapewnienie stabilizacji i bezpieczestwa socjalnego kadrze uczelni niepastwowych. Uczelnie te nie bd ju gorszym miejscem pracy, traktowanym dzi czsto, szczeglnie przez tzw. wieloetatowych nauczycieli akademickich, wycznie jako rdo dodatkowych dochodw. Moliwe bdzie wzmocnienie kadrowe uczelni niepastwowych, dalsza poprawa jakoci ksztacenia i dalszy rozwj ich dziaalnoci naukowo-badawczej. Stojca na stray jakoci ksztacenia Pastwowa Komisja Akredytacyjna wyeliminuje stopniowo z rynku edukacyjnego uczelnie wykonujce swoje zadania edukacyjne nierzetelnie.
Wydaje si wic, e wszystkie sprawy szkolnictwa wyszego w Polsce ulegaj stopniowemu uporzdkowaniu i nie pozostaje ju nic innego, jak dobrze pracowa, konkurowa jakoci i atrakcyjnoci studiw na rynku edukacyjnym, wsppracowa, podejmowa wsplne przedsiwzicia, umoliwiajce szybkie i efektywne osigniecie zaplanowanych celw dla dobra studiujcej modziey, szkolnictwa wyszego i kraju.
Niestety, nie jest a tak dobrze. Przede wszystkim obszar szkolnictwa wyszego w Polsce tworz nie dwie, ale trzy grupy instytucji edukacyjnych. Pierwsz stanowi uczelnie publiczne, utworzone przez pastwo i z jego budetu finansowane w zakresie wynagradzania kadry, staych kosztw administracyjnych oraz czciowo wydatkw na inwestycje. Drug grup stanowi uczelnie niepubliczne, powstae z prywatnych kapitaw zaoycieli. Ich dziaalno finansowana jest z opat za studia wnoszonych przez studentw, a take z dziaalnoci naukowej i prywatnych dotacji.
Trzecia grupa, najtrudniejsza do zdefiniowania, ale ksztacca dzi wiksz liczb studentw od wszystkich uczelni niepastwowych, to skomercjalizowane struktury uczelni pastwowych. Formalnie nale one do sektora uczelni publicznych, z ekonomicznego punktu widzenia naley jednak traktowa je jako instytucje prywatne. Nie posiadaj osobowoci prawnej, utworzone zostay z inicjatywy kadry uczelni pastwowych. Ich kadr i koszty administracyjne finansuje budet pastwa, a w pozostaej czci - opaty za studia wnoszone przez studentw. Cz dochodw z dziaalnoci dydaktycznej zasila budety uczelni publicznych, umoliwiajc im dalszy rozwj inwestycyjny, przewaajca cz wydatkowana jest za na sfinansowanie dodatkowych wynagrodze kadry.
Dziaanie skomercjalizowanego sektora uczelni publicznych w strukturze rynku edukacyjnego znakomicie komplikuje jego funkcjonowanie. Mona wyobrazi sobie warunki konkurencji, a take sposoby wsppracy w ksztaceniu i dziaalnoci naukowo-badawczej pomidzy sektorem prywatnym i pastwowym w sytuacji, gdy kada uczelnia pastwowa finansowana z budetu pastwa posiada wasn, prywatn struktur edukacyjn o niezwykej skutecznoci konkurencyjnej. Skomercjalizowane struktury uczelni pastwowych mog bez formalnych uzgodnie czy warunkw rozpocz i zakoczy prowadzenie studiw na dowolnym poziomie i w dowolnym czasie bez adnych konsekwencji ekonomicznych. Nie ponosz ryzyka zatrudniania kadry nauczycieli akademickich, poniewa praktycznie wcale jej nie zatrudniaj. Nie ponosz kosztw promocji, gdy opieraj si na marketingu i autorytecie macierzystych uczelni. Dysponuj najlepsz dostpn w kraju baz wykadow, najlepszymi bibliotekami, akademikami i stowkami studenckimi, nie ponoszc ryzyka i trudw ich organizacji i prowadzenia.
Z punktu widzenia skutecznoci funkcjonowania w warunkach konkurencji s doskonae pod kadym wzgldem. Pozostaj odporne nawet na kontrol zewntrzn, bo kontrolerzy koncentruj uwag na macierzystych uczelniach. W konkurencyjnej walce o pozycj na rynku edukacyjnym, wystpujc w barwach szacownych uczelni akademickich, s niezwykle skuteczne i odporne. Konkurowanie z nimi z pewnoci doprowadzi do bankructwa i likwidacji wielu niepastwowych uczelni.
Rynek jest pojciem ekonomicznym i czysto ekonomicznych stosunkw pomidzy podmiotami rynku warunkuje jego prawidowe funkcjonowanie, a w konsekwencji - umoliwia wzrost i rozwj konkurujcych ze sob instytucji, wymusza innowacyjno i postp. Szkolnictwo wysze w Polsce potrzebuje innowacyjnoci, ktra musi w przyszoci przenie si z uczelni do gospodarki. To nasza racja stanu. Warto wic podj trud uzdrowienia polskiego rynku edukacyjnego w obszarze szkolnictwa wyszego, aby jego prawa wspomagay nasz dalszy rozwj.
Tymczasem jednak uczelnie niepubliczne, nie majc wyboru, podejm w istniejcych warunkach prb konkurowania o kandydatw na odpatne studia z zamiejscowymi orodkami polskich uniwersytetw. Bdzie trudno, bo nadchodzi ni demograficzny, a do konkurencji doczyy uczelnie w krajach Europy Zachodniej, oferujc tam polskiej modziey bezpatne studia.
Uczelnie niepubliczne podejm take prb wsppracy z uczelniami publicznymi w realizacji wsplnych projektw naukowych i edukacyjnych. Rwnie bdzie bardzo trudno, jak zawsze, gdy umowy o wspprac zawieraj instytucje pastwowe finansowane z budetu pastwa z instytucjami prywatnymi, na styku rodkw finansowych z budetu pastwa i rodkw prywatnych, gdy konieczne jest wypenienie szczeglnych, czsto uciliwych procedur, aby zapewni przejrzysto dokonywanych operacji finansowych.
ywimy nadziej, e uczelnie pastwowe posiadaj w tym zakresie due dowiadczenie, ktre uatwi nasz wspprac.