)
Studia europejskie w Europie Zachodniej powstay wraz z powoaniem pierwszych instytucji wsplnotowych. Wzroso wtedy zapotrzebowanie na ksztacenie midzynarodowej kadry administracyjnej i zarzdzajcej. Pocztkowo byy to tylko studia podyplomowe i koncentroway si albo na nauce jzykw obcych, historii, literaturze i sztuce, albo na zagadnieniach prawa, administracji i gospodarki europejskiej.
Wraz ze wzrastajcymi szansami na wejcie Polski do Unii Europejskiej zwikszao si i u nas zainteresowanie tematyk europejsk. W szkoach pojawia si edukacja europejska w postaci „cieek midzyprzedmiotowych”, konkursw wiedzy o Europie i Klubw Europejskich. Powstawao coraz wicej placwek prowadzcych szkolenia „europejskie”, zwizane czy to z pozyskiwaniem funduszy strukturalnych, czy prawem unijnym. Dzi w wikszoci szk wyszych znajdziemy europeistyk jako samodzielny kierunek studiw albo przynajmniej specjalizacj europejsk lub dotyczc integracji europejskiej. Ale dopiero niedawno Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu oficjalnie uznao europeistyk za samodzielny kierunek studiw wyszych.
Zainteresowanie tego typu ksztaceniem nadal ronie, cho nieraz dyskutuje si o koniecznoci istnienia oddzielnego kierunku uniwersyteckiego. „Tak si skada, e mieszkam w UK, a wic - jakby nie byo - kraju Unii” - pisze na jednym z internetowych forw dyskusyjnych internautka. „Tak si skada, e miewam tu zajcia na paru uniwersytetach i mam jakie kontakty z kup innych. I wiecie co? adnych studiw „europejskich” tu nie widziaam. Nie widziaam take w rubrykach .Appointments. ogosze: .zatrudni specjalist z zakresu Unii Europejskiej.. Szuka si po prostu ekonomistw, brokerw, marketingowcw, programistw, lekarzy, dziennikarzy etc. Za to we wszystkich krajach Unii. I na tym ta europejsko polega, nie za na studiowaniu .europejskoci.. Znw jakie cwane woki tuk ciki szmal na gupocie braci-Polakw”.
Warto wic zastanowi si, czy zainteresowanie europeistyk to sprawa mody, potrzeba chwili, czy po prostu wany, przyszociowy kierunek.
Oficjalnie europeistyk jako kierunek studiw utworzono w 2003 roku. Dopiero wtedy opracowano standardy nauczania. Wczeniej programy byy bardzo dowolne i zaleay od uczelni.
- Nasze studia powstaway jako europeistyczne studia filozoficzno-historyczne - mwi prof. Zdzisaw Czarnecki, twrca tego kierunku w UMCS. - Chcielimy stworzy kierunek interdyscyplinarny, ktry pokazuje europejskie heritage - dziedzictwo, tradycj. Ta tradycja ma dwa plany. Pierwszy to historia rzeczywista, obiektywna, drugi to rozwj idei, czyli umysowa biografia kultury europejskiej. Chcielimy ksztaci inteligencj humanistyczn. Po opracowaniu standardw nauczania europeistyki zmieniono nazw z europeistycznych studiw filozoficzno-historycznych na midzywydziaowe studia filozoficzno-historyczne. Program pozosta niemal ten sam. - Chocia nas dotkna ta decyzja, porzdkuje ona sytuacj - komentuje nowe wymagania programowe prof. Czarnecki.
Take w Uniwersytecie Warszawskim istniay kiedy specyficzne europejskie studia filologiczno-kulturoznawcze, na ktrych wybierao si trzy spord specjalnoci: angielskiej, francuskiej, hiszpaskiej, niemieckiej lub woskiej. Teraz UW prowadzi europeistyk na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych oraz w Centrum Europejskim.
