) |
| Dr Krzysztof Pawowski (ur. 1946), fizyk, absolwent UJ. Doktorat w AGH. Autor ponad 40 publikacji z zakresu bada strukturalnych grafitu oraz technologii produkcji tworzyw wglowych i grafitowych. Wspzaoyciel i prezes (1980-87) Klubu Inteligencji Katolickiej w Nowym Sczu. W latach 1991-92 przewodniczcy Senackiej Komisji ds. Integracji Europejskiej. Zaoyciel i rektor Wyszej szkoy Biznesu - National-Louis University w Nowym Sczu oraz Wyszej Szkoy Biznesu w Tarnowie. W latach 1997-1999 czonek Zespou ds. reformy Szkolnictwa Wyszego, a 1997-2000 przewodniczcy Konferencji Rektorw Uczelni Niepastwowych. Wsptwrca Business Center Club. W latach 1993-1997 roku czonek Prezydium Krajowej Izby Gospodarczej. Czonek Zarzdu Polskiego Forum Akademicko-Gospodarczego. Laureat m.in.: nagrody Fundacji Bankowej L. Kronenberga „Przedsibiorczo dla rozwoju spoecznego” za rok 2000, Nagrody Kisiela za 2002 rok. Zwycizca polskiej edycji „Przedsibiorca Roku 2003”. |
Czym, wedug Pana, miaoby charakteryzowa si spoeczestwo wiedzy?
- Wiedza ma dopiero wtedy sens, kiedy jest uywana w sposb aktywny i innowacyjny. Dlatego spoeczestwo wiedzy to spoeczestwo charakteryzujce si otwartoci i odwag intelektualn, spoeczestwo, ktre jest przekonane o swoich duych moliwociach i aktywnie, w sposb innowacyjny je wykorzystuje.
Czy istnieje spoeczestwo, ktre mona nazwa spoeczestwem wiedzy?
- Pojcie „spoeczestwo wiedzy” jest teoretyczne i w pewnym sensie wyidealizowane. Nie jest moliwe stworzenie spoeczestwa wiedzy w stu procentach. Najbardziej zaawansowan grup w deniu do spoeczestwa wiedzy jest spoeczestwo amerykaskie, w ktrym dominuj postawy przedsibiorcze. Ewenementem w skali wiatowej jest to, e udao si uruchomi tam pewn kultur postpowania przedsibiorczego. W USA bankructwo nie jest powodem do paczu, jest wkalkulowane w dziaalno czowieka. Jeli pojawi si problem, po prostu szuka si sposobu na jego rozwizanie.
W Singapurze czy Hongkongu, czyli pastwach dysponujcych niewielkim obszarem, w bardzo niewielkim stopniu realizuje si bogactwo poprzez proces produkcyjny. Tam ludzie aktywni, ktrzy pracuj dla wielkich firm i maych biznesw, uzyskuj zamono i „warto dodan” gwnie dziki zdobywaniu i uywaniu wiedzy.
W ksice Spoeczestwo wiedzy - szansa dla Polski porwnuje Pan szkolnictwo wysze w Polsce i w Europie ze szkolnictwem w USA. Co ma wpyw na jako ksztacenia w rnych krajach?
- To dobre pytanie. Zwykle w rankingach w danej dziedzinie wiedzy na 25 najlepszych uniwersytetw, 20 do 23 s to uniwersytety z Ameryki, dwa lub trzy to uniwersytety brytyjskie, a jeden albo dwa - azjatyckie. W zasadzie nie ma wrd nich uniwersytetw kontynentalnych, europejskich. W swojej ksice wymieniem pi czynnikw majcych wpyw na to, e uniwersytety amerykaskie s lepsze ni europejskie. Pierwszym jest zarzdzanie menederskie uniwersytetami w Stanach Zjednoczonych. Istnieje tam zawd rektora, a dokadnie: prezydenta uniwersytetu.
Czym jego zadania rni si od zada rektora?
