Efekt kompromisu

Posiedzenie nadzwyczajne Rady Głównej, poświęcone dyskusji nad projektem ustawy „Prawo o szkolnictwem wyższym”, odbyło się 6-7 stycznia. Po burzliwej dyskusji zgłoszone zostały do sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży uwagi ogólne, szczegółowe i propozycje zmian lub uzupełnień konkretnych fragmentów ustawy (dostępne na stronie internetowej pod adresem www.rgsw.edu.pl). Uwagi przesłano do Sejmu RP i na posiedzeniu wspomnianej Komisji 19 stycznia udostępniono je parlamentarzystom i osobom zainteresowanym.

Uczestnicząc w tym posiedzeniu mogłem przekonać się, że napłynęło wiele uwag od senatów uczelni oraz organizacji i osób związanych ze szkolnictwem wyższym. Liczne głosy parlamentarzystów i zaproszonych gości przyczyniły się zapewne do odłożenia dyskusji, by umożliwić członkom Komisji zapoznanie się z nadesłaną korespondencją. Odsuwa to w czasie dalszą pracę nad projektem, ale stwarza szansę na uwzględnienie racjonalnych propozycji płynących ze strony środowiska akademickiego, jak i usunięcie oczywistych przeoczeń czy błędów.

W dyskusji padają argumenty, że projekt nie rozwiązuje wielu kwestii istotnych dla szkolnictwa wyższego w kontekście zmian, jakie dokonały się i dokonują w naszym kraju. Jest niezaprzeczalną prawdą, że projekt ustawy to efekt kompromisu uwzględniającego oczekiwania różnych sektorów szkolnictwa wyższego i jako taki nie może spełniać oczekiwań wszystkich. Po prawie ośmioletniej dyskusji powstał dokument, który przebrnął przez pierwszy etap prac w parlamencie. Istnieje więc realna szansa na uchwalenie ustawy w nieodległej przyszłości. Propozycje daleko idących zmian - szczególnie takich, do których szkoły wyższe nie są zupełnie przygotowane - mogą skutecznie spowolnić prace nad projektem, a w efekcie uniemożliwić uchwalenie ustawy. Będzie wówczas obowiązywała ustawa uchwalona 15 lat temu, niedostosowana do oczekiwań współczesności. Złudne są też, w moim odczuciu, nadzieje na powszechną akceptację propozycji rewolucyjnych rozwiązań w szkolnictwie wyższym i oczekiwania, że uda się wypracować projekt doskonały.

Posiedzenie Prezydium Rady Głównej odbyło się 19 stycznia, a następnego dnia - posiedzenie plenarne. Rada przyjęła dokument „Charakterystyka trzech stopni kształcenia (z uwzględnieniem szczegółowych rekomendacji wypływających z Deklaracji Bolońskiej)”. Składa się on z czterech rozdziałów: ogólnych ustaleń wstępnych, charakterystyki kształcenia na stopniu licencjackim i inżynierskim, charakterystyki kształcenia na stopniu magisterskim oraz charakterystyki kształcenia na stopniu doktoranckim. Dokument zamyka lista pytań do dyskusji, które dotykają m.in. modelu kształcenia akademickiego oraz kariery akademickiej. Wraz z listem przewodnim dokument został skierowany do środowiska akademickiego i naukowego, sfer gospodarczych oraz instytucji państwowych i społecznych (jest dostępny na stronie internetowej Rady Głównej). Oczekujemy opinii, propozycji rozwiązań i głosów w dyskusji. Po ich przeanalizowaniu prześlemy do konsultacji kolejne wersje dokumentu, tak aby mógł stać się on podstawą do zmian legislacyjnych i przekształceń w szkolnictwie wyższym.

Powołana została Centralna Komisja Wyborcza Rady Głównej. Wylosowano też uczelnie, z których wybrani zostaną przedstawiciele do Komisji Dyscyplinarnej przy Radzie Głównej.

Rada zaopiniowała wnioski jednostek organizacyjnych szkół wyższych o przyznanie uprawnień do nadawania stopni naukowych oraz zasady podziału - w roku bieżącym - dotacji dydaktycznej dla szkół wyższych podległych MENiS. Zaopiniowano również wnioski uczelni niepublicznych o udzielenie promesy w formie listu intencyjnego, przyznanie dotacji na inwestycje budowlane oraz dotacji na działalność dydaktyczną i kształcenie kadr.

Ustalona została lista priorytetów na najbliższe miesiące. Przedmiotem szczególnej troski Rady będą standardy nauczania. Jesteśmy zdecydowani, aby jeszcze w tym roku powstały standardy harmonizujące z Procesem Bolońskim i dostosowane do aktualnych oczekiwań i potrzeb. Rada zajmie się projektem Narodowego Planu Rozwoju oraz założeniami związanej z nim strategii rozwoju szkolnictwa wyższego i nauki. Elementem tej strategii jest wypracowanie dokumentu dotyczącego: kształcenia w ramach trzech stopni, modelu kariery akademickiej, relacji między dziedzinami, dyscyplinami a kierunkami studiów, metod skutecznej kontroli jakości kształcenia, zasad finansowania instytucji naukowych i edukacyjnych oraz odbudowy i rozbudowy relacji między środowiskami akademickimi i naukowymi a sferą gospodarki.

Uroczystą oprawę miała konferencja w Zamku Królewskim w Warszawie, inicjująca konsultacje Narodowego Planu Rozwoju 2007-2013, w której uczestniczyłem 20 stycznia. Po prezentacji projektu przez wicepremiera Jerzego Hausnera wystąpił prezydent Aleksander Kwaśniewski oraz Danuta Hübner, komisarz UE ds. polityki regionalnej. Dyskusję zainicjował premier Marek Belka, podkreślając wagę dokumentu dla rozwoju kraju oraz naszego uczestnictwa w Unii. Moją uwagę zwróciły głosy dotyczące umiejscowienia edukacji, nauki i kultury w Narodowym Planie Rozwoju. Lektura tekstu pozwala dostrzec, że sprawom tym poświęca się zbyt mało uwagi. Rada zajmie się dokumentem i prześle do jego twórców opinię w końcu marca.

14 stycznia spotkałem się z prof. Leszkiem Balcerowiczem, prezesem Narodowego Banku Polskiego. Rozmowa dotyczyła nowoczesnego kształcenia na kierunkach ekonomicznych. Przy okazji wyłonił się problem finansowania i funkcjonowania szkolnictwa wyższego w warunkach gospodarki rynkowej. Prezes NBP wyraził chęć uczestniczenia w dyskusji na te tematy, jak również organizowania tematycznych seminariów. Finanse szkolnictwa wyższego to kwestie wciąż oczekujące na nowoczesne rozwiązania. Aby szkolnictwo wyższe mogło pełnić swoją misję, a także sprostać oczekiwaniom społecznym, musi być przez państwo wspierane i nowocześnie zarządzane. Istniejące w chwili obecnej rozwiązania w tym zakresie są dalekie od doskonałości.

Najnowszy numere-wydanie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje

   Wróć na stronę główną