Tworzc standardy nauczania, zrezygnowano z humanistycznego nachylenia tego kierunku. - Wiele uczelni dopasowuje te studia do wymaga, jakie podczas konkursw organizowanych w Brukseli stawia si kandydatom na urzdnikw unijnych - tumaczy dr Piotr Drobniak, szef Centrum Informacji Europejskiej Urzdu Komitetu Integracji Europejskiej. - Jest tam bardzo mao pyta, ktre odwouj si do historii i kultury Europy oraz Unii Europejskiej. Wymagana jest natomiast solidna wiedza z zakresu prawa i ekonomii UE.
Europeistyka powstaje na rnych wydziaach. W Uniwersytecie dzkim prowadzi j Wydzia Ekonomiczny, w Uniwersytecie Mikoaja Kopernika istnieje przy Wydziale Prawa i Administracji, a w Uniwersytecie Wrocawskim - na Wydziale Nauk Spoecznych. W Politechnice Opolskiej europeistyk znajdziemy na Wydziale Zarzdzania i Inynierii Produkcji. Europeistyk „przyczepia si” do szk biznesu, uczelni ekonomicznych, humanistycznych oraz prowadzcych zajcia z zakresu zarzdzania i marketingu. Okrelenie standardw nauczania miao wyjani, kim jest absolwent europeistyki: „Absolwent powinien posiada podstawow wiedz z zakresu socjologii, politologii, ekonomii, funkcjonowania stosunkw midzynarodowych oraz o pastwie i prawie” - gosz standardy.
Wrd przedmiotw podstawowych znajdziemy wic socjologi, politologi, ekonomi oraz midzynarodowe stosunki polityczne i gospodarcze, a take podstawy wiedzy o pastwie i prawie. Przedmioty kierunkowe s przede wszystkim zwizane z geografi polityczn i gospodarcz Europy oraz z integracj europejsk (sporo jest przedmiotw zwizanych z Uni Europejsk - z procesem integracji, instytutami Wsplnot, prawem wsplnotowym, wspln polityk zagraniczn oraz ze spoecznymi i kulturowymi aspektami integracji europejskiej itp.)
Ale edukacja europejska ma te, wedug standardw, by „wzbogacona o znajomo europejskiej tradycji, historii i kultury, uwarunkowa spoeczno-politycznych integracji europejskiej (ze szczeglnym uwzgldnieniem adaptacji i przynalenoci Polski do Unii Europejskiej)”. To wzbogacenie nie jest jednak zbyt due. W standardach nauczania mamy tylko dwa przedmioty dotyczce historii i antropologii spoecznej Europy oraz przedmiot integracja Polski z Uni Europejsk. To musi wystarczy, w kocu z humanistycznego ukierunkowania europeistyki zrezygnowano. Stworzono studia przede wszystkim politologiczno-ekonomiczno-prawne, z domieszk socjologii. Cho tak naprawd program w duej mierze zaley od wydziau, na ktrym akurat powsta ten kierunek w danej uczelni.
W Uniwersytecie Warszawskim, w ktrym europeistyk prowadzi Wydzia Dziennikarstwa i Nauk Politycznych, wprowadzono kilka przedmiotw zwizanych z mediami w UE, filozofi, a take rozszerzono przedmioty socjologiczne.
Wysza Szkoa Przedsibiorczoci i Zarzdzania im. Leona Komiskiego postawia sobie zadanie „wyksztacenia kadry specjalistw przygotowanych do penienia funkcji menederskich, koncepcyjnych i doradczych rnych instytucji”. Proponuje dwie specjalnoci: administracj europejsk i zarzdzanie firm europejsk, std wikszy nacisk na przedmioty zwizane z administracj i zarzdzaniem.
Uniwersytet Mikoaja Kopernika w Toruniu, powoujc europeistyk na Wydziale Prawa i Administracji, gwny nacisk pooy oczywicie na przedmioty prawnicze. Ale proponuje take wybrane problemy kultury i sztuki europejskiej, aksjologiczne podstawy kultury europejskiej, dzieje cywilizacji europejskiej i histori filozofii.