- W Europie, take w Polsce, rektorem zostaje przewanie najwybitniejszy z uczonych. W USA prezydent uniwersytetu musi by sprawnym menederem, umiejcym zarzdza ludmi, w sposb aktywny korzysta z pienidzy, mnoy dochody itd. Czasami przyszli rektorzy ju doktoraty robi z zakresu zarzdzania edukacj. To jest zawd, ktry pozwala maksymalizowa warto uzyskan z uczelni. W polskich warunkach rzadko si trafiaj takie indywidualnoci i talenty, by byy fizyk czy biolog stawa si wybitnym rektorem, wietnie zarzdzajcym uniwersytetem. Uniwersytety, zwaszcza te due, to gigantyczne biznesy, instytucje, ktre maj budet rzdu miliarda. Dobrze zarzdzane pienidze mog przynosi due efekty.
Jest Pan take zwolennikiem wprowadzenia odpatnoci za studia.
- Zdecydowanym. Obecny system jest przede wszystkim nieuczciwy i niesprawiedliwy spoecznie.
Ale w USA rodzice cae ycie zbieraj na studia swojego dziecka. Czy uwaa Pan, e polskie spoeczestwo jest przygotowane na pacenie za studia? Czy mona wprowadzi teraz studia patne?
- Odpatno powszechn trzeba wprowadzi natychmiast. Mj pomys polega na tym, eby pierwszy rok studiw we wszystkich uczelniach dla wszystkich studentw by nieodpatny. Od drugiego roku powinna by powszechna odpatno, ale wsparta takim systemem stypendiw socjalnych i nagrd za dobre wyniki nauczania, aby ciko pracujcy czowiek z biednej rodziny, uzyskujcy bardzo dobre oceny, mg studiowa do koca nieodpatnie. To nie jest system, ktry wprowadza powszechn odpatno, tylko sprawiedliwie otwiera moliwoci dla wszystkich. Nie widz powodw, dla ktrych dzieci bardzo bogatych rodzicw miayby studiowa za darmo, podczas gdy dzieci z rodzin ubogich pac za studia zaoczne, poniewa nie s w stanie wygra konkursowego egzaminu wstpnego z modzie przygotowan od dziecka w najlepszych szkoach.
Ale ubosi nie bd mogli wygra take takiego konkursu, by dosta si do elitarnych, cakowicie bezpatnych szk dla najlepszych, ktre proponuje Pan stworzy.
- Tak, ale prosz oddzieli system, ktry ma wyksztaci polskie elity i jest ograniczony mniej wicej do 10 procent wszystkich studentw. Z punktu widzenia racji stanu, Polska powinna mie najlepszych urzdnikw. W tym przypadku potrzebny jest konkurs talentw, a wrd ubogich take zdarzaj si talenty. Prosz nie mwi, e nikt spord nich si nie przebije. Natomiast w tej dziedzinie nie moe by sprawiedliwoci, bo liczy si maj wybitne uzdolnienia.
Popiera Pan take dosy dyskusyjny pomys zlikwidowania niektrych stopni naukowych.
- W Stanach Zjednoczonych nie ma tytuu profesora federalnego czy stanowego i nie ma habilitacji, a cay postp wiata w najwaniejszych dziedzinach naukowych w gruncie rzeczy dokonuje si w USA. Ograniczenie tytuw wycznie do doktora nie musi spowodowa obnienia jakoci. Jako powinni poprawi ci, ktrzy uzyskuj stopie doktora. Po pierwsze, nie mona broni doktoratu we wasnej radzie wydziau. To powinno w skuteczny sposb podnie redni poziom prac doktorskich. Drug kluczow spraw jest zatrudnienie na kontraktach po doktoracie, czyli spowodowanie, by kady zatrudniony w uczelni czowiek musia pracowa naukowo. Polskim nieszczciem jest dua liczba pracownikw naukowych, a maa liczba innowacji z tym zwizanych. Efekty pracy uczonych w Polsce s zupenie nieproporcjonalne i do liczby ludzi, i bardzo czsto do uzyskanych stopni naukowych. Obecny system wcale nie kreuje wysokiej jakoci. Proponuj rozwizanie duo prostsze, ktre zmobilizuje modych, uzdolnionych pracownikw naukowych do kontynuowania kariery w Polsce. W tej chwili, nie tylko z Polski, trwa drena naukowcw do najwikszych uniwersytetw i korporacji w USA. Otwarcie szybkich moliwoci zostania profesorem jest waniejsze ni ryzyko zwizane z tym, e przez stopie doktorski moe si przelizn kto niedouczony i w bardzo zej uczelni uzyska stanowisko profesora.
Rozmawiaa Justyna Jakubczyk