)
Uczelnie pastwowe zapowiadaj ostrzejsz konkurencj ze szkoami niepastwowymi o kandydatw na patne studia. Z wielu powodw, a przede wszystkim ze wzgldu na nadchodzcy ni demograficzny, w najbliszych latach bdzie spadaa liczba kandydatw na studia, ktrzy bd mogli wybra take bezpatn ofert zagraniczn. Czy w warunkach zapowiadanej konkurencji nastpi w Polsce wzrost jakoci i atrakcyjnoci oferowanych studiw, co mogoby by niezwykle korzystne dla caego systemu szkolnictwa wyszego?
Wanym obszarem konkurencji pastwowego i niepastwowego sektora szkolnictwa wyszego bdzie zatrudnianie najwyej wykwalifikowanej kadry. Uczelnie niepastwowe nie zdoay zbudowa struktur umoliwiajcych ksztacenie wasnej kadry, nie zdoay te wywalczy pozycji umoliwiajcej zapewnienie zatrudnianej kadrze moliwoci realizacji naukowej kariery. Pi niepastwowych uczelni akademickich wyksztacio dotychczas zaledwie kilkudziesiciu doktorw, a jedna uprawniona do realizowania procedur habilitacyjnych jest na pocztku tej drogi. Uczelnie niepastwowe nie maj prawa do wystpowania o nadanie pracujcym tam w pierwszym miejscu pracy doktorom habilitowanym tytuu profesora.
Nauczyciele akademiccy traktujcy swoj prac jak misj, skoncentrowani na zadaniach edukacyjnych w uczelni niepastwowej jako pierwszym i jedynym miejscu pracy, zmuszeni s zrezygnowa z dalszej kariery naukowej. Droga awansu jest przed nimi zamknita. Uzyskiwan do niedawna kompensat tej sytuacji byy wysze zarobki. Dzi, po wielokrotnych podwykach, zarobki w uczelniach pastwowych s porwnywalne, a czsto nawet znacznie wysze ni w uczelniach niepastwowych. Wysokie uposaenie uzyskuje si tu ju tylko za gotowo do prowadzenia bada i zaj dydaktycznych, gdy tymczasem w szkoach niepastwowych wynagrodzenie zwizane jest na og cile z iloci wykonanych zada dydaktycznych i naukowych. Dodatkowo, presti pracy w renomowanej uniwersyteckiej uczelni pastwowej jest, z oczywistych powodw, znacznie wyszy od pracy w uczelni niepastwowej. Wyszy jest te poziom bezpieczestwa socjalnego, wynikajcy przede wszystkim z mianowa na stanowiska dydaktyczne, zarezerwowanych dotychczas wycznie dla pastwowego sektora szkolnictwa wyszego.
Czy w opisanych warunkach moliwa jest rzetelna konkurencja pomidzy pastwowym i niepastwowym sektorem szkolnictwa wyszego, konkurencja prowadzca do uszlachetnienia ofert edukacyjnych, rozwoju i wzrostu uczelni? Oczywicie, nie. Konkurencyjna wojna o kadr jest z gry rozstrzygnita. Uczelnie niepastwowe, borykajc si z kopotami kadrowymi, musz przetrwa a do osignicia przez Polsk wyszego poziomu rozwoju cywilizacyjnego. Musz poczeka a Polska dostosuje swoje prawo do prawa Unii Europejskiej, gwarantujcego na przykad kademu nauczycielowi akademickiemu moliwo rozwoju i naukowego awansu niezalenie od miejsca zatrudnienia i charakteru uczelni. Musz poczeka na zmian mentalnoci rodowisk akademickich, uznajcych dzi niepastwowe szkolnictwo wysze za gorsze od pastwowego.
W innych obszarach uczelnie niepastwowe maj wiksze szanse sprostania ostrej konkurencji uczelni pastwowych. Nowe moliwoci otwiera europejska wsppraca, wsplne projekty edukacyjne, ktre mona realizowa z uczelniami wyszymi z wszystkich krajw UE. Moliwe jest realizowanie projektw studiw zakoczonych dwoma lub trzema dyplomami rnych uczelni realizujcych razem wsplny projekt edukacyjny. Moliwe jest rozwizanie w ten sposb problemu ksztacenia kadr akademickich. Midzynarodowe seminaria doktoranckie obj mog na przykad problematyk europejskiej wsppracy gospodarczej, kulturalnej, edukacyjnej. Potrzebna jest inicjatywa, wyobrania, odwaga i wytrwao w realizacji wyznaczonych celw. W konkurencji w obszarze wsppracy midzynarodowej uczelnie niepastwowe odnie mog wiksze sukcesy od uczelni pastwowych.
Przyjmujc do wiadomoci zapowied ostrej konkurencji ze strony uczelni pastwowych o uczestnikw patnych studiw, warto skierowa uwag uczelni niepastwowych na najtrudniejsze oraz najbardziej ambitne i szlachetne obszary dziaania. Uczelnie pastwowe, zajte ilociowym ksztaceniem studentw na odpatnych studiach, wchodz stopniowo w dotychczasow rol szk niepastwowych, pozostawiajc wolne pole dziaalnoci kulturotwrczej i naukowej. Moe paradoksalnie nastpuje zamiana rl midzy pastwowym i niepastwowym sektorem szkolnictwa wyszego? Warto sprbowa i podj najtrudniejsze zadania edukacyjne i wielkie, wane naukowe projekty, tworzc na przykad zespoy naukowe wsplnie z praktykami z przedsibiorstw produkcyjnych, instytucji finansowych, kulturalnych i handlowych w Polsce i za granic. Istniej dzi ogromne w tym zakresie moliwoci. Europejska gospodarka oczekuje na innowacyjne zmiany. Przygotowuje si do konkurowania z USA i Chinami. Potrzebne s dobre pomysy i odwane inicjatywy, a ostra konkurencja uczelni pastwowych nie bdzie grona.
We wspczesnym wiecie konieczne bdzie ustawiczne ksztacenie, cige uzupenianie i pozyskiwanie nowej wiedzy. Uczelnie niepastwowe musz zadba w tym zakresie o swoich absolwentw. Musz zorganizowa absolwentw i wspiera ich zawodowe kariery. Absolwenci to nasz najwikszy kapita. Oni przypiesz rozwj i wzrost uczelni, oni pocz rodowiska uczelni ze rodowiskami praktykw europejskiej gospodarki. To oni ju za chwil zadecyduj o ksztacie naszej rzeczywistoci.