W Uniwersytecie dzkim, w ramach zaj do wyboru, realizowane bd dwa moduy: spoeczny i kulturowy, a w nastpnym roku akademickim: ekonomiczno-gospodarczy i prawny. To take wpywa na dobr przedmiotw i ostateczn wiedz wyniesion ze studiw. Standardy nauczania europeistyki zostay okrelone, ale wiedza wyniesiona po tych studiach w poszczeglnych uczelniach nadal bardzo si rni.
Dr Piotr Drobniak mwi, e wielu modych ludzi zainteresowanych jest albo karier w instytucjach unijnych, albo te prac w Polsce zwizan z pozyskiwaniem funduszy unijnych czy wspprac z instytutami unijnymi. Jak czytamy w standardach nauczania, do takiej pracy powinni by przygotowywani studenci: „Absolwent bdzie przygotowany do podjcia pracy w administracji rzdowej i samorzdowej, instytucjach i organizacjach krajowych i midzynarodowych, organach Wsplnot Europejskich, przedsibiorstwach wsppracujcych z krajami Unii Europejskiej oraz placwkach kulturalnych, wydawnictwach i rodkach masowego przekazu”. Takie te opisy sylwetki absolwenta znajdziemy w prezentacjach kierunku podawanych przez rne uczelnie.
Ale czy rzeczywicie potrzebne s oddzielne studia, by przygotowa do tych funkcji? W kocu sylwetki absolwentw stosunkw midzynarodowych i politologii niewiele rni si od sylwetek absolwentw europeistyki. Po stosunkach midzynarodowych (wedug standardw nauczania tego kierunku) absolwent bdzie mg pracowa „zarwno w organach administracji pastwowej ksztatujcych polityk zagraniczn i gospodarcz, organizacjach i instytucjach midzynarodowych, w przedsibiorstwach rozwijajcych wspprac midzynarodow, jak i w placwkach naukowo-badawczych, kulturalnych”. Podobnie jest w przypadku politologii: „Absolwent politologii, oprcz oglnego wyksztacenia humanistycznego, umiejtnoci analizowania i podejmowania decyzji politycznych, powinien rwnie posiada umiejtnoci praktyczne zwizane z przysz prac zawodow w administracji pastwowej, organach samorzdowych, partiach politycznych, organizacjach gospodarczych i spoecznych, szkolnictwie oraz w instytucjach i organizacjach midzynarodowych”.
Na tych kierunkach, tak jak i na prawie, administracji i kilku innych, istniej specjalnoci i specjalizacje europeistyczne. Po co wic stworzono odrbny kierunek studiw? - Absolwenci wymagali, by na dyplomie bya europeistyka. Chcieli podkreli, e przez kilka lat studiowali zagadnienia zwizane z Uni Europejsk - mwi dr Drobniak.
To na pewno bdzie zaleao od firmy, czy woli zatrudni europeist, czy prawnika specjalist z zakresu prawa europejskiego. Myl, e prawnika, ale teraz licz si przede wszystkim umiejtnoci, a nie dyplomy. A one ju zale od poziomu studiw oferowanych przez kad uczelni.
Pozostaje jeszcze kwestia tego, czy europeistyka to kierunek przyszociowy. Dr Drobniak twierdzi, e tak: - Cho niewtpliwie mamy do czynienia z pewnym boomem. Wiele osb podejmuje te studia i jak na razie perspektywy zawodowe s dobre. Trudno powiedzie, co bdzie za kilka lat. Moe bdziemy mieli do czynienia z tak sytuacj, jaka jest teraz z zarzdzaniem i marketingiem. Kiedy te studia byy bardzo modne, a teraz w duej mierze produkuj bezrobotnych.
Europeistyka przestaa by kierunkiem humanistycznym, a przedmioty tu wykadane s nastawione przede wszystkim na wiedz o Unii Europejskiej, a nie o Europie w szerszym znaczeniu. Z tego powodu europeistyka naprawd szybko moe sta si niepotrzebna.