)
Szkolnictwo wysze w Polsce musi rozwija si i unowoczenia, aby przygotowa kolejne pokolenia Polakw do ycia w warunkach przypieszonego rozwoju cywilizacyjnego, nastpujcego dziki przystpieniu do Unii Europejskiej. W szybkim tempie wzrasta musi innowacyjno polskiej gospodarki. Nasza konkurencyjno zalee bdzie w znacznej mierze od poziomu i jakoci oraz nowoczesnoci wyksztacenia modego pokolenia. Uczelnie wysze w Polsce musz si zmieni, aby sprosta tym wyzwaniom. My tymczasem zmieniamy wszystko tak, aby nie zmieni nic.
Doskonaym przykadem takiej zachowawczej polityki jest sytuacja kadrowa w uczelniach, prowadzca wprost do naturalnej katastrofy w najbliszej przyszoci. Minima kadrowe, ustalane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu dla poszczeglnych kierunkw i rodzajw studiw, przy rwnoczesnym blokowaniu przez rodowiska akademickie rozwoju modych kadr, spowodoway niebezpieczne zestarzenie si kadry nauczycieli akademickich we wszystkich niemal polskich uczelniach. Siedemdziesicioletni profesorowie mog nie zdy ju wyksztaci i przygotowa do pracy swoich nastpcw. Tymczasem jednak nic si nie zmienia, a czas pynie. Niemiae prby wprowadzenia do projektu ustawy „Prawo o szkolnictwie wyszym” zmian przypieszajcych awans modych nauczycieli akademickich spezy na niczym. Dopuszczenie modych doktorw do stanowisk profesorskich w trybie konkursu i wczenie ich do minimum kadrowego, choby na poziomie studiw licencjackich, okazao si nie do przyjcia, podobno z powodu zagroenia pogorszeniem jakoci studiw. To niewane, e ogromn cen tej polityki zapac nastpne pokolenia. Dzi licz si dorane korzyci, bogata oferta stanowisk i miejsc pracy, licz si wysokie uposaenia.
A moe problemy kadrowe w uczelniach to nie tylko polski, ale szerszy, postkomunistyczny problem? Kryzys kadr dotkn przecie take uczelnie w dawnym NRD. Tam take nastpi proces starzenia si kadr nauczycieli akademickich. Modzie wyprowadzia si do zachodnich Niemiec. Opustoszay miasta i uczelnie. Niemcy maj jednak gdzie wyjecha. Za kilka lat wrc do dawnego NRD i zbuduj wszystko od nowa. My nie moemy wyjecha, bo nie mamy dokd. Problem kryzysu kadr akademickich musimy wic rozwiza teraz, nim nastpi cakowita naturalna katastrofa.
Oprcz bariery kadrowej, istnieje w polskim szkolnictwie wyszym bariera organizacyjna, ograniczajca moliwo rozwoju praktycznych elementw systemu studiw. Procesy edukacyjne w uczelniach musz by powizane z gospodark, z praktyk. Jest tak ju od ponad dziesiciu lat we wszystkich krajach Europy Zachodniej. Ze wzgldu na sposb polskiej prywatyzacji model ten jest w Polsce niemoliwy do realizacji. Zachodnie koncerny dziaajce w Polsce we wszystkich dziedzinach naszej gospodarki nie bd zainteresowane zawarciem staych umw o wsppracy z polskimi uczelniami w zakresie praktycznego ksztacenia studentw z wielu obiektywnych powodw. Nie bd take zainteresowane finansowaniem bada naukowych w polskich uczelniach. Moe bdzie tak za kilka lat, gdy nastpi stabilizacja polskiej gospodarki oraz umocnienie pozycji zagranicznych firm na polskim rynku. Tymczasem jednak uczelnie wysze powinny poszukiwa innych rozwiza.
Odpowiednim wyjciem wydaje si by rozwj przedsibiorczoci studentw, umoliwiajcej ich przysze samozatrudnienie. Konieczne s odpowiednie, praktyczne, edukacyjne projekty finansowane przez pastwo, prowadzce do samodzielnego przygotowania przez studentw przyszych miejsc pracy. Pomimo pilnych potrzeb, wynikajcych m.in. z ogromnej skali bezrobocia, nikt nie myli dzi w uczelniach o takich rozwizaniach. Student i jego przyszo nie jest dzi podmiotem dziaalnoci uczelni. Wysoka skala bezrobocia i powszechne ubstwo polskiego spoeczestwa tworz kolejn ekonomiczn barier w rozwoju szkolnictwa wyszego w Polsce.
Na dalszy rozwj szkolnictwa wyszego, na finansowanie uczelni i finansowanie studiw polskiej modziey potrzebne s rodki z budetu pastwa. Postpujcy proces integracji Polski z Uni Europejsk bdzie wymaga od spoeczestwa coraz wicej wyrzecze. Koszt ycia w Polsce, w zjednoczonej Europie wzrasta i bdzie wzrasta w kolejnych latach. Osigamy jednak znacznie nisze dochody od pozostaych Europejczykw. Produkt krajowy brutto na jednego mieszkaca wynosi dzi w Polsce jedn trzeci redniego europejskiego. Poow europejskich dochodw osigniemy za dwadziecia lat. Obywatele dugo jeszcze nie bd w stanie finansowa wyszego wyksztacenia swoich dzieci. Wzrost nakadw z budetu pastwa na szkolnictwo wysze w Polsce jest i bdzie w przyszoci konieczny.
Wydaje si te, e niezbdna bdzie ju w najbliszej przyszoci rewizja interpretacji zapisw Konstytucji RP o bezpatnoci wyszych studiw. Powrcimy do dyskusji o tym, czy studia wieczorowe i zaoczne to studia, czy dodatkowa odpatna usuga edukacyjna. Powinnoci pracujcego dzi w polskich uczelniach pokolenia nauczycieli akademickich jest przeprowadzenie reformy szkolnictwa wyszego, spnionej ju o pitnacie lat polskiej transformacji ustrojowej. Trzeba wznie si ponad dorane, partykularne interesy i wprowadzi w systemie szkolnictwa wyszego gbokie zmiany ustrojowe, ktre umoliwi dalszy konkurencyjny rozwj uczelni w obszarze ksztacenia i bada naukowych, odpowiedni do warunkw skoku cywilizacyjnego Polski w zjednoczonej Europie. Dalsze zaniechanie zmian doprowadzi szkolnictwo wysze w Polsce do spektakularnej katastrofy ju w najbliszym czasie.