)
W Polsce mamy trudn sytuacj na rynku pracy, due bezrobocie i siln konkurencj. Pracodawcy wymagaj od przyszych pracownikw dowiadczenia oraz pewnych umiejtnoci. Wolontariat jest szans dla ludzi chccych naby dowiadczenie. Modzi bior udzia w wolontariacie z chci niesienia bezinteresownej pomocy ludziom w czasach, gdy panuje obojtno i niewraliwo na drugiego czowieka. Co to jest wolontariat? Jakie s obowizki i prawa wolontariuszy?
Wikszo studentw zdaje sobie spraw z koniecznoci zdobywania dowiadczenia zawodowego jak najwczeniej. Studenci, ktrzy nie mog znale patnej pracy wakacyjnej, decyduj si na prac wolontariusza. Dobrowolna, nieodpatna praca ochotnicza jest jednym z najpowaniejszych czynnikw umoliwiajcych rozwj sektora organizacji pozarzdowych. W przypadku niektrych z nich stanowi ona warunek funkcjonowania, gdy organizacje takie bd w ogle nie zatrudniaj pracownikw etatowych, bd te zatrudnienie to obejmuje jedynie kilka osb niezbdnych do prowadzenia biura, a wikszo realizowanych zada obcia wolontariuszy.
Wolontariat jako zjawisko wystpowa od pocztkw ludzkoci, z tym, e stosunkowo niedawno zosta nazwany. W Polsce rozwj wolontariatu pojawia si wraz z rozwojem sektora organizacji pozarzdowych na pocztku lat dziewidziesitych. Wczeniej sytuacja prawna wolontariuszy nie bya uregulowana. Dopiero 24 kwietnia 2003 roku Sejm RP uchwali ustaw o dziaalnoci poytku publicznego i o wolontariacie. W Dziale III ustawy znalazy si przepisy okrelajce prawa i obowizki wolontariuszy oraz organizacji i instytucji mogcych korzysta z ich wiadcze. Na tej podstawie wolontariusze mog wiadczy prac na rzecz: organizacji pozarzdowych (w tym organizacji poytku publicznego), organw administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych podlegych tym organom, z wyczeniem jednostek prowadzcych dziaalno gospodarcz.
wiadczenia wolontariuszy, czas wykonywanych zada powinny zosta okrelone w porozumieniu zawartym midzy korzystajcym a wolontariuszem. Istnieje jednak moliwo rozwizania tego porozumienia. Natomiast jeeli wiadczenie wolontariusza wykonywane jest przez okres duszy ni 30 dni, porozumienie powinno by sporzdzone na pimie. Wolontariat jest prac bez wynagrodzenia, co nie powoduje zwolnienia korzystajcego ze wiadcze na pokrycie kosztw ponoszonych przez wolontariusza zwizanych z podr subow i dietami. Z takiego obowizku moe go zwolni sam wolontariusz, ale zwolnienie to musi mie form pisemn. Jednake nie ma adnych przeszkd, aby zatrudniajcy finansowa niezbdne koszty zwizane z wykonywaniem wiadczenia, na przykad szkolenia. Kady wolontariusz, niezalenie od posiadanego ubezpieczenia od nastpstw nieszczliwych wypadkw (NNW), ma prawo do ubezpieczenia w tym zakresie. Jeli jego wiadczenie trwa nie duej ni 30 dni, ubezpieczenie NNW opaca korzystajcy. Podobnie w przypadku zawarcia porozumienia na czas nieokrelony, korzystajcy wykupuje polis NNW na pierwszych 30 dni. W przypadku porozumienia na czas okrelony powyej 30 dni, obowizek wynikajcy z tego ubezpieczenia przejmuje na siebie pastwo. Ustawa nie nakada na wolontariusza szczeglnych obowizkw. Jedynie jeden z artykuw mwi o jego kwalifikacjach, ktre musz by odpowiednie do rodzaju wykonywanych wiadcze. Z ustawy wynika, e wolontariusze nie mog wiadczy pomocy na rzecz firm oraz osb indywidualnych. Wolontariusz chccy korzysta z praw wynikajcych z ustawy i jednoczenie pomaga osobom indywidualnym, powinien to czyni za porednictwem organizacji lub instytucji dziaajcych na rzecz osb indywidualnych.
