)
W miejscowoci Dziekanw na Lubelszczynie, niegdy siedzibie Towarzystwa Rolniczego Hrubieszowskiego, na skrzyowaniu drg Hrubieszw-Szpikoosy-Moroczyn usytuowano pomnik Stanisawa Staszica. Monument ma form przydronej kapliczki. Na cokole umieszczono tablic z paskorzeb przedstawiajc popiersie Staszica i napisem: „Ksidz Stanisaw Staszyc, znakomity uczony, m stanu, patryjota, fundator T[owarzyst]wa Rolniczego Hrubiesz[owskiego]”. Dalej nastpuj daty i miejsca narodzin i mierci. Twarz uczonego zostaa zmiadona. Tablica jest datowana z roku 1922.
Wie Dziekanw dawniej nazywaa si Diakonw. W roku 1800 kupi j Staszic i zmieni nazw. Podarowa pniej wie powoanemu w 1816 Towarzystwu Rolniczemu Hrubieszowskiemu, jako jego siedzib. Towarzystwo powstao na terenie dziewiciu wsi zakupionych przez Staszica. Ich mieszkacy otrzymali t ziemi na wasno. Za gwny cel Towarzystwo postawio sobie postp w kulturze rolnej i owiacie, opiek spoeczn oraz polepszenie warunkw ycia. Uczony wizytujc te ziemie zatrzymywa si w Dziekanowie, w pokoiku siedziby zarzdu, tzw. zarzdcwce. Ten drewniany budynek o konstrukcji zrbowej, oszalowany, na drewnianym podmurowaniu, zachowa si do dzi. Staszic organizowa tu spotkania z chopami, zachca do pracy, pomocy wzajemnej, do praktykowania wiary. Zachoway si take fundamenty i sklepione piwnice dworu wystawionego na potrzeby Towarzystwa, zniszczonego w czasie I wojny wiatowej, oraz kunia. Stoi te murowana kaplica Grotthusw - dziedzicznych prezesw TRH od pocztku istnienia fundacji a do 1885 r. Potem wadze rosyjskie obsadzay to stanowisko swoimi urzdnikami, ktrzy grabili majtek Towarzystwa. Odrodzio si ono w okresie midzywojennym, a zostao zlikwidowane w 1951 roku.
(fig)