)
Nierzetelno naukowa kwitnie w kadej dziedzinie nauki i chyba nie ma specjalnoci naukowej, w ktrej by jej nie popeniono. Panuje powszechne przekonanie, e w naukach cisych nasilenie nierzetelnych prac jest znacznie mniejsze ni w naukach humanistycznych. Jest to czciowo prawdziwe, ale „kwiatki”, jak te opisane poniej, trafiaj si wszdzie.
W roku 2000 czasopismo „Annales Geophysicae” zamiecio artyku redakcyjny opisujcy kolejny przypadek zamania etyki naukowej, tym razem w geofizyce. Pod koniec 1997 roku do redakcji wpyn maszynopis pracy, ktrej autorem by dr A.B. Bhattacharya ze wsppracownikami. Praca zostaa wstpnie przeczytana przez prof. Denisa Alcayd?, wczesnego redaktora dziau Fizyki Jonosferycznej, i wysana do oceny dwm recenzentom-speccjalistom.
Po kilku tygodniach jeden z recenzentw skontaktowa si z prof. Cowleyem, redaktorem naczelnym, informujc go, e ma zastrzeenia do pracy. Bardzo podobna praca bya ju opublikowana przez tego autora w 1983, w tomie 12. czasopisma „Indian Journal of Radio and Space Physics”.
Redakcja cigna wic star prac. Po porwnaniu obydwu tekstw okazao si, e nowy maszynopis jest prawie identyczny z uprzednio publikowan prac. Jednak szczegy dotyczce opisywanego zjawiska zostay zmienione (gwnie radioczstotliwoci), a towarzyszce rysunki dostosowano do nowych danych. Jeden z rysunkw by identyczny, ale podpis pod nim informowa, e dane zebrano w 1996.
Poniewa sprawa bya powana, bo dotyczya faszerstwa naukowego, redakcja zadaa wyjanie od gwnego autora. Kiedy okazay si nieprzekonywujce, redaktor naczelny napisa do wadz indyjskiego Uniwersytetu Kalayani w Zachodnim Bengalu. Tam w Zakadzie Fizyki pracowa dr Bhattacharya. Kalayami to mae, 60-tysiczne miasto znajdujce si 50 km na pnoc od Bengalu. Dopiero po 18 miesicach przysza odpowied, e spraw badaa specjalna komisja rektorska, ale i dla niej uzyskane od autora wyjanienia, majce oddali od niego oskarenie o nierzetelno naukow, okazay si „cakowicie nieadekwatne”. Redakcja wic uznaa, e w takim razie jedyn drog pozostaje opisanie sprawy na amach czasopisma, co te zrobiono.
Ciekawym przykadem „zernitej” pracy z chemii organicznej jest publikacja trzech hinduskich chemikw z Instytutu Studiw Doktoranckich Uniwersytetu Osmania w miecie Saifabad, w indyjskim stanie Hyderabad. Dr Vishnu V. Reddy, dr P. Sampath Rao i doc. D. Ashok opublikowali w czasopimie amerykaskim „Synthetic Communictions” prac, ktrej dua cz oraz opracowany wzr chemiczny nowej substancji organicznej, zostay skopiowane z wczeniejszego artykuu autorw wgierskich.
Kiedy wspautor wgierskiej pracy, prof. Albert Levai z Katedry Chemii Organicznej Uniwersytetu w Debreczynie, przeczyta prac hindusk, z miejsca zorientowa si, e jej autorzy przejli wzr piercienia aromatycznego, ktry zosta odkryty i opisany przez niego i prof. Gabora Totha. Oburzony napisa list do Indii. Kiedy po paru miesicach nie dosta odpowiedzi, wysa ponowne pismo, tym razem na adres wadz Uniwersytetu Osmania. W kocu napisa do redakcji czasopisma, przesyajc na dowd plagiatu swoj wczeniejsz publikacj i podkrelone fragmenty tekstu, ktry podkradli autorzy hinduscy.
Po kilku miesicach oczekiwania, wiosn 2001, redaktor naczelny zawiadomi go, e autor indyjskiej pracy, doc. D. Asthok, dotd nie odpowiedzia i z tego powodu redakcja jest bezradna, bowiem zgodnie z sugesti prawnika bez odpowiedzi z hinduskiej strony „nie mog” wydrukowa adnego komunikatu. Zbulwersowany Wgier stwierdzi, e w takim razie on przyle publikacj na ten temat, gdzie dokadnie opisze mechanizm plagiatu. Redakcja ma obowizek formalnie rozway druk tej pracy i jeli opisane fakty s prawdziwe - skierowa j do druku.
W czerwcu 2001 redakcja „Synthetic Communictions” otrzymaa maszynopis, a w padzierniku 2002 doniesienie ukazao si drukiem, jednak bez redakcyjnego komentarza, ktry zwyczajowo towarzyszy niecodziennym bd kontrowersyjnym artykuom. Przytoczono w nim dwie strony fragmentw, ktre hinduscy autorzy skopiowali z wgierskiej pracy, jak rwnie trzyczciowy wzr chemiczny, ktry zosta podebrany i dla zatarcia ladw rozrysowany w nowej konfiguracji.
Kiedy w styczniu 2004 sprawdzaem nazwiska chemikw hinduskich, byem w stanie znale tylko doc. D. Ashoka, ktry nadal figurowa wrd pracownikw Katedry Chemii. Ten 45-letni naukowiec i wykadowca poda na swojej stronie domowej, e zajmuje si badaniami rodkw rolinobjczych i syntez zwizanych z tym substancji. Wrd wyszczeglnionych 27 opublikowanych prac oryginalnych widniaa plagiatowa praca.
Moja korespondencja skierowana do kanclerza Uniwersytetu Osmania, ktrego zapytaem o konsekwencje dyscyplinarne wobec doc. Ashoka, pozostaa bez odpowiedzi. Wynika z tego, e nie tylko polscy rektorzy chowaj „gow w piasek”...