Mona wyrni kilka rodzajw wolontariatu. Wolontariat stay to taki, w ktrym ochotnicy w sposb cigy wsppracuj z dan organizacj i wykonuj na jej rzecz okrelone prace. Najczciej wolontariusze stali pracuj w domach pomocy, hospicjach, wietlicach rodowiskowych itp. Jest to praca wykonywana regularnie i midzy wolontariuszem a korzystajcym ze wiadczenia podpisywane jest najczciej porozumienie o wsppracy.
Drugi rodzaj to wolontariat akcyjny. Wolontariusze zatrudniani s do pomocy przy jednorazowej albo cyklicznej akcji, ktra odbywa si raz na p roku lub raz na kwarta. Takim wolontariatem jest zbirka pienidzy na Wielk Orkiestr witecznej Pomocy lub inne zbirki na rzecz osb poszkodowanych.
Wolontariat zagraniczny jest prac wykonywan poza granicami naszego kraju. W jego ramach prowadzone s midzynarodowe wymiany wolontariuszy. Modzi ludzie wyjedaj na midzynarodowe „workcampy”, ktre s szczegln form suby wolontariackiej. „Workcampy” gromadz ludzi z rnych krajw, rnych religii oraz o rnym pochodzeniu. Modzi ludzie pracuj nad kilkutygodniowymi projektami o szczeglnym znaczeniu dla spoecznoci lokalnych i organizacji wolontariackich. Zadaniem „workcampw” jest pomoc i zachta instytucji lokalnych do kontynuowania projektu po jego zakoczeniu. Jeszcze inn form wolontariatu zagranicznego s misje. Wolontariusze wyjedaj do krajw najbardziej potrzebujcych pomocy. Czsto pracuj w domach dziecka, prowadz pkolonie i grupy terapeutyczne.
Wolontariat jest rwnie sposobem na odbycie praktyk studenckich i stay, a korzyci zwizane z wykonywaniem pracy zale od motywacji samego wolontariusza. Praca wolontarystyczna jest czsto istotnym elementem w poszukiwaniu przyszej pracy. Pracodawcy coraz czciej poszukuj pracownikw, ktrzy pracowali na rzecz organizacji pozarzdowych i nabyli pewnych umiejtnoci i dowiadczenia.
Wolontariat jest rwnie okazj do ciekawych wyjazdw zagranicznych. Organizacje pozarzdowe i instytucje publiczne organizuj takie wyjazdy dla wolontariuszy. Kryteria pracy wolontarystycznej nie s zbyt wygrowane, ale licz si chci, aktywno i zaangaowanie. Wanym elementem jest znajomo podstaw jzyka kraju, do ktrego si wyjeda lub jzyka angielskiego. Zdarzaj si programy, w ktrych organizacja funduje wolontariuszom przed wyjazdem kilkutygodniowy kurs jzyka. Praca za granic to nie tylko zdobycie dowiadczenia, ale rwnie podszkolenie jzyka, poznanie innej kultury oraz nawizanie nowych znajomoci.
Jedn z organizacji, ktra rekrutuje wolontariuszy za granic, jest Salezjaski Wolontariat Misyjny „Modzi wiatu”, skupiajcy osoby wieckie, ktre w sposb czynny staraj si angaowa w prace na rzecz najuboszych z krajw misyjnych. Powsta z inicjatywy ksiy salezjanw oraz grupy modziey. W 1997 roku Salezjaski Wolontariat Misyjny rozpocz swoj dziaalno jako Koo Misyjne przy Parafii w. Stanisawa Kostki w Krakowie, a dwa lata pniej uzyska statut stowarzyszenia i zacz funkcjonowa pod obecn nazw. W grudniu 2004 uzyska status organizacji poytku publicznego.
