Pastwowa Komisja Akredytacyjna zostaa utworzona 1 stycznia 2002 r. Pierwsza jej kadencja koczy si 31 grudnia 2004 r. Byy to lata niewtpliwie trudne i najbardziej pracochonne w dziaalnoci Komisji. Warto zatem podsumowa prace jej czonkw, ktra zwizana bya w szczeglnoci z: 1) wypracowaniem procedur, kryteriw i zasad oceny oraz opiniowaniem wnioskw, 2) ocen jakoci ksztacenia, 3) opiniowaniem wnioskw przedstawionych do MENiS, 4) ustanowieniem wsppracy midzynarodowej z jednostkami zagranicznymi, ktrych przedmiotem dziaania jest ocena jakoci ksztacenia i akredytacja.
Wnioski przedstawione Komisji w latach 2002-04 dotyczyy m.in.: utworzenia kierunkw i specjalnoci w nowo tworzonych uczelniach zawodowych, utworzenia kierunkw studiw lub specjalnoci w istniejcych uczelniach zawodowych, rozszerzania uprawnie do ksztacenia na studiach magisterskich, utworzenia filii bd wydziaw zamiejscowych, przyporzdkowania specjalnoci zawodowych do kierunku studiw. Spord przedstawionych Komisji wnioskw najwicej dotyczyo kierunkw studiw spoecznych i prawnych - 532, nastpnie kierunkw ekonomicznych - 492, technicznych - 310, wychowania fizycznego - 156, humanistycznych - 151, medycznych - 120, kierunkw studiw rolniczych - 106, matematyczno-fizyczno-chemicznych - 53 i artystycznych - 39.
W omawianych latach PKA wyrazia rwnie zgod na utworzenie nowych kierunkw studiw, innych ni okrelone w rozporzdzeniu MENiS. Byy to: akustyka, kognitywistyka, biofizyka, informatyka stosowana, religioznawstwo, technologie ochrony rodowiska. Natomiast negatywnie zaopiniowano wnioski o utworzenie takich kierunkw, jak np.: gospodarka publiczna, inynieria biomedyczna, teleinformatyka i turyzm.
Ale najwaniejszym zadaniem Komisji jest dokonywanie oceny jakoci ksztacenia. Wrd jednostek wytypowanych do oceny w latach 2002-04 znalazo si 105 uczelni pastwowych i 132 niepastwowe. Oceniano przede wszystkim szkoy wysze o penym cyklu ksztacenia. Ocen jakoci zakoczono na 28 kierunkach studiw (astronomia, biologia, budownictwo, chemia, etnologia, edukacja artystyczna w zakresie sztuk plastycznych i sztuki muzycznej oraz specjalnoci zwizane z tymi kierunkami, jak np. fizjoterapia czy oceanografia). cznie do oceny jakoci ksztacenia wyznaczonych zostao 59 kierunkw studiw. Do koca 2004 r. Komisja przeprowadzia wizytacje w 667 jednostkach. Wydano 575 (378 bezporednio po pierwszej wizytacji i 37 w wyniku powtrnej wizytacji, po wczeniejszej ocenie warunkowej) ocen pozytywnych, 147 ocen warunkowych (140 po raz pierwszy oraz 7 powtrnych) i 30 ocen negatywnych (28 po raz pierwszy i 2 powtrne). Stanowi to odpowiednio 76 proc., 20 proc. i 4 proc. ogu wydanych ocen prawomocnych. Udzia ocen pozytywnych w poszczeglnych typach uczelni przedstawia si nastpujco: uniwersytety ok. 80 proc., uczelnie techniczne ok. 83 proc., uczelnie rolnicze ok. 72 proc., uczelnie pedagogiczne ok. 77 proc., akademie wychowania fizycznego 100 proc., uczelnie medyczne ok. 72 proc., akademie sztuk piknych 100 proc., akademie muzyczne ok. 62 proc., akademie ekonomiczne 100 proc., uczelnie morskie 80 proc. Warto zauway, e w przypadku uczelni, ktre uzyskay ocen pozytywn, kolejna ocena zostanie dokonana przez PKA po upywie 5 lat, o ile nie zaistniej przesanki do wczeniejszego jej dokonania.
W przypadku wydania oceny warunkowej Prezydium Komisji wskazuje uchybienia wymagajce usunicia oraz okrela termin dokonania powtrnej oceny. W latach 2002-04 dokonano powtrnej oceny 71 jednostek, w wyniku ktrej sformuowano 62 oceny pozytywne, 7 ocen warunkowych oraz 2 negatywne. Zatem zdecydowanie przewaajca grupa jednostek (ok. 87 proc.) w naleyty sposb wykorzystaa szans, jaka zostaa im stworzona w celu poprawy warunkw i efektw ksztacenia.
Oceny negatywne otrzymao 14 uczelni pastwowych (uniwersytety - 7, uczelnie techniczne - 4, uczelnie rolnicze - 1, uczelnie pedagogiczne - 1, uczelnie medyczne - 1), co stanowi ok. 2,7 proc. wydanych w tych uczelniach ocen. Tyle samo ocen negatywnych otrzymay uczelnie niepastwowe, co stanowi 8 proc. sformuowanych w odniesieniu do tej grupy uczelni. Dwie oceny negatywne otrzymay wysze szkoy zawodowe, co stanowi 7 proc. wydanych w tych uczelniach ocen. Negatywna ocena oznacza zawieszenie naboru na dany kierunek bd te odebranie uprawnie do prowadzenia danego kierunku studiw w ocenianej jednostce. Osoby bdce w dniu zawieszenia uprawnie studentami tego kierunku i poziomu ksztacenia mog kontynuowa ksztacenie w danej uczelni, przy czym uczelnie te s zobowizane do spenienia dodatkowych warunkw okrelonych w decyzji ministra. Przyczyny wydawania negatywnych ocen wynikaj m.in. z braku dostatecznej kadry nauczycieli akademickich o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych i formalnych czy te braku bada naukowych w zakresie i na poziomie uprawniajcym do realizacji ksztacenia na poziomie magisterskim.