Gwnym celem stowarzyszenia jest organizowanie i niesienie pomocy osobom potrzebujcym z najuboszych krajw wiata. Realizowane jest to poprzez niesienie pomocy materialnej, personalnej i duchowej w placwkach misyjnych, szerzenie wiedzy o dziaalnoci misyjnej, prowadzenie programw pomocy najuboszym oraz promocja i organizacja wolontariatu.
Salezjaski Wolontariat Misyjny jest pierwszym modzieowym wolontariatem misyjnym w strukturach salezjaskich w Polsce. Zosta on wczony pod opiek Centrum Krajowego Duszpasterstwa Modzieowego z siedzib w Krakowie. Na przeomie lat 1999-2000 zostaa zrealizowana pierwsza wyprawa do placwek misyjnych w Kenii i Ugandzie. Wolontariusze biorcy udzia w programie pracowali na rzecz misji zapoznajc si z problemami i potrzebami tamtych placwek. Poza tym wyjedali do Rosji, suc swoj pomoc w orodku salezjaskim, jak rwnie uczestniczyli w misjach w Peru oraz Kenii.
Swoich wolontariuszy wysya rwnie na misje Polska Akcja Humanitarna. Zostaa zarejestrowana w 1994 roku, jako organizacja poytku publicznego. Pomaga poszkodowanym w wojnach i kataklizmach, zarwno w Polsce, jak i za granic. Nadrzdnymi celami fundacji s: objcie pomoc jak najwikszej liczby krajw oraz zaangaowanie w niesienie pomocy ludziom, sprawna i profesjonalnie dziaajca organizacja, szybkie i efektywne reagowanie w sytuacjach kryzysowych oraz tworzenie i rozpowszechnianie wzorcw niesienia pomocy.
Fundacja zakada misje humanitarne na terenach pokonfliktowych lub dotknitych ubstwem. Pierwsza misja zagraniczna Polskiej Akcji Humanitarnej powstaa w lutym 2000 w Kosowie. W tym samym roku w padzierniku zostaa utworzona misja w Czeczenii, a w 2003 w Iraku.
W dziaania Polskiej Akcji Humanitarnej zaangaowani s wolontariusze i to oni w duej mierze pomagaj realizowa jej programy. Niektrzy stale wsppracuj, inni tylko okazjonalnie podczas krtkotrwaych akcji, na przykad zbirki, aukcje i koncerty. S rwnie tacy, ktrzy koordynuj cae projekty. Wolontariusze bior udzia w realizacji programw: Edukacji Humanitarnej, Centrum Pomocy Uchodcom, Misji Zagranicznych oraz Pomocy Repatriantom.
Rekrutacj wolontariuszy za granic prowadzi te Stowarzyszenie „Jeden wiat”, ktre powstao w 1992, a zarejestrowane zostao w 1994 w sdzie w Poznaniu. „Jeden wiat” jest organizacj pozarzdow, dziaajc w ramach midzynarodowej organizacji Service Civil International.
Misj stowarzyszenia jest promocja idei pokoju i porozumienia midzy ludmi poprzez wolontariat midzynarodowy i krajowy oraz edukacj. Realizowane jest to poprzez: midzynarodowy wolontariat krtkoterminowy - dwu-trzytygodniowy - lub wolontariat dugoterminowy. Projekty dotycz wybranej dziedziny, na przykad opieki nad osobami starszymi, ekologii, pracy z dziemi. Stowarzyszenie realizuje rwnie program edukacyjny „Rni-Rwni”, polegajcy na organizowaniu lekcji w szkoach, kampanii tematycznych oraz szkole i seminariw.
Wolontariat jest wspania szans na zdobycie nowych umiejtnoci i dowiadcze, rozwinicia zainteresowa, zdobycia dowiadczenia w nowych dziedzinach oraz wywarcia wpywu na zmiany spoeczne. Ponadto moe by rwnie sposobem na samotno lub przetrwanie okresu bezrobocia.
Mgr Justyna Indulska jest absolwentk (i doktorantk) prawa w KUL, studiw podyplomowych public relations w Wyszej Szkole Przedsibiorczoci i Administracji w Lublinie oraz zarzdzania projektami europejskimi i prawa Unii Europejskiej w UMCS.